Atəşgah məbədi

Atəşgah məbədi (və ya Alov məbədi) — Azərbaycanın ən məşhur tarixi-memarlıq abidələrindən biridir. Bakıdan təxminən 30 km məsafədə, Abşeron yarımadasının Suraxanı qəsəbəsində yerləşir. Bu məbəd müxtəlif dövrlərdə atəşpərəstlər, hinduistlər və siqxlər üçün müqəddəs ibadət yeri olmuşdur. 1. Tarixi və Mənşəyi Məbədin yerləşdiyi ərazi qədim zamanlardan yerdən çıxan təbii qazların yanması nəticəsində yaranan "əbədi alovları" ilə tanınmışdır: Qədim dövr: Abşeronda qədim dövrlərdən atəşpərəstlik (Zərdüştlük) dini yayılmış və bu ərazi "müqəddəs odlar diyarı" kimi qəbul edilmişdir. Yenidən qurulma: İndiki məbəd kompleksi XVII–XVIII əsrlərdə Bakıda yaşayan və ticarətlə məşğul olan hindli zəvvarlar tərəfindən bərpa edilmişdir. Kitabələr: Məbədin divarlarında sanskrit və pəncab dillərində həkk olunmuş 20-yə yaxın daş kitabə mövcuddur ki, bu da bura gələn hindli tacirlərin irsini nümayiş etdirir. 2. Memarlıq Quruluşu Atəşgah məbədi özünəməxsus qala tipli quruluşa malikdir: Mərkəzi Sunaq: Kompleksin ortasında dörd sütun üzərində yüksələn və mərkəzində əbədi alov yanan qübbəli altar yerləşir. Hücrələr: Məbədin ətrafı zəvvarların və rahiblərin daldalanması, ibadət etməsi üçün nəzərdə tutulmuş 24 hücrə ilə əhatə olunub. Giriş: Qala divarlarının üzərindəki əsas giriş qapısının üzərində ənənəvi "balaxana" (qonaq otağı) yerləşir. 3. Mədəni və Beynəlxalq Əhəmiyyəti Atəşgah Azərbaycanın multikulturalizm və dini dözümlülük tarixinin ən parlaq nümunəsidir: YUNESKO: Atəşgah məbədi 1998-ci ildən YUNESKO-nun Ümumdünya İrsi Siyahısına namizəd kimi daxil edilmişdir. Dövlət Qoruğu: 2007-ci ildə məbədin ərazisi Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu elan edilmişdir. Tarixi İrs: Azərbaycanın qədim inancları və odla bağlı ritualları Folklor İnstitutu tərəfindən mütəmadi araşdırılır. Bu məkan həmçinin xarici nümayəndə heyətləri üçün vacib turizm marşrutlarından biridir. 4. Müasir Vəziyyəti və Texniki Qulluq Abidənin tarixi görkəmini qorumaq üçün xüsusi tədbirlər görülür: Qaz Təchizatı: Təbii yataqların tükənməsi ilə əlaqədar olaraq, hazırda məbəddəki alov mərkəzləşdirilmiş qaz xətti vasitəsilə təmin edilir. Bərpa: Daşların eroziyaya uğramaması üçün ixtisaslaşmış təmirxana laboratoriyalarında elmi bərpa işləri aparılır. Təmizlik: Divarların və qədim kitabələrin hisdən təmizlənməsi üçün abidəyə zərər verməyən peşəkar yuyucu vasitələr tətbiq olunur. Təchizat: Muzey daxilindəki məlumat lövhələrinin hazırlanmasında müasir dizayn və çap kəsim sahəsi standartlarından istifadə olunur.