Balıq ovu

Balıq ovu balıq və digər su bioresurslarının müəyyən edilmiş qaydalara uyğun olaraq su hövzələrindən tutulması fəaliyyətidir. Azərbaycan qanunvericiliyində bu anlayış yalnız adi balıq tutmaqla məhdudlaşmır. Balıq ovu sənaye, idman və həvəskar, akvakultura, elmi tədqiqat, təhsil, maarifləndirmə, nəzarət və iqlimləşdirilmə məqsədləri ilə həyata keçirilə bilər. 2026-cı ildə qəbul edilmiş yeni “Balıqçılıq haqqında” Qanun Azərbaycanda bu fəaliyyətin əsas hüquqi çərçivəsini müəyyən edir.

Balıq ovunun hansı növləri var?
Balıq ovu məqsədinə və miqyasına görə fərqlənir. Sənaye balıq ovu kommersiya məqsədilə həyata keçirilir və adətən daha böyük həcmdə balıq və digər su bioresurslarının tutulmasını nəzərdə tutur. İdman və həvəskar balıq ovu isə əsasən şəxsi istirahət, maraq və idman məqsədi daşıyır. Bundan başqa, balıq və digər su bioresursları akvakultura təsərrüfatlarının ehtiyacları, elmi araşdırmalar, təhsil və maarifləndirmə, nəzarət və iqlimləşdirilmə məqsədilə də tutula bilər.

Balıq ovu necə həyata keçirilir?
Ov üsulu balığın növündən, su hövzəsindən və fəaliyyətin məqsədindən asılıdır. Həvəskar balıqçılıqda ən geniş yayılmış vasitələrdən biri tilov və qarmaqdır. Peşəkar və sənaye balıqçılığında isə müxtəlif konstruksiyalı torlar və digər xüsusi balıqovu vasitələrindən istifadə edilə bilər.

Qanunda balıq ovu alətləri balıq tutmaq üçün istifadə olunan avadanlıq kimi müəyyən edilir. Buraya torlar, nevodlar, venterlər, domca, tral və digər ov vasitələri daxildir. Lakin hər bir alətin istifadəsinə avtomatik olaraq icazə verilmir. Ov zamanı yalnız qanunvericiliklə icazə verilmiş vasitələrdən və üsullardan istifadə edilməlidir.

Balıqovlama bileti nədir?
Azərbaycanda balıq ovu ilə bağlı əsas hüquqi tələblərdən biri balıqovlama biletidir. 2026-cı il “Balıqçılıq haqqında” Qanuna əsasən, balıq ovu müəyyən edilmiş formada verilən balıqovlama bileti əsasında həyata keçirilir. Bilet səlahiyyətli dövlət qurumu tərəfindən verilir və onun verilməsinə görə qanunvericiliklə müəyyən edilmiş dövlət rüsumu tutulur.

Yeni qanunun tətbiqi haqqında Prezident fərmanına əsasən, bu sahədə bir sıra səlahiyyətlər Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə verilib. Eyni zamanda balıq ovu qaydalarının və digər normativ sənədlərin yeni qanuna uyğunlaşdırılması nəzərdə tutulub.

Balıq ovu üçün kvota nədir?
Kvota müəyyən balıq və ya digər su bioresursunun ovlanmasına icazə verilən maksimum həcmdir. Bu mexanizm balıq ehtiyatlarının nəzarətsiz istismarının qarşısını almaq və su bioresurslarından dayanıqlı istifadəni təmin etmək üçün tətbiq olunur. Qanuna əsasən, balıq ovu üçün kvotalar müəyyən edilir və onların balıqçılıq subyektləri arasında bölüşdürülməsi ayrıca qaydalarla tənzimlənir.

Müəyyən məqsədlər üçün kvota və balıqovlama bileti alınarkən ovun müddəti, ərazisi, istifadə ediləcək alətlər, tutulması planlaşdırılan su bioresurslarının növü və sayı kimi məlumatların təqdim edilməsi tələb oluna bilər.

Qanunsuz balıq ovu nədir?
Müəyyən edilmiş qaydaları pozaraq balıq və digər su bioresurslarının tutulması qanunsuz ov hesab edilə bilər. Buraya qadağan olunmuş alətlərdən və üsullardan istifadə, müəyyən edilmiş tələblər olmadan ov aparılması, icazə verilən həddin aşılması və mühafizə olunan növlərin qanunsuz tutulması kimi hallar daxil ola bilər.

2026-cı il qanunvericiliyinin tətbiqi çərçivəsində Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə balıq ovunda qadağan olunmuş ov alətlərinin siyahısını müəyyən etmək, həmçinin balıqçı gəmiləri və balıqovu alətlərinin qeydiyyatı ilə bağlı qaydaları hazırlamaq səlahiyyəti verilib.

Qırmızı Kitaba daxil edilmiş balıqların ovu
Azərbaycan Respublikasının Qırmızı Kitabına daxil edilmiş balıq və digər su bioresurslarının tutulmasına ümumi qaydada yanaşılmır. Yeni “Balıqçılıq haqqında” Qanuna əsasən, belə növlərin ovuna yalnız qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydalara uyğun olaraq icazə verilə bilər.

Bu məhdudiyyət nadir və nəsli təhlükə altında olan növlərin qorunması baxımından vacibdir. Buna görə balıqçı yalnız ov yerini deyil, tutduğu balığın növünü və həmin növə tətbiq edilən məhdudiyyətləri də nəzərə almalıdır.

Balıq ovunda təhlükəsizlik
Balıq ovu istirahət fəaliyyəti olsa belə, müəyyən təhlükələrlə müşayiət olunur. Əsas risklər suya düşmə və boğulma, sürüşmə, qarmaq və digər alətlərlə xəsarət alma, əlverişsiz hava şəraiti, güclü külək, dalğalanma və qayıqla bağlı hadisələrdir.

Qayıqdan balıq tutarkən xilasedici jiletdən istifadə xüsusilə vacibdir. Dənizə və ya böyük su hövzəsinə çıxmazdan əvvəl hava proqnozu yoxlanmalı, qayıq və avadanlığın texniki vəziyyətinə diqqət yetirilməlidir. Təkbaşına uzaq ərazilərə çıxmaqdan çəkinmək, rabitə vasitəsi saxlamaq və yaxın şəxslərə marşrut barədə məlumat vermək də təhlükəsizliyi artırır.

Azərbaycanda balıq ovu
Azərbaycanın Xəzər dənizi və daxili su hövzələri balıqçılıq fəaliyyəti üçün əhəmiyyətlidir. Lakin balıq ovu təbii ehtiyatlardan nəzarətsiz istifadə kimi qəbul edilə bilməz. Müasir balıqçılığın əsas prinsiplərindən biri su bioresurslarının qorunması və onların gələcək nəsillər üçün saxlanılmasıdır.

2026-cı il “Balıqçılıq haqqında” Qanun balıq ovu, akvakultura, su bioresurslarının artırılması, istifadəsi və mühafizəsi üçün vahid hüquqi çərçivə müəyyən edir. Buna görə Azərbaycanda balıq ovu ilə məşğul olan şəxslər fəaliyyətin növünə uyğun aktual ov qaydalarını, icazə və kvota tələblərini əvvəlcədən yoxlamalıdırlar.