Binəli Yıldırım

Binəli Yıldırım Türkiyə siyasətçisi, mühəndis və dövlət xadimidir. O, 2016–2018-ci illərdə Türkiyə Respublikasının Baş naziri olub və ölkədə parlament idarəetmə sistemindən prezident idarəetmə sisteminə keçid nəticəsində Baş nazir vəzifəsi ləğv edildiyi üçün Türkiyənin son Baş naziri kimi tarixə düşüb. Daha sonra 2018–2019-cu illərdə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri vəzifəsində çalışıb.

Türkiyənin Baş naziri kimi fəaliyyəti
Binəli Yıldırım 22 may 2016-cı ildə keçirilən fövqəladə qurultayda Ədalət və İnkişaf Partiyasının sədri seçilib və 65-ci Türkiyə hökumətinin Baş naziri olub. Onun Baş nazir kimi fəaliyyəti 9 iyul 2018-ci ildə başa çatıb. Həmin tarixdə Türkiyədə yeni prezident idarəetmə sisteminin tətbiqi ilə Baş nazir vəzifəsi ləğv edilib. Bu səbəbdən Binəli Yıldırım Türkiyənin parlament sistemində fəaliyyət göstərmiş son Baş naziri hesab olunur.

Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri
2018-ci il parlament seçkilərindən sonra Binəli Yıldırım Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri seçilib. TBMM-nin rəsmi məlumatına əsasən, o, 12 iyul 2018-ci ildən 18 fevral 2019-cu ilədək parlamentə rəhbərlik edib. Beləliklə, Yıldırım həm hökumət, həm də qanunverici hakimiyyət səviyyəsində Türkiyənin yüksək dövlət vəzifələrində fəaliyyət göstərib.

Nəqliyyat naziri kimi fəaliyyəti
Binəli Yıldırım siyasi karyerasının böyük hissəsində nəqliyyat sahəsi ilə bağlı hökumət vəzifələri tutub. O, Türkiyənin 58-ci, 59-cu, 60-cı, 61-ci və 64-cü hökumətlərində nəqliyyat, dənizçilik və kommunikasiya sahəsinə cavabdeh nazir kimi fəaliyyət göstərib. Bu dövrdə avtomobil yolları, dəmir yolu, hava nəqliyyatı, dənizçilik və kommunikasiya infrastrukturu üzrə dövlət layihələrinin həyata keçirilməsində iştirak edib.

Parlament fəaliyyəti
Binəli Yıldırım müxtəlif dövrlərdə İstanbul, Ərzincan və İzmir seçki dairələrindən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin deputatı seçilib. TBMM məlumatlarında onun 22-ci çağırışda İstanbul, 23-cü çağırışda Ərzincan, 24-cü və 26-cı çağırışlarda isə İzmir deputatı olduğu göstərilir. O, 27-ci çağırışda da İzmir deputatı kimi parlamentdə fəaliyyət göstərib və mandatı 2023-cü il seçkiləri ilə başa çatıb.

Ədalət və İnkişaf Partiyasındakı fəaliyyəti
Binəli Yıldırım Ədalət və İnkişaf Partiyasının təsisçilərindən biridir. 2016-cı ilin mayında partiyanın fövqəladə qurultayında sədr seçilib. Baş nazirlik və partiya rəhbərliyi onun siyasi karyerasının ən yüksək mərhələlərindən biri olub. Daha sonrakı illərdə də AK Partinin siyasi fəaliyyətində iştirak edib.

Təhsili və mühəndislik fəaliyyəti
Binəli Yıldırım İstanbul Texniki Universitetinin Gəmi İnşaatı və Dəniz Elmləri fakültəsini bitirib və həmin sahədə magistr dərəcəsi alıb. Universitetdə assistent və elmi işçi kimi çalışıb. 1990–1991-ci illərdə Dünya Dənizçilik Universitetində dənizdə insan və əmlak təhlükəsizliyinin idarə olunması üzrə ixtisas təhsili keçib. Bu texniki hazırlıq onun sonrakı nəqliyyat və dənizçilik sahəsindəki fəaliyyətinin əsasını təşkil edib.

İstanbul Dəniz Avtobuslarında fəaliyyəti
1994–1999-cu illərdə Binəli Yıldırım İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsinin İstanbul Dəniz Avtobusları Müəssisəsində — İDO-da baş direktor kimi çalışıb. Bundan əvvəl Türkiyə Gəmi Sənayesi Baş İdarəsi və Camialtı Gəmiqayırma Zavodunda müxtəlif rəhbər vəzifələr tutub. Bu mərhələ onun siyasətə gəlməzdən əvvəl dəniz nəqliyyatı və idarəetmə sahəsindəki əsas peşəkar təcrübəsini formalaşdırıb.

2017-ci il konstitusiya dəyişiklikləri dövründə rolu
Binəli Yıldırım Baş nazir olduğu dövrdə Türkiyədə idarəetmə sisteminin dəyişdirilməsi ilə bağlı konstitusiya dəyişiklikləri parlamentdə müzakirə olunub. 2017-ci ilin yanvarında Baş nazir kimi TBMM-də həmin dəyişikliklərlə bağlı çıxış edib. Dəyişikliklər daha sonra referendumdan keçib və 2018-ci il seçkilərindən sonra prezident idarəetmə sistemi tam tətbiq olunub.

Türkiyənin son Baş naziri
Binəli Yıldırımın siyasi bioqrafiyasını fərqləndirən əsas fakt onun Türkiyə Respublikasının son Baş naziri olmasıdır. Baş nazirlik institutunun 2018-ci ildə ləğvindən sonra hökumətin icraedici səlahiyyətləri prezidentlik sistemində yenidən təşkil edilib. TBMM-nin rəsmi bioqrafiyasında da Yıldırım “parlament sisteminin son Baş naziri” kimi təqdim edilir.