#bakı beynəlxalq dəniz limanı
Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanı
Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanı, rəsmi adı ilə Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Azərbaycanın əsas dəniz-logistika mərkəzidir. Liman Bakı şəhərinin Qaradağ rayonunda, Ələt qəsəbəsi ərazisində, Xəzər dənizinin sahilində yerləşir. Azərbaycanı Mərkəzi Asiya, Qafqaz, Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən əsas nəqliyyat qovşaqlarından biri olan Bakı Limanı xüsusilə Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu – Orta Dəhliz üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Burada konteynerlər, vaqonlar, yük avtomobilləri, quru yüklər və digər müxtəlif yük növləri aşırılır.
Ələt limanı və müasir infrastruktur
Yeni Bakı Limanının Ələtdə yaradılması Azərbaycanın tranzit və logistika imkanlarının genişləndirilməsi məqsədi daşıyıb. Ərazi dəmir yolu, avtomobil magistralları və Xəzər dənizi marşrutlarının kəsişmə nöqtəsində yerləşdiyindən multimodal daşımalar üçün əlverişli mövqeyə malikdir. Limanın birinci mərhələsi tam istifadəyə verildikdən sonra illik yükaşırma imkanları milyonlarla ton yükün və böyük həcmdə konteynerlərin qəbuluna şərait yaradıb.
Liman kompleksində bərə terminalı, Ro-Ro terminalı, ümumi yük terminalı, konteyner sahələri, açıq və qapalı anbarlar, dəmir yolu xətləri və yük avtomobilləri üçün geniş əməliyyat zonaları fəaliyyət göstərir. Bərə terminalı vasitəsilə dəmir yolu vaqonlarının Xəzərin digər sahilindəki limanlara daşınması mümkündür. Ro-Ro infrastrukturu isə yük avtomobilləri və təkərli texnikanın gəmilərə birbaşa daxil olub çıxmasına imkan verir.
Orta Dəhliz və beynəlxalq ticarətdə rolu
Bakı Limanı Çin və Mərkəzi Asiyadan gələn yüklərin Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycana, buradan Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya daşındığı Orta Dəhlizin əsas qovşaqlarından biridir. Eyni marşrut əks istiqamətdə də istifadə olunur. Bu səbəbdən liman yalnız Azərbaycan üçün deyil, regionun tranzit sisteminin bütövlüyü baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Son illərdə konteyner daşımalarında ciddi artım müşahidə olunur. 2025-ci ildə Bakı Limanında konteyner aşırmaları ilk dəfə illik 100 min TEU həddini keçərək 107 min TEU səviyyəsinə çatıb. 2026-cı ilin ilk altı ayında isə liman vasitəsilə 61 min TEU konteyner aşırılıb ki, bu da əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə artım deməkdir. Bu göstəricilər Orta Dəhlizə artan yük axınının və limanın regional logistika sistemində rolunun genişləndiyini göstərir.
Liman eyni zamanda Qazaxıstanın Aktau və Kurık, Türkmənistanın Türkmənbaşı limanları ilə Xəzər üzərindən nəqliyyat əlaqələrinin mühüm hissəsidir. Dəniz, dəmir yolu və avtomobil daşımalarının bir mərkəzdə birləşdirilməsi yüklərin müxtəlif nəqliyyat növləri arasında daha sürətli ötürülməsinə şərait yaradır.
ADY-yə inteqrasiya və yeni idarəetmə modeli
Bakı Limanının idarəetmə strukturunda 2025-ci ildə mühüm dəyişiklik baş verib. Azərbaycan Prezidentinin 25 fevral 2025-ci il tarixli fərmanı ilə “Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı” QSC “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-yə qoşulub. Bununla liman və dəmir yolu əməliyyatları vahid nəqliyyat idarəetmə sistemində birləşdirilib. Azərbaycan Dəmir Yolları isə AZCON Holding sisteminə daxildir.
Bu inteqrasiyanın əsas məqsədi dəmir yolu və dəniz daşımaları arasında koordinasiyanı gücləndirmək, yükün limandan dəmir yoluna və əks istiqamətdə daha sürətli ötürülməsini təmin etməkdir. 2025-ci ildə limanda Vahid Keçid Mərkəzinin yaradılması da ekspeditorlar və nəqliyyat iştirakçıları arasında əməliyyatların daha çevik həyata keçirilməsinə xidmət edib.
Yaşıl liman və gələcək inkişaf
Bakı Limanı ətraf mühitin qorunması və dayanıqlı logistika istiqamətində də layihələr həyata keçirir. Liman Xəzər regionunda “Green Port” yanaşmasını tətbiq edən ilk iri limanlardan biri kimi tanınıb və Avropa Dəniz Limanları Təşkilatının EcoPorts sistemi çərçivəsində sertifikatlaşdırılıb. Enerji səmərəliliyi, tullantıların idarə olunması və ekoloji monitorinq limanın inkişaf strategiyasının istiqamətlərindəndir.
Yük dövriyyəsinin artması ilə əlaqədar Bakı Limanının imkanlarının mərhələli şəkildə genişləndirilməsi də nəzərdə tutulur. Azərbaycanın Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının kəsişməsində yerləşməsi Ələt limanını ölkənin əsas logistika qapılarından birinə çevirir. Buna görə Bakı Beynəlxalq Dəniz Limanı həm Xəzər dənizində gəmi daşımaları, həm də Avropa ilə Asiya arasında quru və dəniz nəqliyyatının əlaqələndirilməsi baxımından strateji əhəmiyyətə malikdir.
