BMT polisi

BMT polisi (Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Polisi və ya qısaca UNPOL — United Nations Police), BMT-nin sülhməramlı əməliyyatlarının və xüsusi siyasi missiyalarının tərkibində fəaliyyət göstərən qlobal bir hüquq-mühafizə strukturudur. UNPOL, münaqişələrdən zərər çəkmiş və ya böhran yaşayan ölkələrdə beynəlxalq sülhün və təhlükəsizliyin bərqərar olunması, qanunun aliliyinin təmin edilməsi və yerli polis orqanlarının formalaşdırılması istiqamətində fəaliyyət göstərir. BMT Polisinin Əsas Vəzifələri və Missiyası BMT polisinin fəaliyyəti missiyanın mandatından asılı olaraq dəyişir, lakin ümumi strateji hədəflər aşağıdakılardır: Mülki Əhalinin Qorunması: Münaqişə zonalarında insan hüquqlarının müdafiəsi, zorakılığın qarşısının alınması və mülki şəxslərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi. Milli Polis Qurumlarının İnkişafı (Kapasitasiya): Yerli polis qüvvələrinin beynəlxalq demokratik standartlara uyğun şəkildə yenidən təşkil edilməsi, onlara təlimlərin keçilməsi və məsləhət xidmətlərinin verilməsi. İctimai Asayişin Qorunması: Yerli hüquq-mühafizə orqanlarının tam fəaliyyət göstərə bilmədiyi keçid dövrlərində asayişin birbaşa təmin edilməsi, cinayətkarlığa qarşı mübarizə və patrul xidmətinin aparılması. Hüquqi İslahatlara Dəstək: Həbsxanaların idarə olunması, məhkəmə-istintaq sisteminin təkmilləşdirilməsi və qanunun aliliyinin formalaşdırılması üçün strateji dəstək. UNPOL-un Tərkibi və Necə Formalaşması BMT-nin özünün daimi, ayrıca "polis ordusu" yoxdur. UNPOL qüvvələri BMT-yə üzv olan dövlətlərin könüllü olaraq ezam etdiyi peşəkar polis əməkdaşlarından formalaşır. Bu qüvvələr iki əsas kateqoriyaya bölünür: Fərdi Polis Zabitləri (IPO - Individual Police Officers): Öz ölkələrində xidmət edən və xüsusi seçim mərhələlərindən keçərək BMT missiyalarına göndərilən mütəxəssislərdir. Onlar daha çox məsləhətçi, təlimçi və idarəçi qismində çıxış edirlər. Formalaşdırılmış Polis Bölmələri (FPU - Formed Police Units): Bir ölkədən tam heyət şəklində (adətən 140 tərkibdə) gələn, xüsusi texnika və silahlarla təchiz olunmuş çevik polis alaylarıdır. Onlar kütləvi iğtişaşların qarşısının alınması, yüksək rütbəli BMT rəsmilərinin və obyektlərinin mühafizəsi ilə məşğul olurlar. Azərbaycan və BMT Polisi Azərbaycan Respublikası BMT-nin sülhməramlı missiyalarında, o cümlədən UNPOL xətti ilə beynəlxalq təhlükəsizliyin qorunmasında fəal iştirak edir. Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) peşəkar polis zabitləri müxtəlif illərdə BMT-nin mandatı altında fəaliyyət göstərən missiyalarda (məsələn, Cənubi Sudan — UNMISS və s.) uğurla təmsil olunmuş, yerli polis qüvvələrinin formalaşdırılmasında və asayişin qorunmasında iştirak etmişdirlər.