#aşura mərasimi
Aşura mərasimi
Aşura mərasimi İslam tarixinin ən mühüm hadisələrindən biri olan Kərbəla faciəsinin və İmam Hüseynin şəhadətinin yad edilməsi ilə bağlı keçirilən dini anım mərasimidir. Aşura hicri-qəməri təqviminin ilk ayı olan Məhərrəmin 10-cu gününə təsadüf edir. Xüsusilə şiə müsəlmanları üçün bu gün İmam Hüseynin, onun ailə üzvlərinin və tərəfdarlarının Kərbəlada şəhid edilməsinin xatırlandığı hüzn və əzadarlıq günüdür.
Aşura mərasimi nədir?
“Aşura” sözünün mənası “onuncu” anlayışı ilə bağlıdır və Məhərrəm ayının onuncu gününü ifadə edir. Aşura mərasiminin əsas məzmununu Kərbəla hadisələrinin, İmam Hüseynin həyatının, mübarizəsinin və şəhadətinin yad edilməsi təşkil edir.
Mərasimlərdə dini söhbətlər aparılır, Quran oxunur, dualar edilir və Kərbəla hadisələrindən bəhs olunur. İmam Hüseynin zülm və haqsızlıq qarşısındakı mövqeyi mənəvi və əxlaqi baxımdan şərh edilir.
Kərbəla hadisəsi
Aşura mərasiminin tarixi əsasını 680-ci ildə indiki İraq ərazisində yerləşən Kərbəlada baş vermiş hadisələr təşkil edir.
İslam peyğəmbəri Məhəmmədin nəvəsi İmam Hüseyn ibn Əli Əməvi xəlifəsi Yezid ibn Müaviyəyə beyət etməkdən imtina etmişdi. İmam Hüseyn ailə üzvləri və tərəfdarları ilə birlikdə Kərbəla yaxınlığında mühasirəyə alındı.
Məhərrəm ayının 10-da baş verən qarşıdurmada İmam Hüseyn və onunla birlikdə olan tərəfdarlarının böyük hissəsi öldürüldü. Bu hadisə sonrakı əsrlərdə İslam tarixində ədalət, fədakarlıq və zülmə qarşı müqavimətin mühüm rəmzlərindən birinə çevrildi.
İmam Hüseynin xatirəsinin yad edilməsi
Aşura mərasimlərinin mərkəzində İmam Hüseynin xatirəsi dayanır. Dini məclislərdə onun həyatı, Kərbəladakı mövqeyi və şəhadəti haqqında danışılır.
İmam Hüseynin mübarizəsi xüsusilə şiə ənənəsində haqqın müdafiəsi, ədalətsizliyə qarşı çıxmaq, əqidəyə sədaqət və fədakarlıq nümunəsi kimi qiymətləndirilir.
Kərbəlada həlak olmuş digər şəxslər də Aşura mərasimlərində yad edilir.
Aşura mərasimi necə keçirilir?
Aşura mərasimlərinin keçirilmə formaları ölkə və yerli dini ənənələrə görə fərqlənir. Məscid və ziyarətgahlarda dini məclislər təşkil oluna, Quran ayələri və dualar oxuna, Kərbəla hadisələrindən danışılan moizələr söylənilə bilər.
Əzadarlıq mərasimlərində mərsiyə və növhələr də oxunur. Bu dini-poetik əsərlərin əsas mövzusu Kərbəla faciəsi, İmam Hüseyn və digər Kərbəla şəhidlərinin xatirəsidir.
Mərasim iştirakçıları müxtəlif formalarda hüznlərini ifadə edir və şəhidlərin xatirəsini yad edirlər.
Məhərrəmlik və Aşura arasındakı fərq
Məhərrəmlik və Aşura eyni anlayış deyil. Məhərrəm hicri-qəməri təqviminin birinci ayıdır və Kərbəla hadisələrinin xatirəsi ilə əlaqədar bu dövrdə müxtəlif dini anım və təziyə mərasimləri keçirilir.
Aşura isə konkret olaraq Məhərrəm ayının 10-cu günüdür.
