Bayram Beqay

Bayram Beqay (albanca və beynəlxalq yazılışda Bajram Begaj) Albaniya dövlət xadimi, keçmiş hərbçi və hərbi həkimdir. O, 24 iyul 2022-ci ildən Albaniya Respublikasının Prezidenti vəzifəsini icra edir və ölkənin səkkizinci prezidentidir. Prezident seçilməzdən əvvəl Albaniya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi olub.

Bayram Beqay 20 mart 1967-ci ildə Albaniyanın Roqojina şəhərində anadan olub. O, uzun illər hərbi və tibb sahəsində fəaliyyət göstərdikdən sonra ölkənin ali dövlət vəzifəsinə seçilib.

Tibb təhsili və hərbi həkim fəaliyyəti

Beqay Tirana Universitetində tibb təhsili alıb. Daha sonra Albaniya Silahlı Qüvvələrinə qoşularaq hərbi həkim kimi fəaliyyət göstərib və qastro-hepatologiya üzrə ixtisaslaşıb.

O, tibbi təhsilini sonrakı illərdə də davam etdirib, doktorantura təhsilini başa vurub və elmi məqalələrin müəllifi olub. 2016-cı ildən tibb sahəsində dosent — Associate Professor elmi tituluna malikdir.

Beqay həmçinin təhlükəsizlik və müdafiə, xəstəxana idarəçiliyi və strateji tibbi liderlik istiqamətlərində müxtəlif ixtisasartırma proqramlarında iştirak edib. Albaniya Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, onun hazırlığına ABŞ-da xəstəxana idarəçiliyi və strateji tibbi liderlik, Yunanıstanda isə tibb və səhiyyə üzrə ixtisaslaşma kursları daxil olub.

Bayram Beqayın hərbi karyerası

Bayram Beqay təxminən 32 il davam edən hərbi karyerası ərzində Albaniya Silahlı Qüvvələrində müxtəlif rəhbər vəzifələr tutub. O, Hərbi Tibb Bölməsinin rəhbəri, hərbi xəstəxananın direktoru, Səhiyyə Müfəttişliyinin direktoru və Doktrina və Təlim Komandanlığının komandiri kimi fəaliyyət göstərib.

2020-ci ilin iyulunda ona general-mayor ali hərbi rütbəsi verilib. Həmin ay Beqay Albaniya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi vəzifəsinə başlayıb. Albaniya Müdafiə Nazirliyi onun bu vəzifəyə gəlməzdən əvvəl Doktrina və Təlim Komandanlığına rəhbərlik etdiyini bildirir.

Baş Qərargah rəisi kimi ölkənin Silahlı Qüvvələrinin rəhbərliyində iştirak edən Beqay 2022-ci ildə prezidentliyə namizəd olduqdan sonra hərbi karyerasını başa vurub.

Albaniya Prezidenti seçilməsi

Bayram Beqay 2022-ci ilin iyununda Albaniya parlamenti tərəfindən ölkə prezidenti seçilib. Albaniyanın dövlət televiziyası RTSH-nin məlumatına görə, parlamentdə keçirilən səsvermədə onun namizədliyini 78 deputat dəstəkləyib, 4 deputat əleyhinə səs verib, 1 deputat isə bitərəf qalıb.

O, 24 iyul 2022-ci ildə rəsmən vəzifəsinin icrasına başlayıb. Albaniya Prezidentinin rəsmi bioqrafiyasında Beqay ölkənin səkkizinci prezidenti kimi göstərilir.

Beləliklə, onun peşəkar fəaliyyəti üç əsas istiqaməti birləşdirir: tibb, hərbi xidmət və dövlət idarəçiliyi. Prezidentliyə qədər uzunmüddətli siyasi karyeradan deyil, əsasən hərbi-tibbi və Silahlı Qüvvələrdə rəhbərlik təcrübəsindən gəlib.

Bayram Beqay və Azərbaycan

Bayram Beqayın prezidentliyi dövründə Azərbaycanla Albaniya arasında yüksək səviyyəli siyasi təmaslar davam edib. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, Beqay 2023-cü ilin martında və iyulunda, eləcə də 2024-cü ilin martında Azərbaycana səfərlər edib.

2023-cü ilin iyulunda Bayram Beqay Azərbaycana rəsmi səfər edib və Prezident İlham Əliyevlə danışıqlar aparıb. Azərbaycan və Albaniya rəhbərlərinin görüşlərində siyasi münasibətlərlə yanaşı enerji, iqtisadiyyat, investisiya və turizm sahələrində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub.

2024-cü ilin martında XI Qlobal Bakı Forumu çərçivəsində İlham Əliyevlə Bayram Beqay arasında növbəti görüş keçirilib. Görüş zamanı Cənub Qaz Dəhlizi, enerji təhlükəsizliyi, Azərbaycanın Albaniyaya investisiya qoyuluşu və iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafı müzakirə olunub.

Beqay həmin səfər zamanı Şəkiyə də gedib və “Yuxarı Baş” Milli Tarix-Memarlıq Qoruğunda yerləşən “ABAD” Keramika və Tətbiqi Sənət Mərkəzini ziyarət edib.

Azərbaycan–Albaniya münasibətlərinə mövqeyi

Bayram Beqay Azərbaycanla əməkdaşlığın genişləndirilməsini dəfələrlə dəstəkləyib. 2023-cü ildə Prezident İlham Əliyevlə görüşündə iki ölkənin dost ölkələr olduğunu bildirib, xüsusilə iqtisadiyyat və turizm sahəsində əməkdaşlığın gücləndirilməsinin vacibliyini qeyd edib. Görüşdə Trans-Adriatik Boru Kəməri və Albaniyanın qazlaşdırılması məsələlərinə də toxunulub.

2026-cı ilin iyununda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə göndərdiyi Müstəqillik Günü təbrikində Beqay Albaniyanın Azərbaycanla dostluq münasibətlərini və güclənən tərəfdaşlığı yüksək qiymətləndirdiyini bildirib. O, enerji, turizm və infrastruktur sahələrində əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi imkanlarını xüsusi qeyd edib.

Bu baxımdan Bayram Beqay Azərbaycan ictimaiyyətinə yalnız Albaniya Prezidenti kimi deyil, son illərdə Azərbaycan–Albaniya siyasi və iqtisadi əlaqələrində mütəmadi iştirak edən dövlət başçısı kimi də tanışdır.