Avey qoruğu

Avey Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu — Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsində, Qazax rayonu ərazisində yerləşən, qədim insan məskənlərini, məbədləri və müdafiə istehkamlarını özündə birləşdirən mühüm tarixi-mədəni ərazidir. Qoruq Avey dağının ətəklərində və zirvəsində yerləşən abidələri qorumaq məqsədilə 1989-cu ildə yaradılmışdır. 1. Qoruğun Əsas Abidələri Avey qoruğu müxtəlif dövrlərə aid bir neçə mühüm tarixi obyekti əhatə edir: Damcılı Mağarası: Daş dövrünə (Paleolit) aid olan bu mağara, qədim insanların Azərbaycanda məskunlaşdığı ən erkən yerlərdən biridir. Adını mağaranın tavanından damcılayan sudan almışdır. Avey Məbədi: Avey dağının zirvəsində yerləşən, Qafqaz Albaniyası dövrünə aid xristian məbədidir. Bu məbəd strateji yüksəklikdə yerləşməsi ilə seçilir. Qalaça (Göygözən qalası): Müdafiə məqsədilə inşa edilmiş qədim istehkam divarları və qala qalıqlarıdır. Mustafa Bəy Mağarası: Qədim dövrlərdən sığınacaq kimi istifadə olunmuş təbii və süni mağaralar kompleksidir. 2. Memarlıq və Təbiət Vəhdəti Qoruq həm tarixi, həm də təbii gözəlliyi ilə seçilir: Geoloji Quruluş: Avey dağı ağ rəngli təbaşir qayalıqlarından ibarətdir ki, bu da ərazidəki mağaraların və tikililərin özünəməxsus vizual görünüşünü təmin edir. Alban Memarlığı: Dağın zirvəsindəki məbəd Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbindən fərqli olan, lakin Alban irsinə xas olan daşişləmə sənətini əks etdirir. Bu abidələr Nizami Gəncəvi və ya Molla Pənah Vaqif (hansı ki, əslən bu bölgədəndir) dövrlərindən çox-çox əvvəlki mənəviyyatın izlərini daşıyır. 3. Elmi və Mədəni Əhəmiyyəti Avey qoruğu Azərbaycanın qədim dövlətçilik və etnoqrafiya tarixinin öyrənilməsində mühüm rol oynayır: Tədqiqatlar: Ərazidə aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı tapılan maddi-mədəniyyət nümunələri Folklor İnstitutu və Tarix İnstitutu tərəfindən bölgənin qədim inanclarını və yaşayış tərzini öyrənmək üçün istifadə olunur. Turizm: Qazax rayonuna səfər edən xarici nümayəndə heyətləri, eləcə də Qlobal Bakı Forumu kimi tədbirlər çərçivəsində ölkəmizə gələn qonaqlar üçün bu qoruq Azərbaycanın "açıq səma altında muzeyi" kimi təqdim olunur. 4. Qoruma və Bərpa İşləri Tarixi irsin gələcək nəsillərə ötürülməsi üçün qoruq ərazisində mütəmadi nəzarət aparılır: Restavrasiya: Avey məbədinin və qala divarlarının uçmaq təhlükəsi olan hissələri peşəkar təmirxana mütəxəssisləri tərəfindən bərpa olunur. Təmizlik və Mühafizə: Mağaraların daxilindəki qədim rəsmlərə və daş səthlərə zərər verməmək üçün xüsusi ekoloji yuyucu vasitələrdən və qoruyucu təbəqələrdən istifadə edilir. İnformasiya Təminatı: Qoruq daxilindəki məlumat lövhələrinin hazırlanmasında müasir dizayn və çap kəsim sahəsi standartlarına riayət olunur ki, turistlər məlumatları rahat oxuya bilsinlər.