Buffalo

Buffalo iri bədənli, güclü quruluşlu və adətən buynuzları ilə seçilən iri dırnaqlı məməli heyvanlara verilən ümumi addır. İngilis dilində “buffalo” sözü bir neçə fərqli heyvan üçün istifadə oluna bilər. Ən məşhur nümunələr Afrika buffalo-su və Asiya su camışıdır. Şimali Amerikada isə bizonlara da gündəlik dildə “buffalo” deyilir, baxmayaraq ki, zooloji baxımdan bizon və buffalo eyni heyvan deyil.

Buffalo ilə bizon eyni heyvandırmı?
Xeyr. Buffalo və bizon zooloji baxımdan fərqli heyvanlardır. Amerika bizonu Bison bison növünə aiddir və əsasən Şimali Amerikada yaşayır. Afrika buffalo-su isə Syncerus caffer, su camışı isə Bubalus bubalis növünə daxildir.

Bizonun çiyin hissəsi daha hündür, bədəni tüklü və başı iri olur. Əsl buffalo növlərində isə bədən quruluşu və buynuzların forması fərqlidir. Buna baxmayaraq, ABŞ-da “buffalo” sözü uzun müddətdir bizon üçün geniş istifadə olunur.

Afrika buffalo-su nədir?
Afrika buffalo-su Afrikanın savanna və meşə ərazilərində yaşayan iri vəhşi heyvandır. O, güclü bədən quruluşu və iri buynuzları ilə tanınır. Yetkin heyvanların buynuzları başın üzərində birləşərək qalın sümükvari baza yarada bilər.

Afrika buffalo-su sürü halında yaşayır və yırtıcılara qarşı kollektiv müdafiə göstərə bilər. Şir kimi iri yırtıcılar onun əsas təbii düşmənlərindəndir.

Su camışı nədir?
Su camışı Asiyanın bir çox bölgəsində minilliklər ərzində əhliləşdirilmiş iri kənd təsərrüfatı heyvanıdır. O, xüsusilə düyü əkinçiliyində, yük daşınmasında və süd istehsalında istifadə olunub.

Su camışları isti havada bədən temperaturunu tənzimləmək üçün suya və palçığa girməyi sevirlər. Bu xüsusiyyət onların adının yaranması ilə də əlaqələndirilir.

Buffalo harada yaşayır?
Buffalo növündən asılı olaraq yaşayış mühiti dəyişir. Afrika buffalo-su savanna, açıq meşə və su mənbələrinə yaxın ərazilərdə yaşayır. Su camışları isə əsasən Asiyada, xüsusilə kənd təsərrüfatı və bataqlıq ərazilərdə geniş yayılıb.

Vəhşi buffalo növləri su mənbələrinə yaxın qalmağa üstünlük verir. Su həm içmək, həm də bədən temperaturunun tənzimlənməsi üçün vacibdir.

Buffalo nə ilə qidalanır?
Buffalo əsasən otla qidalanan heyvandır. Onun rasionuna ot, yarpaq, müxtəlif bitkilər və bəzi hallarda su bitkiləri daxil ola bilər.

İri bədənini saxlamaq üçün buffalo gün ərzində uzun müddət qidalanır. Suya olan ehtiyacı da yüksəkdir və isti iqlimdə müntəzəm olaraq su mənbələrinə yaxınlaşır.

Buffalo nə qədər böyük olur?
Ölçülər növə, cinsə və fərdi xüsusiyyətlərə görə dəyişir. Afrika buffalo-ları yüzlərlə kiloqram çəkidə ola bilər. Su camışlarının bəzi əhliləşdirilmiş cinsləri də çox iri ölçülərə çatır.

Erkəklər adətən dişilərdən daha iri və ağır olur. Güclü ayaqları və geniş döş qəfəsi onların ağır bədənini daşımağa uyğunlaşıb.

Buffalonun buynuzları
Buynuzlar buffalo növlərinin ən xarakterik xüsusiyyətlərindəndir. Afrika buffalo-sunda iri erkəklərin buynuzları yanlara doğru uzanır və yuxarı əyilə bilər. Su camışlarında isə buynuzlar daha uzun və arxaya doğru əyilmiş formada ola bilər.

Buynuzlardan müdafiə, rəqiblərlə mübarizə və sosial üstünlüyün nümayişi üçün istifadə edilə bilər.

