Araz çayı

Araz çayı Cənubi Qafqazın əsas su arteriyalarından biri və Kür çayının ən böyük qoludur. Türkiyədən başlayan çay Ermənistan, İran və Azərbaycan əraziləri və sərhədləri boyunca axır. Uzunluğu 1072 kilometrdir.

Araz Azərbaycanın coğrafiyasında, təsərrüfat həyatında və mədəni yaddaşında mühüm yer tutur. Çayın sularından suvarma və elektrik enerjisinin istehsalı üçün istifadə olunur.

Mənbəyi və axın istiqaməti

Araz mənbəyini Türkiyənin şərqindəki Bingöl dağlarından götürür. Axını boyunca bir sıra hissələrdə dövlətlərarası təbii sərhəd təşkil edir. Azərbaycan ərazisində Naxçıvan Muxtar Respublikası və ölkənin cənub-qərb sərhədləri boyunca uzanır.

Çay Sabirabad rayonunun Suqovuşan kəndi ərazisində Kürə qovuşur. Arazın suları Kür vasitəsilə Xəzər dənizinə çatır; çay birbaşa dənizə tökülmür.

Suvarma və energetikada əhəmiyyəti

Araz hövzəsi kənd təsərrüfatının su ilə təminatında mühüm rol oynayır. Çayın suları əkin sahələrinin suvarılmasına və su ehtiyatlarının tənzimlənməsinə xidmət edir.

Araz üzərində su anbarları və hidroenerji qurğuları yaradılıb. Onların istifadəsi suvarma ilə yanaşı, elektrik enerjisinin istehsalını da əhatə edir. Çayın transsərhəd xarakteri su ehtiyatlarının idarə edilməsində ölkələrarası əməkdaşlığı vacib edir.

Azərbaycan mədəniyyətində Araz

Araz Azərbaycan ədəbiyyatında və musiqisində tez-tez müraciət olunan coğrafi obrazdır. Şeirlərdə və mahnılarda çay ayrılıq, həsrət və qovuşmaq arzusu ilə əlaqələndirilir.

Bu mənəvi məna Arazı yalnız təbii su axını deyil, həm də tarixi yaddaşın və mədəni irsin bir hissəsi kimi səciyyələndirir.