#31 mart soyqırımı
31 mart soyqırımı
Azərbaycan xalqının tarixinə qanlı hərflərlə yazılmış 31 mart soyqırımı, 1918-ci ilin mart-aprel aylarında Bakı Kommunası və erməni daşnak dəstələri tərəfindən həyata keçirilmiş kütləvi qırğın aktıdır. Bu faciə sadəcə insanların qətlə yetirilməsi deyil, eyni zamanda Azərbaycanın milli-mədəni irsinin məhv edilməsinə yönəlmiş dövlət səviyyəli bir cinayət idi.
Faciənin Miqyası və Coğrafiyası
1918-ci ilin martın 30-da başlayan və bir neçə gün davam edən qırğınlar təkcə Bakı şəhəri ilə məhdudlaşmadı. Soyqırım aktı Azərbaycanın bir çox bölgələrini bürüdü:
Bakı: 12 mindən çox dinc sakin vəhşicəsinə qətlə yetirildi, şəhərin tarixi binaları top atəşinə tutuldu.
Şamaxı: Təxminən 7-8 min insan öldürüldü, qədim məscidlər və mədəniyyət abidələri yandırıldı.
Quba: 120-dən çox kənd tamamilə dağıdıldı, minlərlə insan (o cümlədən uşaqlar və qocalar) qətlə yetirilərək kütləvi məzarlıqlarda basdırıldı.
Lənkəran, Salyan və Kürdəmir: Bu bölgələrdə də dinc əhaliyə qarşı amansız divan tutuldu.
Mədəni Soyqırım: İtirilmiş İrs
Mart hadisələri zamanı erməni silahlı dəstələri tərəfindən Bakının ən əzəmətli memarlıq abidələrinə ciddi ziyan vuruldu:
"İsmailiyyə" binası: Yandırılaraq tamamilə kül edildi.
"Açıq söz" və "Kaspi" qəzetlərinin redaksiyaları: Dağıdıldı və qiymətli arxivlər məhv edildi.
Təzəpir məscidi: Minarələri top atəşinə tutularaq zədələndi.
Siyasi Qiymət və 26 Mart Fərmanı
Ulu öndər Heydər Əliyevin 1998-ci il 26 mart tarixində imzaladığı fərmanla bu qanlı hadisələrə ilk dəfə rəsmi siyasi-hüquqi qiymət verildi və 31 mart "Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü" elan edildi. Bu fərman tarixi həqiqətlərin bərpası və dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində dönüş nöqtəsi oldu.