Armatur

Armatur dəmir-beton konstruksiyaların möhkəmləndirilməsi üçün istifadə olunan polad çubuq və ya tor şəklində tikinti materialıdır. Beton sıxılma qüvvələrinə yaxşı müqavimət göstərsə də, dartılma təsirlərinə qarşı daha zəifdir. Armatur betonun daxilində yerləşdirilərək bu çatışmazlığı kompensasiya edir və konstruksiyanın yükdaşıma qabiliyyətini artırır. Bünövrə, sütun, tir, döşəmə, divar, pilləkən və digər dəmir-beton elementlərin hazırlanmasında armatur geniş istifadə olunur.

Armaturun tikintidə rolu
Dəmir-beton konstruksiyada beton və armatur birlikdə işləyir. Beton əsasən sıxılma qüvvələrini, polad armatur isə dartılma qüvvələrini qəbul edir. Düzgün layihələndirilmiş armatur sistemi konstruksiyada yaranan daxili qüvvələrin təhlükəsiz şəkildə ötürülməsinə kömək edir. Armaturun diametri, sayı, yerləşmə sxemi və birləşmə üsulu konstruktiv hesablamalara əsasən müəyyən edilir.

Armatur çubuqlarının quruluşu
Tikintidə hamar və qabırğalı səthə malik armatur çubuqlarından istifadə olunur. Qabırğalı armaturun səthindəki çıxıntılar betonla polad arasında ilişməni yaxşılaşdırır və qüvvələrin daha effektiv ötürülməsinə imkan verir. Armatur müxtəlif diametrlərdə istehsal olunur və konkret ölçünün seçilməsi layihədə nəzərdə tutulan yük və konstruksiya növündən asılıdır.

Armatur karkası və armatur toru
Ayrı-ayrı armatur çubuqları birləşdirilərək karkas və ya tor formasına salına bilər. Armatur karkasları sütunlarda, tirlərdə, bünövrələrdə və digər daşıyıcı elementlərdə geniş tətbiq edilir. Armatur torları isə döşəmə plitələri, beton səthlər, yollar və müxtəlif monolit konstruksiyalarda istifadə oluna bilər. Çubuqlar xüsusi bağlama məftili, mexaniki birləşdiricilər və layihədə nəzərdə tutulduğu hallarda digər üsullarla birləşdirilir.

Bünövrədə armatur
Bünövrənin armaturlaşdırılması binadan gələn yüklərin torpağa ötürülməsi zamanı yaranan dartılma və əyilmə təsirlərinə qarşı müqavimətin artırılmasına xidmət edir. Lentvari, plitə və digər dəmir-beton bünövrələrdə armatur müəyyən sxem üzrə yerləşdirilir. Çubuqların diametri, addımı, beton örtüyünün qalınlığı və birləşmə detalları layihə hesablamalarına uyğun seçilməlidir.

Armaturun beton örtüyü
Armatur adətən beton konstruksiyanın daxilində müəyyən məsafədə yerləşdirilir və onun ətrafında qoruyucu beton təbəqəsi saxlanılır. Bu təbəqə poladı xarici mühitin təsirindən, korroziyadan və yüksək temperaturun birbaşa təsirindən qorumağa kömək edir. Eyni zamanda betonla armatur arasında tələb olunan birgə işi təmin edir. Qoruyucu təbəqənin qalınlığı konstruksiyanın növü və istismar şəraitinə görə dəyişə bilər.

Armaturun kəsilməsi və əyilməsi
Tikinti sahəsində armatur layihədə göstərilən ölçülərə uyğun kəsilir və tələb olunan formada əyilir. Bunun üçün əl alətləri ilə yanaşı xüsusi armatur kəsmə və əymə avadanlıqlarından istifadə olunur. Hazırlanmış çubuqlar sonradan layihədəki armatur sxeminə uyğun yerləşdirilir və bərkidilir. Armaturun özbaşına kəsilməsi, qızdırılması və ya layihədən fərqli formada dəyişdirilməsi konstruksiyanın hesablanmış xüsusiyyətlərinə təsir göstərə bilər.

Armatur və dəmir-beton konstruksiyalar
Armatur yaşayış binalarından körpülərə, tunellərdən sənaye obyektlərinə qədər müxtəlif tikinti layihələrində istifadə olunur. Monolit tikintidə armatur karkası hazırlandıqdan sonra qəlib daxilində betonlama aparılır və nəticədə vahid dəmir-beton element yaranır. Armaturun düzgün yerləşdirilməsi, bərkidilməsi və betonlama zamanı mövqeyinin qorunması hazır konstruksiyanın keyfiyyətinə birbaşa təsir edən amillərdəndir.