Cəlil Məmmədquluzadənin heykəli

Cəlil Məmmədquluzadənin heykəli: ədəbiyyat tarixinin böyük simasına ehtiram Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafında mühüm rol oynamış şəxsiyyətlərdən biri Cəlil Məmmədquluzadədir. Yazıçı, dramaturq, publisist və ictimai xadim kimi tanınan Mirzə Cəlil Azərbaycan ədəbi fikrinin yeni mərhələyə keçidində böyük rol oynayıb. Onun xatirəsinin əbədiləşdirilməsi məqsədilə müxtəlif şəhərlərdə abidə və xatirə məkanları yaradılıb. Cəlil Məmmədquluzadənin heykəli ilə bağlı mühüm məqam ondan ibarətdir ki, Bakıda onun ayrıca monumental heykəlinin ucaldılması məsələsi uzun müddət gündəmdə olsa da, rəsmi mənbələrdə 2024-cü ilədək belə bir abidənin açılışı barədə məlumat yoxdur. 2019-cu ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin rəhbərliyi Bakıda Mirzə Cəlilin heykəlinin ucaldılması təklifini irəli sürüb və Prezident İlham Əliyev bu təklifi dəstəklədiyini bildirib. Cəlil Məmmədquluzadənin heykəli haradadır? Azərbaycanın rəsmi mədəni irs siyahısında Cəlil Məmmədquluzadənin heykəli Naxçıvan şəhərində, Cəlil Məmmədquluzadə bağında yerləşən abidə kimi qeyd olunur. Mədəniyyət Nazirliyinin məlumatında bu abidə Naxçıvan şəhərinin tarixi-mədəni obyektləri sırasında göstərilir. Naxçıvan Mirzə Cəlilin həyat və yaradıcılığı ilə sıx bağlı olan şəhərlərdən biridir. Yazıçı burada anadan olub və onun irsinin qorunması istiqamətində müxtəlif mədəni layihələr həyata keçirilib. Buna görə Naxçıvandakı heykəl yazıçının xatirəsinin yaşadılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bakıda Cəlil Məmmədquluzadənin heykəli varmı? “Cəlil Məmmədquluzadənin heykəli Bakı” ifadəsi ilə axtarış edənlər üçün bu məsələni dəqiqləşdirmək vacibdir. 2019-cu ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri Anar Bakıda Mirzə Cəlilin ayrıca heykəlinin olmadığını qeyd edərək onun ucaldılmasını təklif etmişdi. Həmin görüşdə Prezident İlham Əliyev bu təklifi qəbul etdiyini və dəstəklədiyini bildirib. 2024-cü ildə Aşıq Ələsgərin Bakıda abidəsinin açılışı zamanı da Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin nümayəndəsi Mirzə Cəlil Məmmədquluzadənin heykəlinin gələcəkdə ucaldılacağına ümid etdiyini bildirib. Bu da həmin tarixdə Bakıda ayrıca Cəlil Məmmədquluzadə heykəlinin hələ açılmadığını göstərir. Cəlil Məmmədquluzadə kimdir? Cəlil Məmmədquluzadə Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli nümayəndəsi, yazıçı, dramaturq, publisist və ictimai xadimdir. O, 1869-cu ildə Naxçıvanda anadan olub. Yaradıcılığında dövrün sosial problemlərini, savadsızlığı, cəmiyyətdəki çatışmazlıqları və insanların gündəlik həyatını satirik və realist üslubda əks etdirib. Azərbaycan Prezidentinin 2019-cu il tarixli sərəncamında Cəlil Məmmədquluzadənin Azərbaycan ədəbiyyatının yeni mərhələyə yüksəlməsində müstəsna rol oynadığı və bütöv bir ədəbi məktəb formalaşdırdığı vurğulanır. Onun əsərlərində milli və ümumbəşəri dəyərlər, humanizm və ana dilinin qorunması kimi mövzular mühüm yer tutur. “Molla Nəsrəddin” və Mirzə Cəlil irsi Cəlil Məmmədquluzadənin adı Azərbaycan mətbuat tarixində də xüsusi yer tutur. Onun yaratdığı “Molla Nəsrəddin” jurnalı satirik mətbuatın inkişafında mühüm rol oynayıb. Jurnal vasitəsilə cəmiyyətdəki sosial və ictimai problemlər tənqidi şəkildə təqdim olunurdu. Mirzə Cəlilin yaradıcılığı yalnız bədii əsərlərlə məhdudlaşmırdı. O, publisistik fəaliyyəti və mətbuatdakı çıxışları ilə ictimai düşüncənin formalaşmasına təsir göstərib. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi sərəncamında “Molla Nəsrəddin” jurnalının milli oyanışa və yeniləşmə hərəkatına mühüm təsir göstərdiyi qeyd olunur. Bakıda Cəlil Məmmədquluzadənin xatirəsi Bakıda ayrıca monumental heykəl məsələsi həll olunmasa da, Cəlil Məmmədquluzadənin adı və irsi paytaxtın mədəni məkanlarında yaşadılır. Yazıçının vaxtilə yaşadığı binada Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyi fəaliyyət göstərir. Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyinin məlumatına görə, ev-muzeyində 2019-cu ildə renovasiya işlərindən sonra yenidən açılış mərasimi keçirilib. Binada təmir və möhkəmləndirmə işləri aparılıb, ekspozisiya müasir tələblərə uyğun yenilənib. Beləliklə, Bakıda Mirzə Cəlilin xatirəsi heykəldən daha çox onun həyat və yaradıcılığı ilə bağlı muzey məkanı vasitəsilə qorunur. Heykəlin mədəni əhəmiyyəti Cəlil Məmmədquluzadəyə həsr olunan abidələr yazıçının Azərbaycan xalqının mədəni və ədəbi yaddaşındakı yerini əks etdirir. Heykəl yalnız tarixi şəxsiyyətin obrazını təqdim edən monumental sənət nümunəsi deyil, həm də gələcək nəsillərin milli ədəbiyyatın görkəmli nümayəndələrini tanımasına xidmət edən simvolik məkandır. Mirzə Cəlilin irsinin dövlət səviyyəsində qeyd olunması da onun mədəni əhəmiyyətini göstərir. 2019-cu ildə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə yazıçının anadan olmasının 150 illik yubileyi dövlət səviyyəsində qeyd edilib.