Buffalo təhlükəli heyvandırmı?
Vəhşi buffalo, xüsusilə Afrika buffalo-su təhlükəli ola bilər. Böyük çəkisi, sürəti və güclü buynuzları ona ciddi müdafiə qabiliyyəti verir. Təhlükə hiss etdikdə hücum edə bilər.

Vəhşi heyvanlara yaxınlaşmaq və onları narahat etmək təhlükəlidir. Milli park və təbiət ərazilərində belə heyvanlar yalnız təhlükəsiz məsafədən müşahidə edilməlidir.

Buffalo sürü halında yaşayırmı?
Bəli, bir çox buffalo növü sosial heyvandır və sürü halında yaşayır. Sürünün ölçüsü bir neçə fərddən yüzlərlə heyvana qədər dəyişə bilər.

Sürü həyatı heyvanların yırtıcılardan qorunmasına və su və qida mənbələrinin tapılmasına kömək edir. Balalar adətən sürünün daha qorunan hissəsində saxlanılır.

Buffalo necə çoxalır?
Buffalo məməli heyvan olduğu üçün balasını diri doğur. Dişi adətən bir bala dünyaya gətirir və onu süd ilə bəsləyir.

Bala doğulduqdan qısa müddət sonra ayağa qalxaraq anasının ardınca hərəkət edə bilir. İlk dövrdə ana və digər sürü üzvləri balanı yırtıcılardan qoruyurlar.

Buffalo südü nədir?
Əhliləşdirilmiş su camışlarının südü bir sıra ölkələrdə mühüm ərzaq məhsuludur. Buffalo südü adətən inək südü ilə müqayisədə daha yüksək yağ və zülal tərkibinə malik ola bilər.

Bu süd pendir, qatıq, kərə yağı və digər süd məhsullarının hazırlanmasında istifadə edilir. İtaliyanın məşhur mozzarella di bufala pendiri ənənəvi olaraq su camışının südündən hazırlanır.

Buffalo kənd təsərrüfatında necə istifadə olunur?
Su camışı uzun müddət kənd təsərrüfatında iş heyvanı kimi istifadə edilib. Güclü bədən quruluşu və palçıqlı ərazilərdə rahat hərəkət etməsi onu düyü tarlalarında xüsusilə faydalı edib.

Mexanikləşmənin artması ilə iş heyvanı kimi rolu bəzi bölgələrdə azalsa da, süd və ət istehsalında əhəmiyyətini qoruyur.

Buffalo və camış arasında fərq varmı?
Azərbaycan dilində “camış” sözü adətən su camışını ifadə edir. İngilis dilində isə “buffalo” daha geniş və bəzən qeyri-dəqiq şəkildə müxtəlif iri iribuynuzlu heyvanlara aid edilir.

Bu səbəbdən “buffalo” sözünün hansı heyvanı ifadə etdiyini mətnin kontekstinə əsasən müəyyən etmək lazımdır.

Buffalo nə qədər sürətli qaça bilər?
İri və ağır görünməsinə baxmayaraq, buffalo kifayət qədər sürətli qaça bilir. Xüsusilə təhlükə zamanı qısa məsafədə yüksək sürət yığa bilər.

Bu xüsusiyyət vəhşi buffalo ilə qarşılaşmanı təhlükəli edən amillərdən biridir. Heyvanın iri olması onun yavaş hərəkət etməsi demək deyil.

Buffalonun təbiətdə rolu
Vəhşi buffalo otlaq ekosistemlərinin mühüm hissəsidir. Onların otlaması bitki örtüyünün quruluşuna təsir edir və müxtəlif heyvan növləri üçün yaşayış şəraitini dəyişdirə bilər.

Buffalo həmçinin iri yırtıcılar üçün mühüm qida mənbəyidir və bununla da təbii qida zəncirində əhəmiyyətli yer tutur.

Buffalo populyasiyalarının qorunması
Bəzi vəhşi buffalo populyasiyalarına yaşayış mühitinin azalması, xəstəliklər, qanunsuz ov və insan fəaliyyəti təsir göstərə bilər. Xüsusilə vəhşi su camışı kimi bəzi növlər daha ciddi mühafizə tədbirlərinə ehtiyac duyur.

Qoruqların yaradılması, yaşayış ərazilərinin qorunması və qanunsuz ovun məhdudlaşdırılması buffalo populyasiyalarının saxlanması üçün əsas tədbirlərdəndir.