Çökək hamam

Çökək Hamam: Gəncənin Tarixini Yaşadan Memarlıq Abidəsi Azərbaycanın qədim şəhəri olan Gəncə, özünün tarixi abidələri ilə hər zaman diqqət mərkəzindədir. Bu abidələr arasında həm mühəndislik həlli, həm də memarlıq gözəlliyi ilə seçilən ən mühüm tikililərdən biri Çökək hamamdır. XVII əsrə aid olan bu tikili, Şah Abbas məscidinin yaxınlığında yerləşərək vahid bir ansambl təşkil edir. Tarixi və İnşası Çökək hamam 1606-cı ildə memar Şeyx Bahəddin Məhəmməd Amili tərəfindən inşa edilib. O dövrün ənənələrinə uyğun olaraq, hamam Şah Abbas məscidi kompleksi çərçivəsində tikilmişdir. Abidənin adı onun quruluşu ilə bağlıdır: hamam yer səviyyəsindən aşağıda, yəni "çökəkdə" inşa olunub. Bu, qışda daxili temperaturu sabit saxlamaq və su təzyiqini təmin etmək məqsədilə həyata keçirilən ağıllı bir mühəndislik həlli idi. Memarlıq Üslubu və Texniki Xüsusiyyətlər Hamam iki hissədən — böyük və kiçik zallardan ibarətdir. Tikintidə Gəncə üçün xarakterik olan qırmızı kərpicdən və yumurta ağı ilə bişmiş gil qarışığından istifadə olunub. Binanın üzərindəki iki böyük günbəz və onlarla kiçik yarımgünbəzlər hamamın daxilini təbii işıqla təmin edir. Ən maraqlı məqam isə isidilmə sistemidir; "istilik boruları" vasitəsilə isti su və buxar binanın döşəməsinin altından keçərək bütün otaqları bərabər şəkildə qızdırırdı. Müasir Dövr və Bərpa Sovet dövründə bir müddət təyinatı üzrə istifadə olunsa da, sonradan fəaliyyəti dayandırılmışdır. Lakin Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra bu tarixi irsə dövlət səviyyəsində qayğı göstərilib. 2000-ci illərin əvvəllərində və sonrakı mərhələlərdə aparılan əsaslı bərpa işlərindən sonra Çökək hamam öz əvvəlki əzəmətini bərpa edib. Hazırda bu abidə UNESCO-nun mədəni irs siyahısına namizəd abidələr sırasındadır və Gəncəyə gələn turistlərin ən çox ziyarət etdiyi ünvanlardan biridir.