#bərpa laboratoriyası
Bərpa laboratoriyası
Bərpa laboratoriyası tarixi, arxeoloji, muzey və incəsənət nümunələrinin fiziki vəziyyətinin öyrənildiyi, konservasiya və bərpa işlərinin həyata keçirildiyi ixtisaslaşmış məkandır. Belə laboratoriyalarda rəsm əsərləri, sənədlər, kitablar, metal, keramika, ağac, tekstil və digər materiallardan hazırlanmış əşyalar elmi üsullarla araşdırılır. Məqsəd eksponatın ilkin materialını mümkün qədər qorumaq, onun dağılmasının qarşısını almaq və gələcək nəsillərə çatdırılmasını təmin etməkdir.
Elmi tədqiqat və diaqnostika
Bərpa prosesi adətən obyektin vəziyyətinin qiymətləndirilməsi ilə başlayır. Mütəxəssislər çatlar, korroziya, rəng dəyişməsi, kif, material itkisi və digər zədələri müəyyən edir, əvvəlki müdaxilələri araşdırır və uyğun bərpa planı hazırlayırlar. Zərurət olduqda mikroskopiya, ultrabənövşəyi və infraqırmızı görüntüləmə, rentgen, kimyəvi analiz və digər laboratoriya üsullarından istifadə edilə bilər. Bu mərhələ yanlış müdaxilənin qarşısını almaq və obyektin materialına uyğun metod seçmək üçün xüsusilə vacibdir.
Konservasiya və bərpa işləri
Konservasiya obyektin mövcud vəziyyətini sabitləşdirməyə və gələcək zədələnməni azaltmağa yönəlir. Bərpa isə itirilmiş və ya zədələnmiş hissələrin müəyyən elmi və etik prinsiplər əsasında tamamlanmasını əhatə edə bilər. Məsələn, rəsm əsərində səthin təmizlənməsi, kağız sənədlərdə cırıq hissələrin möhkəmləndirilməsi, metal əşyalarda korroziyanın dayandırılması və keramika nümunələrinin birləşdirilməsi bu işlərə daxildir. Müasir yanaşmada müdaxilənin minimum və mümkün qədər geri çevrilə bilən olması əsas prinsiplərdən sayılır.
Muzey və mədəni irs üçün əhəmiyyəti
Bərpa laboratoriyaları muzey fondlarının və tarixi kolleksiyaların qorunmasında əsas rol oynayır. Eksponatların uzun müddət nümayiş və saxlanma şəraitinə uyğunlaşdırılması, temperatur və rütubət rejiminin qiymətləndirilməsi, qablaşdırma və daşınma qaydalarının müəyyənləşdirilməsi də laboratoriyanın fəaliyyətinə daxil ola bilər. Belə mərkəzlər həmçinin arxeoloji qazıntılardan yeni çıxarılan və kövrək vəziyyətdə olan materialların təcili konservasiyasını həyata keçirirlər.
Mütəxəssislər və peşəkar yanaşma
Bərpa laboratoriyasında restavratorlar, konservatorlar, kimyaçılar, sənətşünaslar, arxeoloqlar və digər sahə mütəxəssisləri birlikdə işləyə bilirlər. Hər bir material qrupu fərqli yanaşma tələb etdiyindən ağac, metal, tekstil, kağız və rəsm əsərləri üzrə ayrıca ixtisaslaşma mümkündür. Peşəkar bərpanın əsas məqsədi eksponatı “yeniləmək” deyil, onun tarixi dəyərini və orijinal materialını qoruyaraq təhlükəsiz şəkildə yaşatmaqdır.
