Çat

"Çat" termini materialın bütövlüyünün pozulması, səthdə və ya daxildə yaranan qeyri-bərabər yarıqları ifadə edir. İstər yeni tikilmiş binada, istərsə də sənaye avadanlıqlarında çatların görünməsi çox vaxt ciddi bir problemin siqnalı və ya təbii aşınmanın nəticəsi ola bilər. Tikintidə çatların növləri və səbəbləri Binalarda və beton konstruksiyalarda çatlar müxtəlif formalarda özünü göstərir: Oturma çatları (Settlement cracks): Binanın bünövrəsinin yerə qeyri-bərabər oturması nəticəsində yaranır. Adətən diaqonal (çəp) formada olur və divarın künclərində görünür. Termik çatlar: Temperatur dəyişiklikləri zamanı materialların genişlənməsi və sıxılması nəticəsində meydana gəlir. Xüsusilə böyük ölçülü beton səthlərdə rast gəlinir. Büzülmə çatları (Shrinkage cracks): Beton quruyarkən suyun sürətlə buxarlanması nəticəsində yaranan kiçik, səthi çatlardır. Konstruktiv çatlar: Binaya düşən yükün hesablanmış normadan artıq olması və ya armaturun korroziyaya uğraması nəticəsində yaranır ki, bu da binanın dayanıqlığı üçün təhlükə yaradır. Çatların qarşısının alınması və təmiri Çatların qarşısını almaq, onları təmir etməkdən daha asandır. Bunun üçün aşağıdakı tədbirlər görülməlidir: Deformasiya tikişləri: Böyük binalarda genişlənmə və sıxılmanı kompensasiya etmək üçün xüsusi boşluqlar buraxılmalıdır. Keyfiyyətli material: Betonun tərkibindəki su-sement nisbətinə dəqiq əməl edilməlidir. Düzgün təməl: Binanın tikiləcəyi torpağın geoloji quruluşu dərindən öyrənilməlidir. Təmir üsulları: Kiçik çatlar üçün xüsusi mastikalar və epoksid qatranları istifadə olunur. Dərin və konstruktiv çatlarda isə "injeksiya" metodu ilə betonun daxilinə möhkəmləndirici maddələr vurulur. Digər sahələrdə "Çat" anlayışı Geologiya: Yer qabığının tektonik hərəkətləri nəticəsində yaranan iri qırılmalar. Texnika: Metalların yorulması nəticəsində maşın hissələrində yaranan mikroskopik yarıqlar.