Böyük Tağlar kəndi

Böyük Tağlar kəndi Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunda, Qarabağ bölgəsində yerləşən yaşayış məntəqəsidir. Kənd rəsmi inzibati ərazi bölgüsündə Böyük Tağlar kənd inzibati ərazi dairəsinin tərkibində göstərilir. Dağətəyi ərazidə yerləşən Böyük Tağlar həm Qarabağın yaşayış məntəqələrindən biri, həm də ətrafındakı tarixi-arxeoloji irslə seçilən məkan kimi tanınır.

Böyük Tağlar kəndi harada yerləşir?

Böyük Tağlar Xocavənd rayonunun ərazisində yerləşir. Kəndin yerləşdiyi Xocavənd rayonu Qarabağın dağlıq və dağətəyi relyefə malik hissələrindən birini əhatə edir.

Ərazinin təbii quruluşunda yüksəkliklər, dərələr və meşəlik sahələr mühüm yer tutur. Xocavənd rayonunda tarixən üzümçülük, taxılçılıq və heyvandarlıq əsas təsərrüfat istiqamətləri sırasında olub.

Böyük Tağlar kəndinin coğrafi mövqeyi onu Xocavəndin digər tarixi yaşayış məntəqələri və Qarabağın dağlıq landşaftı ilə əlaqələndirir.

Böyük Tağlar adının tarixi

Kənd sovet dövründə və XX əsrin sonlarına qədər rəsmi sənədlərdə Metstağlar adı ilə də göstərilib.

Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli qərarı ilə Metstağlar kəndinin adı dəyişdirilərək Böyük Tağlar adlandırılıb.

Hazırda Azərbaycan Respublikasının rəsmi inzibati ərazi bölgüsü təsnifatında yaşayış məntəqəsi “Böyük Tağlar kəndi” adı ilə qeydə alınır.

Böyük Tağların tarixi

Böyük Tağlar və onun ətrafındakı ərazilər Qarabağın qədim yaşayış tarixini əks etdirən maddi-mədəni irs nümunələri ilə diqqət çəkir.

Xocavənd Rayon İcra Hakimiyyətinin rəsmi məlumatlarında Böyük Tağlar kəndində 1241-ci ilə aid məbəd qeyd olunur. Abidə dövlət qeydiyyatında memarlıq abidəsi kimi göstərilib.

Kənd və yaxın ərazilərin tarixi yalnız orta əsrlərlə məhdudlaşmır. Xocavənd rayonu ümumilikdə Azərbaycanın ən mühüm paleolit abidələrinin yerləşdiyi ərazilərdən biridir.

Böyük Tağlardakı 1241-ci il məbədi

Böyük Tağlar kəndində qeydə alınmış mühüm memarlıq abidələrindən biri 1241-ci ilə aid məbəddir.

Rəsmi abidələr siyahısında bu tikili 237 inventar nömrəsi ilə göstərilir. Xocavənd Rayon İcra Hakimiyyətinin rayon haqqında məlumatında isə Böyük Tağlar kəndindəki bu tarixi tikili “Alban məbədi” kimi təqdim olunur.

Belə abidələr Xocavənd ərazisinin orta əsrlər memarlıq irsinin öyrənilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Tağlar mağarası və bölgənin qədim tarixi

Böyük Tağlar adı Tağlar mağarası ilə də əlaqələndirilir. Tağlar mağarası Xocavənd rayonunda yerləşən mühüm paleolit arxeoloji abidələrindən biridir.

Mağarada aparılmış arxeoloji tədqiqatlar ərazidə qədim insanların məskunlaşması və həyat tərzinin öyrənilməsi üçün mühüm materiallar verib.

Xocavənd ərazisində Tağlar mağarası ilə yanaşı Azıx mağarası da yerləşir. Bu arxeoloji məkanlar Qarabağın çox qədim insan məskənlərindən biri olduğunu göstərən əsas tədqiqat obyektləri sırasındadır.

Böyük Tağlar kəndini Tağlar mağarası ilə tam eyniləşdirmək düzgün deyil: biri yaşayış məntəqəsi, digəri isə bölgədə yerləşən arxeoloji abidədir.

2020-ci ildə Böyük Tağlar kəndi

Böyük Tağlar kəndi Birinci Qarabağ müharibəsi dövründə Ermənistan silahlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdi.

44 günlük Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan Ordusu Xocavənd rayonunun bir sıra yaşayış məntəqələrini nəzarətə götürdü.

Böyük Tağlar kəndi 9 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən azad edilən yaşayış məntəqələri sırasında rəsmi olaraq elan edildi. Həmin tarixdə Xocavənd rayonunun Tuğ, Azıx, Salakətin, Zoğalbulaq və digər kəndlərinin də azad edildiyi bildirildi.

Prezident İlham Əliyevin Böyük Tağlara səfəri

14 yanvar 2021-ci ildə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Xocavənd rayonunun Böyük Tağlar kəndinin ərazisində olub.

Səfər Azərbaycan Prezidentinin rəsmi internet səhifəsində Xocavənd rayonuna səfərlər sırasında ayrıca qeyd edilir.

Həmin səfər Qarabağda aparılan ilk müharibədən sonrakı səfərlərdən biri idi və Füzuli–Şuşa istiqamətində yeni yol infrastrukturu ilə tanışlıq çərçivəsində həyata keçirilmişdi.

Böyük Tağların təbiəti

Böyük Tağlar dağətəyi ərazidə yerləşir. Xocavəndin relyefi düzənlikdən dağlıq sahələrə doğru dəyişdiyindən rayonun müxtəlif hissələrində fərqli təbii landşaftlara rast gəlinir.

Kənd ətrafındakı yüksəkliklər, dərələr və təbii bitki örtüyü Qarabağın bu hissəsinin xarakterik mənzərəsini formalaşdırır.

Tarixi yaşayış məntəqələri, arxeoloji ərazilər və dağlıq təbiətin bir-birinə yaxın yerləşməsi Böyük Tağlar və ümumilikdə Xocavənd bölgəsinin coğrafi xüsusiyyətlərindən biridir.

Böyük Tağlar Xocavəndin yaşayış məntəqəsi kimi

Böyük Tağlar bu gün Azərbaycan Respublikasının rəsmi inzibati ərazi bölgüsündə Xocavənd rayonunun kəndlərindən biridir. Dövlət Statistika Komitəsinin təsnifatında ayrıca Böyük Tağlar kənd inzibati ərazi dairəsi və Böyük Tağlar kəndi göstərilir.

Kəndin müasir əhəmiyyəti onun coğrafi mövqeyi ilə yanaşı, Qarabağın tarixi, 2020-ci il Vətən müharibəsi və bölgənin maddi-mədəni irsi ilə bağlıdır.

Böyük Tağlar haqqında məlumatlar araşdırılarkən kəndin özünü Tağlar mağarası və Xocavənd rayonundakı digər eyniadlı və yaxın adlı yaşayış məntəqələrindən fərqləndirmək vacibdir.