Azərbaycan futbol millisi

Azərbaycan futbol millisi ölkəni kişilər arasında beynəlxalq futbol yarışlarında təmsil edən əsas yığma komandadır. Millinin fəaliyyəti Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyası — AFFA tərəfindən təşkil olunur.

Komanda FİFA dünya çempionatının və UEFA Avropa çempionatının seçmə mərhələlərində, UEFA Millətlər Liqasında və yoldaşlıq görüşlərində iştirak edir. Milli komandanın heyəti ölkə daxilində və xarici klublarda çıxış edən, Azərbaycan yığmasını təmsil etmək hüququna malik futbolçulardan formalaşdırılır.

Yaranması və ilk beynəlxalq oyunları

Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ölkənin ayrıca milli futbol komandası formalaşdırılıb. AFFA 1992-ci ildə yaradılıb, 1994-cü ildə isə FİFA və UEFA üzvlüyünə qəbul olunub. Bu üzvlük Azərbaycan yığmasının rəsmi beynəlxalq yarışlarda iştirakına yol açıb.

Milli komanda ilk beynəlxalq oyununu 1992-ci il sentyabrın 17-də Gürcüstan yığmasına qarşı keçirib. Gürcüstanda baş tutan yoldaşlıq görüşü meydan sahiblərinin 6:3 hesablı qələbəsi ilə yekunlaşıb.

Müstəqillik dövrünün ilk illərində komandanın formalaşdırılması yerli futbolçuların bir araya gətirilməsi, məşqçi heyətinin qurulması və beynəlxalq təcrübənin toplanması ilə müşayiət olunub.

Avropa və dünya çempionatlarının seçmə mərhələləri

Azərbaycan millisi ilk dəfə 1996-cı il Avropa çempionatının seçmə mərhələsində iştirak edib. Dünya çempionatlarında seçmə mərhələ təcrübəsi isə 1998-ci il turnirinə vəsiqə uğrunda mübarizə ilə başlayıb.

Bu yarışlarda milli komanda UEFA-nın müəyyənləşdirdiyi seçmə qruplarında digər Avropa yığmaları ilə qarşılaşır. Oyunların nəticələri turnir cədvəlində mövqeyə və final mərhələsinə vəsiqə imkanlarına təsir göstərir.

Seçmə mərhələlər Azərbaycan futbolçularına müxtəlif oyun üslubları ilə qarşılaşmaq və yüksək səviyyəli rəqiblərə qarşı təcrübə qazanmaq imkanı verir.

UEFA Millətlər Liqasında iştirakı

Azərbaycan yığması 2018-ci ildə başlamış UEFA Millətlər Liqasının iştirakçılarındandır. Bu yarış milli komandalar üçün əlavə rəsmi oyunlar yaradır və onları reytinqə əsaslanan liqalar üzrə birləşdirir.

Millətlər Liqasında nəticələr komandanın daha yüksək liqaya yüksəlməsinə və ya aşağı liqaya düşməsinə təsir edə bilər. Yarış bəzi çempionat dövrlərində pley-off mərhələsinə çıxış üçün əlavə imkanlarla da əlaqələndirilir; bu imkanlar konkret turnirin qaydalarından asılıdır.

Milli komandanın tanınmış futbolçuları

Azərbaycan millisinin müxtəlif dövrlərində Nazim Süleymanov, Qurban Qurbanov, Tərlan Əhmədov, Aslan Kərimov, Rəşad Sadıqov və digər futbolçular çıxış ediblər.

Rəşad Sadıqov uzun illər milli komandanın kapitanı olub və yığmanın müdafiə xəttinin əsas simalarından biri kimi tanınıb. Qurban Qurbanov isə milli komandanın tarixində hücumçu kimi mühüm yer tutub, sonradan baş məşqçi kimi də yığmaya rəhbərlik edib.

Müxtəlif nəsilləri təmsil edən bu futbolçuların fəaliyyəti Azərbaycan millisinin formalaşması və inkişafı ilə bağlıdır.

Baş məşqçilər və oyun üslubu

Azərbaycan yığmasına müxtəlif illərdə yerli və xarici mütəxəssislər rəhbərlik ediblər. Şahin Diniyev, Berti Foqts, Robert Prosineçki, Qurban Qurbanov və Canni De Byazi milli komandanın baş məşqçisi olmuş mütəxəssislərdəndir.

Baş məşqçi futbolçuların seçilməsinə, taktiki hazırlığa və oyun planına cavabdehdir. Millinin oyun üslubu məşqçi yanaşması, futbolçuların klub təcrübəsi və rəqibin xüsusiyyətlərinə uyğun olaraq dəyişir.

Klub komandalarından fərqli olaraq, yığma futbolçuları əsasən beynəlxalq oyunlar üçün ayrılan dövrlərdə bir araya gəlirlər. Buna görə qısa hazırlıq müddətində qarşılıqlı anlaşmanın yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Ev oyunları və azarkeşlər

Azərbaycan millisi ev görüşlərini müxtəlif dövrlərdə Bakının əsas stadionlarında keçirib. Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionu və Bakı Olimpiya Stadionu yığmanın oyunlarına ev sahibliyi etmiş arenalardandır.

Milli komandanın görüşləri ölkənin müxtəlif klublarını dəstəkləyən azarkeşləri vahid komanda ətrafında birləşdirir. Dövlət bayrağı, himn və milli rəmzlər bu oyunların ayrılmaz hissəsidir.

Əsas yığma və digər milli komandalar

“Azərbaycan futbol millisi” ifadəsi adətən kişilərdən ibarət əsas yığmanı bildirir. Bununla yanaşı, AFFA-nın strukturunda qadınlardan ibarət milli komanda və müxtəlif yaş qrupları üzrə yığmalar da fəaliyyət göstərir.

Aşağı yaş qrupları üzrə komandalar gənc futbolçuların beynəlxalq təcrübə qazanmasına xidmət edir. Bu mərhələlərdə seçilən oyunçular sonradan əsas milliyə dəvət ala bilirlər.