Bələdiyyə sədri

Bələdiyyə sədri yerli özünüidarəetmə orqanı olan bələdiyyənin fəaliyyətinə rəhbərlik edən şəxsdir. Azərbaycanda bələdiyyələr dövlət hakimiyyəti orqanları sisteminə daxil deyil və qanunla müəyyən edilmiş ərazi daxilində yerli əhəmiyyətli məsələləri müstəqil həll edən yerli özünüidarə qurumlarıdır.

Bələdiyyənin fəaliyyəti necə təşkil olunur?
Bələdiyyə öz fəaliyyətini iclaslar, daimi və digər komissiyalar vasitəsilə həyata keçirir. Bələdiyyə iclasları ayda bir dəfədən az olmayaraq sədr tərəfindən çağırılır. Bələdiyyənin icra aparatının fəaliyyətinə də bələdiyyə sədri rəhbərlik edir.

Bələdiyyə sədrinin əsas rolu
Sədr bələdiyyənin gündəlik təşkilati fəaliyyətinin koordinasiyasında əsas rol oynayır. O, iclasların keçirilməsini təşkil edir, qəbul edilmiş qərarları imzalayır və bələdiyyə aparatının fəaliyyətinə rəhbərlik edir. Bələdiyyə qərarları iclasda qəbul edildikdən sonra sədr tərəfindən imzalanır və qüvvəyə minir.

Bələdiyyə iclasları
Bələdiyyənin ən mühüm qərarları kollektiv şəkildə iclaslarda qəbul edilir. Sədr iclasın keçirilməsini təşkil etsə də, bələdiyyə təkbaşına idarə olunan qurum deyil.

Qərarlar bələdiyyə üzvlərinin səsverməsi əsasında qəbul edilir. Ümumi qaydaya görə qərarlar sadə səs çoxluğu ilə qəbul olunur, yerli vergilər və ödənişlərlə bağlı qərarlar üçün isə daha yüksək səs çoxluğu tələb edilir.

Bələdiyyə sədri və bələdiyyə üzvləri
Bələdiyyə yerli seçkilərlə formalaşan üzvlərdən ibarət nümayəndəli kollegial orqandır. Buna görə sədrin fəaliyyəti digər bələdiyyə üzvlərinin səlahiyyətlərini əvəz etmir.

Bələdiyyənin əsas qərarları üzvlərin iştirakı və səsverməsi ilə qəbul edilir.

İcra aparatına rəhbərlik
Bələdiyyənin icra orqanı onun icra aparatıdır. Bu aparat qəbul edilmiş qərarların və gündəlik təşkilati işlərin həyata keçirilməsini təmin edir.

İcra aparatının fəaliyyətinə birbaşa bələdiyyə sədri rəhbərlik edir.

Yerli məsələlərin həlli
Bələdiyyələr yerli əhalinin maraqları ilə bağlı müxtəlif məsələlər üzrə fəaliyyət göstərə bilər. Buraya yerli sosial müdafiə və sosial inkişaf proqramları, iqtisadi inkişaf proqramları, ekoloji proqramlar və bələdiyyə mülkiyyətinin idarə olunması daxildir.

Bələdiyyə sədri bu fəaliyyətlərin təşkilində rəhbərlik funksiyası daşıyır.

Bələdiyyə mülkiyyəti
Bələdiyyələrin öz mülkiyyəti ola bilər. Yerli özünüidarə çərçivəsində həmin əmlakın idarə olunması və istifadəsi bələdiyyənin səlahiyyətlərinə daxildir.

Sədr isə bu məsələlərlə bağlı qəbul edilmiş kollektiv qərarların icrasının təşkilində iştirak edir.

Yerli büdcə
Bələdiyyənin ayrıca yerli büdcəsi mövcuddur. Bu büdcə dövlət büdcəsinin tərkib hissəsi hesab edilmir və yerli özünüidarəetmə səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsi üçün istifadə olunur.

Büdcənin formalaşdırılması və xərclənməsi bələdiyyənin qərarları əsasında həyata keçirilir.

Büdcəyə nəzarət
Yerli büdcənin icrasına bələdiyyə nəzarət edir. Qanunvericilik çərçivəsində büdcə vəsaitlərinin istifadəsinin təsdiq edilmiş göstəricilərə uyğunluğu yoxlanılır və müstəqil auditorların cəlb edilməsi nəzərdə tutulur.

Bu proses bələdiyyə maliyyəsinin şəffaf idarə olunması baxımından əhəmiyyətlidir.

Bələdiyyə qərarları
Bələdiyyə öz səlahiyyətlərinə aid məsələlər üzrə qərarlar qəbul edə bilər. Qanuni şəkildə qəbul edilən qərarlar bələdiyyə ərazisində yerləşən hüquqi və fiziki şəxslər üçün məcburi ola bilər.

Qərarın hüquqi qüvvə alması prosesində sədrin imzası mühüm mərhələdir.

Bələdiyyə sədri və icra başçısı fərqi
Bələdiyyə sədri ilə rayon və ya şəhər icra hakimiyyətinin başçısı eyni vəzifə deyil. Bələdiyyə yerli özünüidarəetmə qurumudur və dövlət orqanları sisteminə daxil deyil.

İcra hakimiyyəti isə dövlət idarəetmə sisteminin bir hissəsidir. Buna görə onların hüquqi statusu və səlahiyyət mənbələri fərqlidir.

Yerli özünüidarəetmə
Yerli özünüidarə əhalinin yerli əhəmiyyətli məsələləri qanun çərçivəsində müstəqil şəkildə həll etməsinə imkan verən idarəetmə sistemidir. Azərbaycanda bu hüquq seçilmiş bələdiyyə üzvlərindən ibarət kollegial orqanlar vasitəsilə həyata keçirilir.

Bələdiyyə sədri həmin sistemin təşkilati rəhbərliyində əsas şəxslərdən biridir.

Bələdiyyənin müstəqilliyi
Bələdiyyələr səlahiyyətlərini həyata keçirərkən müstəqil fəaliyyət göstərirlər. Bununla yanaşı, qanunvericilik onların yerli əhali qarşısında məsuliyyətini və dövlət tərəfindən müəyyən nəzarət mexanizmlərini də nəzərdə tutur.

Bu xüsusiyyət bələdiyyəni həm yerli qərar verən, həm də qanun qarşısında məsuliyyət daşıyan quruma çevirir.

Bələdiyyə sədrinin ictimai rolu
Bələdiyyə sədri yerli sakinlərin gündəlik problemlərinin bələdiyyə səviyyəsində müzakirə edilməsində, qərarların icrasının təşkilində və bələdiyyənin digər qurumlarla münasibətlərinin koordinasiyasında mühüm rol oynayır.

Onun fəaliyyəti yerli idarəetmənin effektivliyi, şəffaflığı və əhali ilə əlaqəsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.