Ana harayı heykəli

Ana harayı abidəsi: Xocalı faciəsinin Bakıdakı rəmzi Azərbaycan xalqının müasir tarixinin ən ağrılı və unudulmaz səhifələrindən biri 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə törədilmiş Xocalı soyqırımıdır. Bu dəhşətli faciənin qurbanlarının xatirəsini əbədiləşdirmək, xalqın kədərini və eyni zamanda sarsılmaz ruhunu gələcək nəsillərə ötürmək məqsədilə Bakı şəhərində ucaldılmış ən mühüm rəsmi memorial kompleks "Ana harayı" abidəsidir. Xətai rayonu ərazisində, metronun "Xətai" stansiyasının yaxınlığındakı parkda yerləşən bu heykəl, hər il yüz minlərlə insan tərəfindən ziyarət edilən ümummilli sərəncamgaha çevrilmişdir. Abidənin Tarixi və Müəllifləri Xocalı faciəsi qurbanlarının xatirəsinə ilk abidə hələ 1993-cü ildə ucaldılmışdı. Lakin mənəvi miqyası və bədii təsir gücünü daha da artırmaq məqsədilə 2008-ci ildə mövcud heykəlin yerində yeni, daha əzəmətli bir monumentin ucaldılması qərara alındı. Müasir "Ana harayı" heykəlinin müəllifləri tanınmış Azərbaycan heykəltəraşları — Aslan Rüstəmov, Mahmud Rüstəmov və Akif Əsgərovdur. Müəllif komandası faciənin humanitar fəsadlarını və insani ağrısını tək bir bədii kompozisiyada tam dəqiqliyi ilə ifadə etməyə nail olmuşdur. Abidənin açılışı 26 fevral 2008-ci ildə, faciənin 16-cı ildönümündə rəsmi dövlət rəsmilərinin iştirakı ilə baş tutmuşdur. Heykəlin Bədii və Fəlsəfi Kompozisiyası "Ana harayı" abidəsi bürüncdən tökülmüşdür və qara qranitdən hazırlanmış hündür postamentin (pyedestalın) üzərində ucalır. Kompozisiyanın mərkəzində erməni silahlı birləşmələrinin törətdiyi qırğından xilas olmaq üçün can atan, lakin amansızcasına qətlə yetirilmiş körpəsini qolları üzərinə götürmüş Azərbaycanlı ana obrazı dayanır. Ana obrazı: Başındakı kəlağayısı və geyimi ilə milli xüsusiyyətləri əks etdirən ana, faciənin amansızlığını bütün dünyaya fəryad edir. Onun üzündəki kədər, eyni zamanda dəyanət xalqın tapdanmış hüquqlarının rəsmi ittihamnaməsi rolunu oynayır. Körpə obrazı: Ananın rəsmi olaraq qolları üstündə saxladığı cansız körpə fiquru Xocalıda qətlə yetirilən 63 uşağın və günahsız insanların simvoludur. Barelyeflər: Postamentin aşağı hissəsində faciə anını, meşələrdə qaçqın düşən qadınları, qocaları və uşaqları, eləcə də şəhid olan dinc sakinləri təsvir edən bürünc relyef işləmələri yer alıb. Pyedestalın ön hissəsində isə qızılı hərflərlə rəsmi olaraq tək bir söz yazılmışdır: "XOCALI". Ümummilli Ziyarətgah və Beynəlxalq Əhəmiyyəti "Ana harayı" sadəcə bir sənət əsəri deyil, Azərbaycanın rəsmi yaddaş diplomatiyasının əsas mərkəzlərindən biridir. Hər il fevralın 26-da — Xocalı soyqırımının ildönümündə dövlət başçısı, hökumət üzvləri, xarici ölkələrin səfirləri və on minlərlə sadə vətəndaş abidənin önünə gələrək bura qırmızı qərənfillər düzür, şəhidlərin xatirəsini rəsmi sükutla yad edirlər. Abidə, həmçinin Bakıya gələn xarici nümayəndə heyətlərinin və turistlərin də ziyarət etdiyi, Azərbaycan xalqının məruz qaldığı humanitar fəlakət haqqında rəsmi vizual məlumat aldığı mühüm tarixi obyektdir. "Ana harayı" monumenti gələcək nəsillərə keçmişi unutmamağı və vətənin müstəqilliyini hər an qorumağı xatırladan ən simvolik abidələrdən biri kimi ucalmaqdadır.