Qobustan Milli Tarixi-Bədii Qoruğu

Qobustan yalnız daş üzərindəki rəsmlərdən ibarət deyil. Buradakı mağaralar, qədim yaşayış məskənləri, daş alətlər və qəbirlər bu ərazidə insanın uzun müddət yaşadığını göstərir. UNESCO-nun məlumatına görə, Qobustanda 6 mindən çox qayaüstü təsvir qeydə alınıb və onların yaratdığı mədəni mənzərə təxminən 40 min illik qaya sənəti tarixini əks etdirir. Qobustan qayalarının elmi öyrənilməsi ilə XX əsrdə yeni bir səhifə açıldı. Ərazinin qorunması məqsədilə 1966-cı ildə Qobustan Dövlət Tarixi-Bədii Qoruğu yaradıldı. 2016-cı ildə qoruğun yaradılmasının 50 illiyi qeyd edildi. 2007-ci ildə isə Qobustan qayaüstü incəsənət mədəni landşaftı UNESCO-nun Dünya İrsi Siyahısına salındı. Burada bir daşın üzərindəki xətt bəzən bütöv bir dastandan daha çox şey deyir. Qavaldaşın səsi qayaların arasında yayılanda isə elə bil zaman öz qapısını açır. Minilliklərin o tayından gələn həmin səs bizə bir həqiqəti xatırladır: insan gedir, amma onun qoyduğu iz bəzən daşdan daha uzun yaşayır. Qobustan buna görə sadəcə qoruq deyil. Bura Azərbaycanın daş yaddaşıdır. Burada tarix kitabda yazılmayıb — qayaya həkk olunub. Və hər səhər günəş doğanda həmin qədim şəkillərin üzərinə düşən işıq sanki insanlığın ən qədim hekayəsini yenidən oxuyur.