Bərpaçı

Bərpaçı (və ya restavrator) — zamanın təsirindən, təbii fəlakətlərdən və ya insan müdaxiləsindən zərər görmüş sənət əsərlərini, tarixi sənədləri və memarlıq abidələrini öz ilkin görkəminə qaytaran, eyni zamanda onları məhv olmaqdan qoruyan mütəxəssisdir. Bu peşə sahibləri incəsənətin, tarixin və elmin kəsişməsində dayanaraq mədəni irsimizə "ikinci həyat" bəxş edirlər. Bərpaçının əsas vəzifələri və iş sahələri Bərpaçılıq çoxşaxəli bir sahədir və mütəxəssislər adətən müəyyən istiqamətlər üzrə ixtisaslaşırlar: Rəsm əsərlərinin bərpası: Kətan üzərindəki yağlı boya rəsmlərinin, freskaların və ya qədim ikonaların rəng qatını bərpa etmək. Memarlıq bərpası: Qədim qalaların, məscidlərin və sarayların tarixi strukturunu qoruyaraq onları yenidən qurmaq. Arxeoloji tapıntıların bərpası: Qazıntılar zamanı tapılan saxsı qabların, metal əşyaların və bəzək nümunələrinin təmizlənməsi və birləşdirilməsi. Kağız və kitab bərpası: Nadir əlyazmaların, xəritələrin və qədim kitabların cildlərinin və vərəqlərinin xüsusi kimyəvi üsullarla möhkəmləndirilməsi. Bərpa prosesi necə aparılır? Peşəkar bərpa prosesi bir neçə mərhələdən ibarət olan mürəkkəb elmi fəaliyyətdir: Diaqnostika: Əsərin vəziyyəti mikroskopik, rentgen və kimyəvi analizlər vasitəsilə yoxlanılır. Zədənin səbəbi və dərəcəsi müəyyən edilir. Konservasiya: Əsas məqsəd obyekti olduğu kimi saxlamaq və dağılmasını dayandırmaqdır. Bu mərhələdə səth təmizlənir və material möhkəmləndirilir. Restavrasiya: Eksponatın itmiş hissələri tarixi faktlara əsaslanaraq bərpa edilir. Burada qızıl qayda budur: bərpaçı əsərə özündən heç nə əlavə etməməli, yalnız müəllif üslubunu canlandırmalıdır. Bərpaçı hansı bacarıqlara malik olmalıdır? Yaxşı bir bərpaçı həm mahir rəssam, həm tarixçi, həm də kimyaçı olmalıdır. O, müxtəlif dövrlərin boya tərkiblərini bilməli, əsərin yarandığı dövrün texnologiyalarına bələd olmalı və ən əsası, sonsuz səbr nümayiş etdirməlidir. Bəzən bir kiçik fraqmentin bərpası aylar, hətta illər çəkə bilər. Azərbaycanda bərpaçılıq sənəti Ölkəmizdə Milli İncəsənət Muzeyi, Xalça Muzeyi və "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu nəzdində peşəkar bərpa mərkəzləri fəaliyyət göstərir. Azərbaycan bərpaçıları Şəki Xan sarayından tutmuş dahi sənətkarların tablolarına qədər bir çox milli sərvətimizin qorunmasında misilsiz rol oynayırlar.