Din Şarp

Din Şarp (Deen Shariff Sharp) şəhər coğrafiyası, urbanizasiya, siyasi iqtisad, şəhər münaqişələri və Yaxın Şərqdə şəhər inkişafı üzrə çalışan tədqiqatçı və beynəlxalq ekspertdir. O, London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbinin — London School of Economics and Political Science (LSE) Coğrafiya və Ətraf Mühit Departamentində qonaq tədqiqatçı kimi fəaliyyət göstərir. 2026-cı ildə Şarp eyni zamanda BMT-nin Ətraf Mühit Proqramı — UNEP ilə Afrikada suya həssas şəhərsalma və dayanıqlı şəhər inkişafı istiqamətində məsləhətçi kimi çalışır.

London School of Economics-də elmi fəaliyyəti
Din Şarp LSE-də şəhərləşmə proseslərinin siyasi, iqtisadi və sosial tərəflərini araşdırır. Onun tədqiqatlarında şəhərlərin yalnız fiziki tikililər və infrastruktur sistemi deyil, hakimiyyət münasibətlərinin, sosial bərabərsizliyin və siyasi proseslərin formalaşdığı məkan kimi öyrənilməsi mühüm yer tutur. Xüsusilə Yaxın Şərq və ərəb dünyasında urbanizasiya, qeyri-formal yaşayış məkanları, şəhər münaqişələri və sosial hərəkatlar onun əsas elmi istiqamətlərindəndir.

Şəhər münaqişələri və urbisid üzrə araşdırmaları
Din Şarp şəhərlərin müharibə və siyasi münaqişələr nəticəsində dağıdılması mövzusunda araşdırmaları ilə tanınır. Onun elmi fəaliyyətində “urbisid” anlayışı xüsusi yer tutur. Urbisid şəhər mühitinin, yaşayış strukturlarının və şəhər həyatını mümkün edən sosial əlaqələrin məqsədli və ya sistemli şəkildə məhv edilməsi ilə bağlı anlayışdır. Şarp münaqişədən sonrakı bərpanın yalnız bina və yolların yenidən qurulması ilə məhdudlaşmamalı olduğunu, şəhərin sosial münasibətlərinin və icmalarının da bərpa prosesində nəzərə alınmasının vacibliyini vurğulayır.

Din Şarp və Yaxın Şərqdə urbanizasiya
Şarpın elmi əsərlərinin mühüm hissəsi Misir, Livan, Fələstin, Suriya və digər Yaxın Şərq ərazilərində şəhər inkişafına həsr olunub. O, şəhərlərin sürətli və qeyri-formal böyüməsi, dövlət siyasətinin urbanizasiya proseslərinə təsiri və şəhər məkanında sosial bərabərsizlik kimi mövzuları araşdırır. “Haphazard Urbanisation: Urban Informality, Politics and Power in Egypt” adlı elmi məqaləsində Misirdə qeyri-formal şəhərləşmə, dövlət siyasəti və hakimiyyət münasibətləri təhlil olunur.

MIT və beynəlxalq akademik fəaliyyəti
Din Şarp 2018–2019-cu illərdə ABŞ-ın Massachusetts Institute of Technology universitetində Aga Khan Program for Islamic Architecture proqramının postdoktorant tədqiqatçısı olub. O, daha əvvəl şəhər araşdırmaları, memarlıq və Yaxın Şərq üzrə müxtəlif beynəlxalq layihələrdə iştirak edib. Şarp həmçinin Aga Khan Award for Architecture ilə əlaqəli ekspert fəaliyyətində iştirak edib və şəhərsalma mövzusunda akademik və praktiki layihələri birləşdirən beynəlxalq təşəbbüslərdə çalışıb.

Din Şarpın kitabları və elmi nəşrləri
Din Şarp bir sıra şəhərsalma və memarlıq kitablarının redaktorlarından biridir. Claire Panetta ilə birlikdə hazırladığı “Beyond the Square: Urbanism and the Arab Uprisings” əsəri ərəb ölkələrində etiraz hərəkatları ilə şəhər məkanı arasındakı əlaqəni araşdırır. Michael Sorkin ilə birgə redaktə etdiyi “Open Gaza: Architectures of Hope” kitabı Qəzzanın memarlığı, şəhər inkişafı və gələcək imkanlarını əhatə edir. 2025-ci ildə isə müharibədən sonrakı yenidənqurma proseslərini araşdıran “Reconstruction as Violence” kitabının həmmüəllif-redaktorlarından biri olub.

UNEP və suya həssas şəhərsalma fəaliyyəti
2026-cı ildə Din Şarp BMT-nin Ətraf Mühit Proqramı ilə Afrikada Water Responsive Urbanism — suya həssas şəhərsalma istiqamətində fəaliyyət göstərir. Bu yanaşma şəhərlərdə yağış sularının, daşqın risklərinin və su ehtiyatlarının daha dayanıqlı şəkildə idarə olunmasını nəzərdə tutur. Təbiətə əsaslanan həllər, “sponge city” — süngər şəhər yanaşması və yaşıl-mavi infrastruktur bu istiqamətin əsas elementlərindəndir.

Din Şarp və WUF13 Bakı
Din Şarp 2026-cı ilin mayında Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasında — WUF13-də iştirak edib. Forum çərçivəsində o, şəhər münaqişələri, urbisid, münaqişədən sonrakı bərpa, şəhər elmi ilə siyasət arasındakı əlaqə və suya həssas urbanizm mövzularında müxtəlif müzakirələrə qatılıb. Bakıda keçirilən “Dirçəliş və urbisid: Dayanıqlı şəhərsalma və davamlı icmalar” panelində münaqişə nəticəsində zərər görmüş şəhərlərin bərpasında sosial əlaqələrin və icmaların yenidən qurulmasının əhəmiyyətindən danışıb.

Şəhər mühiti və Bakıya dair fikirləri
2026-cı ildə Bakıda keçirilən beynəlxalq konfransda Din Şarp şəhərin ictimai məkanlarının təşkili ilə bağlı müsbət müşahidələrini bölüşüb. O, yaşıllıq, uşaqlar və müxtəlif yaş qrupları üçün nəzərdə tutulan məkanlar, oturacaqlar və insanların kommersiya məqsədi olmadan vaxt keçirə bildiyi ictimai sahələrin şəhər həyatının keyfiyyətində mühüm rol oynadığını bildirib. Şarpın yanaşmasına görə, uğurlu şəhər mühiti dövlət, yerli idarəetmə, mütəxəssislər və özəl sektor arasında koordinasiya tələb edir.