Divar

Divar binanın daxili məkanını xarici mühitdən ayıran və ya otaqlar arasında sərhəd yaradan şaquli tikinti konstruksiyasıdır. O, təyinatından asılı olaraq yükdaşıma, məkanların bölünməsi, istilik və səs izolyasiyası, eləcə də yanğın təhlükəsizliyi funksiyalarını yerinə yetirir. Xarici divarlar binanı küləkdən, yağıntıdan və temperatur dəyişmələrindən qoruyur. Daxili divarlar isə yaşayış, iş və xidmət sahələrinin planlaşdırılmasında iştirak edir.

Divarın quruluşu binanın konstruktiv sisteminə və istifadə məqsədinə uyğun seçilir. Bəzi divarlar örtüklərin və yuxarı mərtəbələrin yükünü qəbul edir, digərləri yalnız ayırıcı və qoruyucu funksiyalar daşıyır. Divar bir materialdan və ya müxtəlif funksiyalı təbəqələrdən ibarət ola bilər. Çoxqatlı həllərdə əsas konstruksiyaya istilik izolyasiyası, qoruyucu qat və üzlük əlavə edilir.

Divar növləri və tikinti materialları

Yükdaşıyan divarlar öz çəkisi ilə yanaşı, binanın digər konstruksiyalarından gələn yükləri də qəbul edərək aşağıdakı daşıyıcı elementlərə və bünövrəyə ötürür. Arakəsmələr isə daxili məkanı bölmək üçün nəzərdə tutulur və adətən mərtəbə örtüklərinin yükünü daşımır. Torpaq kütləsini saxlamaq və səviyyə fərqini möhkəmləndirmək üçün tikilən istinad divarları ayrıca konstruksiya növüdür. Onların hesablanmasında torpağın təzyiqi və suyun təsiri nəzərə alınır.

Divar tikintisində kərpic, təbii daş, beton, dəmir-beton və müxtəlif tikinti bloklarından istifadə olunur. Azərbaycanda mişar daşından hörülmüş divarlara da rast gəlinir. Qazbeton blokları nisbətən yüngül olması və istilikkeçirmə xüsusiyyətləri ilə seçilir. Daxili arakəsmələr metal və ya taxta karkas üzərinə bərkidilən gipskarton lövhələrlə də qurula bilər. Material seçimi zamanı möhkəmlik, çəki, rütubətə davamlılıq, yanğın tələbləri və tikinti şəraiti birlikdə qiymətləndirilir.

İstilik, səs və rütubətdən mühafizə

Xarici divarın istilik göstəriciləri binanın enerji sərfiyyatına və otaqlardakı rahatlığa təsir edir. İzolyasiya düzgün layihələndirilmədikdə qışda istilik itkisi, yayda isə daxili məkanın həddindən artıq isinməsi arta bilər. Sütun, tir və divar birləşmələrində yaranan istilik körpüləri səth temperaturunu aşağı sala, müəyyən şəraitdə kondensasiya və kif riskini yüksəldə bilər.

Səs izolyasiyası divarın materialından, qalınlığından, qatlarının quruluşundan və birləşmələrin keyfiyyətindən asılıdır. Boru keçidlərində, elektrik yuvalarında və arakəsmənin kənarlarında qalan boşluqlar səsin ötürülməsini asanlaşdıra bilər. Buna görə yalnız əsas material deyil, montajın düzgün aparılması da əhəmiyyətlidir.

Rütubətdən mühafizə üçün problemin mənbəyi müəyyənləşdirilməlidir. Damdan və borulardan sızma, fasaddan su keçməsi, torpaqdan kapilyar nəmlənmə və zəif havalandırma fərqli tədbirlər tələb edir. Nəm divarın sadəcə boya ilə örtülməsi səbəbi aradan qaldırmır. Hidroizolyasiya, drenaj və havalandırma həlləri binanın xüsusiyyətlərinə uyğun seçilir.

Divar üzlükləri, dekorasiya və təmir

Divarın son görünüşü suvaq, boya, divar kağızı, keramika plitəsi, daş üzlük və dekorativ panellərlə formalaşdırılır. Seçim məkanın funksiyasına uyğun aparılır: hamam və mətbəxdə nəmə və təmizlənməyə davamlılıq, yaşayış otaqlarında isə görünüş və istifadə rahatlığı önə çıxır. Ağır üzlüklərdə əsasın yükü qəbul etmək qabiliyyəti və bərkidilmə üsulu ayrıca nəzərə alınır.

Təmirə başlamazdan əvvəl səthin möhkəmliyi, hamarlığı və quruluğu yoxlanılır. Qopan suvaq, duz ləkələri və çatlar örtük altında gizlədilmədən qiymətləndirilməlidir. Çatın səbəbi yalnız görünüşünə əsasən dəqiq müəyyən edilmir; genişlənən, təkrarlanan və konstruktiv elementlərdən keçən çatlar mütəxəssis baxışı tələb edə bilər. Yükdaşıyan divarın sökülməsi və ya onda yeni qapı-pəncərə boşluğunun açılması isə konstruktiv qiymətləndirmə və tələb olunan razılaşdırmalar olmadan aparılmamalıdır.