#cəbi bəhramov
Cəbi Bəhramov
Cəbi Əmirvar oğlu Bəhramov azərbaycanlı tarixçi alim, tarix üzrə fəlsəfə doktoru və dosentdir. O, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun “Qərbi Azərbaycan tarixi” şöbəsinin müdiridir. 2026-cı ildə AMEA-nın rəsmi məlumatlarında da Cəbi Bəhramov bu vəzifədə təqdim olunur. Onun elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətləri Azərbaycan tarixi, XX əsr siyasi və iqtisadi tarixi, neft sənayesinin tarixi, Qərbi Azərbaycan mövzusunda tarixi araşdırmalar və mənbəşünaslıqdır.
Cəbi Bəhramovun təhsili
Cəbi Bəhramov 16 iyul 1959-cu ildə Qafan şəhərində anadan olub. 1977-ci ildə Özbəkistanın Daşkənd Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinə daxil olub və 1982-ci ildə ali təhsilini başa vurub. Həmin ildən AMEA-nın A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunda əmək fəaliyyətinə başlayıb. İnstitutda əvvəlcə baş laborant, daha sonra kiçik və böyük elmi işçi kimi fəaliyyət göstərib.
Tarix üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi
Cəbi Bəhramovun ilk əsas elmi tədqiqat istiqamətlərindən biri Azərbaycanın dəniz neft sənayesinin tarixi olub. O, “Azərbaycan dəniz neftçıxarma sənayesinin yaranması və inkişafı tarixi (1949–1960)” mövzusunda dissertasiya hazırlayıb və 1999-cu ildə müdafiə edərək tarix üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alıb. Bu mövzu onun sonrakı elmi əsərlərində də mühüm yer tutub.
AMEA-nın Tarix və Etnologiya İnstitutunda fəaliyyəti
Cəbi Bəhramovun elmi fəaliyyətinin böyük hissəsi A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutu ilə bağlıdır. Müxtəlif dövrlərdə institutun elmi işlər üzrə direktor müavini və “Azərbaycan Respublikası tarixi” şöbəsinin müdiri kimi çalışıb. Hazırda isə “Qərbi Azərbaycan tarixi” şöbəsinə rəhbərlik edir. 2025 və 2026-cı illərə aid AMEA materiallarında o, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent və sözügedən şöbənin müdiri kimi göstərilir.
“Qərbi Azərbaycan tarixi” şöbəsinə rəhbərliyi
AMEA-da “Qərbi Azərbaycan tarixi” şöbəsi 2023-cü ildə yaradılıb və onun rəhbərliyi Cəbi Bəhramova həvalə olunub. Şöbənin tədqiqatları hazırkı Ermənistan ərazisində tarixən yaşamış azərbaycanlı icmaların tarixi, tarixi coğrafiya, yaşayış məntəqələri, toponimlər, mədəni irs, demoqrafik proseslər və müxtəlif dövrlərə aid yazılı mənbələrin öyrənilməsini əhatə edir. Bu mövzulardakı tarixi və siyasi interpretasiyaların Azərbaycan və Ermənistan tarixşünaslığında fərqli qiymətləndirildiyini nəzərə alaraq, konkret nəticələr ayrı-ayrı müəlliflərin və elmi məktəblərin mövqeləri kimi təqdim olunur.
Qərbi Azərbaycan tarixinin tədqiqi üzrə araşdırmaları
Cəbi Bəhramov Qərbi Azərbaycan tarixi üzrə elmi məqalələr, məruzələr və ictimai çıxışlarla iştirak edir. 2026-cı ildə onun “Qərbi Azərbaycan tarixinin tədqiqinin aktual problemləri” adlı elmi işi Tarix və Etnologiya İnstitutunun nəşrində yer alıb. Həmin il o, AMEA-nın “Elm TV” platformasında da bu mövzu üzrə çıxış edərək şöbədə aparılan araşdırmalar və istifadə olunan tarixi mənbələr barədə danışıb.
Azərbaycan neft tarixinin tədqiqində fəaliyyəti
Cəbi Bəhramovun elmi yaradıcılığında Azərbaycan neft sənayesinin tarixi ayrıca istiqamət təşkil edir. Onun əsərləri arasında “Azərbaycan Xəzər nefti XX əsrin II yarısı – XXI əsrin əvvəlində”, “Bakı nefti və Nobellər” və neft sənayesinin müxtəlif inkişaf mərhələlərinə həsr edilmiş elmi məqalələr yer alır. O, 2010-cu ildə nəşr edilmiş “Azərbaycan nefti” kitabının müəlliflərindən biridir.
Azərbaycan tarixinin çoxcildlik nəşrlərində iştirakı
Cəbi Bəhramov “Azərbaycan tarixi” çoxcildliyinin VII cildinin hazırlanmasında iştirak edən müəlliflərdəndir. Onun müəllifi olduğu bölmələrdə Azərbaycan SSR-in İkinci Dünya müharibəsi dövründə vəziyyəti, müharibədən sonrakı sosial-iqtisadi inkişaf və XX əsrin ortalarındakı ictimai-siyasi proseslər araşdırılıb. O, Azərbaycan Milli Ensiklopediyasının “Azərbaycan” xüsusi cildinin tarix bölməsinin müəyyən fəsillərinin hazırlanmasında da iştirak edib.
Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
Cəbi Bəhramov elmi tədqiqatlarla yanaşı uzun müddət pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olub. O, müxtəlif ali təhsil müəssisələrində Azərbaycan tarixi, ümumdünya tarixi və beynəlxalq münasibətlər tarixi üzrə mühazirələr oxuyub. AMEA-nın məlumat bazasında onun elmi rəhbərliyi ilə tarix üzrə fəlsəfə doktorlarının hazırlandığı da qeyd olunur.
Elmi əsərləri və tədqiqat mövzuları
Cəbi Bəhramovun elmi əsərlərində Azərbaycan neftinin tarixi, İkinci Dünya müharibəsi, Azərbaycanın XX əsr tarixi, Zəngəzur, Qərbi Azərbaycan mövzusu və regional siyasi proseslər geniş yer tutur. AMEA-nın bioqrafik bazasında onun yüzdən çox elmi əsərinin olduğu göstərilir. Elmi fəaliyyəti monoqrafiyalar, kollektiv nəşrlər, ensiklopedik məqalələr, konfrans materialları və tarixi mövzulu sənədli layihələrdə iştirakı əhatə edir.