Bu səbəbdən Aşura mərasimi Məhərrəmlik dövründə keçirilən ən mühüm anım mərasimlərindən biri hesab olunur.
Azərbaycanda Aşura mərasimi
Azərbaycanda Aşura mərasimlərinin uzunmüddətli dini və mədəni ənənəsi mövcuddur. Məhərrəm ayında və xüsusilə Aşura günü məscid və ziyarətgahlarda İmam Hüseyn və Kərbəla şəhidlərinin xatirəsi yad edilir.
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi hər il Məhərrəm ayının başlanması və Aşura ilə əlaqədar dindarlara müraciət edir, dini mərasimlərin təşkili ilə bağlı tövsiyələr verir.
Azərbaycanda Aşura dini anım günü olmaqla yanaşı, Kərbəla hadisələrinin mənəvi məzmununun – ədalət, fədakarlıq, sədaqət və zülmə qarşı mövqenin xatırlanması ilə də əlaqələndirilir.
Aşura və qanvermə aksiyaları
Azərbaycanda Aşura günü ilə bağlı formalaşmış müasir humanitar ənənələrdən biri könüllü qanvermə aksiyalarının keçirilməsidir.
Bu aksiyalar Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi və səhiyyə qurumlarının iştirakı ilə müxtəlif məscid, ziyarətgah və tibb müəssisələrində təşkil olunur. Məqsəd qana ehtiyacı olan xəstələr üçün qan ehtiyatlarının artırılmasına kömək etmək və könüllü donorluğu təşviq etməkdir.
2026-cı il Aşura günündə də ölkənin müxtəlif şəhər və rayonlarında genişmiqyaslı qanvermə aksiyası təşkil olunub.
Aşura mərasimində özünə xəsarət yetirilməsi
Azərbaycanda dini qurumlar Aşura əzadarlığı zamanı insanın öz bədəninə xəsarət yetirməsini düzgün hesab etmirlər.
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin mövqeyinə əsasən, müxtəlif alətlərlə bədənə xəsarət yetirmək və qan çıxarmaq kimi hərəkətlər qəbuledilməzdir. Bunun əvəzinə qanvermə kimi insanlara real yardım göstərən humanitar fəaliyyət təşviq edilir.
Bu yanaşmada Aşuranın mənəvi mahiyyətinin insan həyatına və sağlamlığına zərər vermədən, xeyriyyəçilik və sosial həmrəylik vasitəsilə ifadə olunmasına üstünlük verilir.
2026-cı ildə Aşura günü
Hicri-qəməri təqvimin 1448-ci ilində Azərbaycanda Məhərrəm ayının 1-i 16 iyun 2026-cı ilə, Aşura isə 25 iyun 2026-cı ilə təsadüf edib.
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi Aşura mərasimlərinin məscid, ziyarətgah və onlara aid ərazilərdə qanunvericiliyin tələblərinə uyğun keçirilməsini tövsiyə edib.
Həmin gün Azərbaycanda keçirilən könüllü qanvermə aksiyalarında 2821 donor iştirak edib və ümumilikdə 1269,45 litr qan toplanıb.
Aşura mərasiminin mənəvi əhəmiyyəti
Aşura mərasimi tarixi hadisənin sadəcə xatırlanması ilə məhdudlaşmır. İmam Hüseynin Kərbəladakı mövqeyi əsrlər ərzində ədalət, mənəvi prinsipiallıq, sədaqət və fədakarlıq anlayışları ilə əlaqələndirilib.
Bu səbəbdən Aşura İslam dünyasında dini yaddaşın mühüm hissələrindən biri olmaqla yanaşı, müxtəlif xalqların dini və mədəni ənənələrində özünəməxsus anım formaları yaratmışdır.
Azərbaycanda da Aşura mərasimi Kərbəla şəhidlərinin xatirəsinin yad edilməsi, dini maarifləndirmə, dua, əzadarlıq və humanitar təşəbbüslərlə müşayiət olunan dini ənənə kimi yaşayır.
