Ambulans

Ambulans xəstə və ya xəsarət almış şəxslərin hadisə yerindən tibb müəssisəsinə, yaxud bir tibb müəssisəsindən digərinə təhlükəsiz şəkildə daşınması üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi tibbi nəqliyyat vasitəsidir. Ambulans yalnız nəqliyyat funksiyası daşımır. Onun daxilində xəstəyə yolda ilkin və təcili tibbi yardım göstərmək üçün tibbi avadanlıq, dərman vasitələri və hazırlıqlı personal yerləşdirilə bilər. Müasir təcili tibbi yardım sistemində ambulans hadisə yerində ilkin qiymətləndirmədən başlayaraq xəstənin xəstəxanaya təhvil verilməsinə qədər olan prosesin vacib hissəsidir.

Ambulans hansı hallarda çağırılır?
Ambulans ciddi travma, qəfil huş itkisi, nəfəs darlığı, sinə ağrısı, insult əlamətləri, ağır qanaxma, zəhərlənmə, yanıq, yol-nəqliyyat hadisəsi və digər təcili tibbi vəziyyətlərdə çağırıla bilər. Belə hallarda əsas məqsəd xəstənin vəziyyətini mümkün qədər tez qiymətləndirmək, həyati funksiyalarını dəstəkləmək və onu uyğun tibb müəssisəsinə çatdırmaqdır. Bəzi vəziyyətlərdə ilk dəqiqələrdə göstərilən düzgün tibbi yardım xəstənin sonrakı vəziyyətinə ciddi təsir göstərə bilər.

Ambulansın daxilində hansı avadanlıqlar olur?
Ambulansın təchizatı onun növündən və göstərdiyi tibbi yardım səviyyəsindən asılıdır. Tipik ambulansda xərək, oksigen sistemi, təzyiqölçən, pulsoksimetr, ürək ritminin monitorinqi üçün cihaz, sarğı materialları, immobilizasiya vasitələri, aspirasiya sistemi və süni tənəffüs üçün avadanlıqlar ola bilər. Daha yüksək səviyyəli təcili yardım avtomobillərində defibrilyator, ventilyasiya cihazı, infuziya avadanlığı və müxtəlif təcili yardım preparatları da yerləşdirilə bilər.

Ambulans heyətinə kimlər daxil ola bilər?
Ambulans heyətinin tərkibi ölkənin səhiyyə sisteminə və xidmətin səviyyəsinə görə dəyişir. Buraya təcili tibbi yardım əməkdaşı, paramedik, tibb bacısı və bəzi sistemlərdə həkim daxil ola bilər. Heyətin əsas vəzifəsi xəstənin vəziyyətini qiymətləndirmək, həyati təhlükə yaradan problemləri müəyyən etmək, ilkin tibbi müdaxilə aparmaq və xəstəni təhlükəsiz şəkildə tibb müəssisəsinə çatdırmaqdır.

Ambulans növləri hansılardır?
Ambulanslar funksiyasına görə müxtəlif növlərə ayrılır. Pasiyent daşınması üçün nəzərdə tutulan nəqliyyat vasitələri stabil vəziyyətdə olan xəstələrin bir tibb müəssisəsindən digərinə aparılması üçün istifadə edilir. Təcili yardım ambulansları qəza və qəfil xəstəlik hallarına cavab vermək üçün daha geniş tibbi avadanlıqla təchiz olunur. Mobil intensiv terapiya ambulansları isə ağır və kritik vəziyyətdə olan xəstələr üçün daha yüksək səviyyəli monitorinq və tibbi dəstək imkanı yaradır.

Ambulans yalnız avtomobil olurmu?
Xeyr. Ambulans anlayışı yalnız adi yol nəqliyyatı vasitəsi ilə məhdudlaşmır. Çətin və uzaq ərazilərdə tibbi helikopter və təyyarələrdən istifadə edilə bilər. Dəniz və çay ərazilərində isə xüsusi tibbi qayıqlar tətbiq oluna bilər. Bu nəqliyyat vasitələrinin əsas məqsədi eynidir: xəstəni mümkün qədər tez tibbi yardıma çatdırmaq və daşınma zamanı onun vəziyyətini nəzarətdə saxlamaq.

Ambulansda xəstəyə hansı yardım göstərilir?
Hadisə yerində ilk mərhələ xəstənin vəziyyətinin qiymətləndirilməsidir. Nəfəsalma, qan dövranı, şüur səviyyəsi, travmanın ağırlığı və digər həyati göstəricilər yoxlanılır. Vəziyyətə uyğun olaraq oksigen verilə, qanaxma dayandırıla, immobilizasiya aparıla, ürək-ağciyər reanimasiyası tətbiq edilə və digər təcili tibbi tədbirlər görülə bilər. Ambulans heyətinin işi yalnız xəstəni daşımaq deyil, daşınma müddətində onun vəziyyətini mümkün qədər sabit saxlamaqdır.

Dispetçer mərkəzinin rolu nədir?
Ambulans sistemi dispetçer və təcili çağırış mərkəzi ilə sıx əlaqədə işləyir. Çağırış daxil olduqda hadisənin yeri, xəstənin vəziyyəti və əsas simptomlar barədə məlumat toplanır. Daha sonra uyğun ambulans briqadası hadisə yerinə göndərilir. Bəzi sistemlərdə dispetçer ambulans gələnədək zəng edən şəxsə ilkin yardım üzrə telefonla göstəriş də verə bilər.

Ambulansla xəstə necə daşınır?
Xəstə daşınmazdan əvvəl vəziyyətinə uyğun şəkildə sabitləşdirilir. Travma hallarında zədələnmiş nahiyələrin hərəkətini məhdudlaşdırmaq üçün xüsusi vasitələrdən istifadə oluna bilər. Xəstə xərək və ya uyğun oturacaq vasitəsilə ambulansa yerləşdirilir. Daşınma zamanı onun nəbzi, təzyiqi, oksigen səviyyəsi və digər həyati göstəriciləri izlənə bilər. Xəstə tibb müəssisəsinə çatdırıldıqda ambulans heyəti onun vəziyyəti və yolda göstərilmiş yardım barədə qəbul edən tibbi heyətə məlumat verir.

Ambulansın sanitariya və dezinfeksiyası
Ambulansın daxilində müxtəlif xəstələr daşındığı üçün sanitariya və infeksiya nəzarəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xərək, tutacaqlar, tibbi avadanlıq və tez-tez toxunulan səthlər mütəmadi təmizlənməli və dezinfeksiya edilməlidir. Yoluxucu xəstəlik şübhəsi olduqda ambulans personalı uyğun fərdi mühafizə vasitələrindən istifadə etməli, daşınmadan sonra isə nəqliyyat vasitəsi əlavə dezinfeksiya tədbirlərindən keçirilməlidir.

Ambulansda təhlükəsizlik
Ambulansın hərəkəti zamanı həm xəstənin, həm də tibbi heyətin təhlükəsizliyi qorunmalıdır. Xərək xüsusi bərkidici sistemlərlə sabitlənməli, tibbi avadanlıqlar hərəkət zamanı yerindən çıxmayacaq şəkildə yerləşdirilməlidir. Personal mümkün olduğu hallarda təhlükəsizlik kəmərlərindən istifadə etməlidir. Tibbi qaz balonları da xüsusi dayaqlarla etibarlı şəkildə bərkidilməlidir, çünki qəfil əyləcləmə və ya qəza zamanı boş avadanlıq ciddi xəsarət riski yarada bilər.

Ambulansda sirena və işıqlar nə üçün istifadə olunur?
Təcili çağırış zamanı ambulanslar xüsusi işıq və səs siqnallarından istifadə edə bilər. Məqsəd digər yol hərəkəti iştirakçılarına nəqliyyat vasitəsinin təcili tapşırıq yerinə yetirdiyini bildirmək və təhlükəsiz şəkildə yol verilməsini təmin etməkdir. Sirena və xüsusi işıqlar ambulans sürücüsünə digər yol hərəkəti qaydalarını nəzərə almadan hərəkət etmək hüququ vermir. Sürücü hər zaman yol şəraitini və digər şəxslərin təhlükəsizliyini nəzərə almalıdır.

Ambulans niyə vacibdir?
Ürək dayanması, insult, ağır travma və digər kritik vəziyyətlərdə vaxt çox vacibdir. Ambulans tibbi yardımı xəstəxananın divarlarından kənara çıxararaq birbaşa hadisə yerinə çatdırır. Xəstənin vəziyyətinin ilkin qiymətləndirilməsi və müalicənin yolda başlanması bəzi hallarda həyati əhəmiyyət daşıya bilər. Buna görə ambulans yalnız “xəstəni xəstəxanaya aparan maşın” deyil, təcili tibbi yardım sisteminin tibbi avadanlıq, personal, kommunikasiya və transport funksiyalarını birləşdirən əsas hissələrindən biridir.