Ədliyyə Nazirliyi

Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi ədliyyə sahəsində dövlət siyasətini və tənzimlənməsini həyata keçirən, hüquq-mühafizə orqanı statusuna malik mərkəzi icra hakimiyyəti orqanıdır. Nazirlik qanunvericilik, notariat, dövlət qeydiyyatı, məhkəmə qərarlarının icrası, probasiya, penitensiar sistem və digər hüquqi istiqamətlər üzrə fəaliyyət göstərir. Onun işi dövlətin hüquq sisteminin gündəlik fəaliyyətində mühüm yer tutur.

Nazirliyin fəaliyyətinin hüquqi əsası
Ədliyyə Nazirliyi öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını, qanunları, Prezidentin fərman və sərəncamlarını, Nazirlər Kabinetinin qərarlarını və Azərbaycanın tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələri rəhbər tutur.

Nazirliyin əsas fəaliyyət qaydaları Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi haqqında Əsasnamə ilə müəyyən edilir. Bu Əsasnamə 18 aprel 2006-cı il tarixli Prezident fərmanı ilə təsdiq olunub.

Ədliyyə Nazirliyinin əsas vəzifəsi nədir?
Nazirliyin əsas vəzifələrindən biri ədliyyə sahəsində vahid dövlət siyasətinin formalaşdırılmasında iştirak etmək və bu siyasətin həyata keçirilməsini təmin etməkdir.

Bundan başqa, Nazirlik hüquq-mühafizə fəaliyyəti aparır, hüquqi islahatların həyata keçirilməsində iştirak edir və öz səlahiyyətləri daxilində dövlət proqramlarının icrasını təmin edir.

Qanunvericilik sahəsində fəaliyyəti
Ədliyyə Nazirliyinin mühüm funksiyalarından biri normativ hüquqi aktlarla bağlıdır. Nazirlik qanunvericilik aktlarının layihələrinin hazırlanmasında iştirak edir və müxtəlif layihələr üzrə hüquqi rəy verir.

Normativ hüquqi və normativ xarakterli aktların hüquqi ekspertizası, dövlət uçotu və müəyyən hallarda dövlət qeydiyyatı da Nazirliyin fəaliyyət istiqamətlərinə daxildir.

Hüquqi Aktların Dövlət Reyestri
Nazirlik Azərbaycan Respublikasının Hüquqi Aktların Dövlət Reyestrinin aparılmasını təmin edir. Reyestr hüquqi aktların sistemləşdirilməsi və onların rəsmi məlumat bazasında toplanması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bu sistem hüquqi məlumatların vahid və daha əlçatan formada təqdim edilməsinə kömək edir.

Notariat sahəsində Ədliyyə Nazirliyi
Notariat fəaliyyətinin təşkili Ədliyyə Nazirliyinin əsas istiqamətlərindən biridir. Notariuslar qanunla müəyyən edilmiş hüquqi hərəkətləri rəsmiləşdirirlər.

Etibarnamələrin, müəyyən müqavilələrin və digər hüquqi sənədlərin notariat qaydasında təsdiqi və notariat sisteminin fəaliyyəti bu sahə ilə bağlıdır.

Dövlət qeydiyyatı və reyestrlər
Nazirlik hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestrləri ilə bağlı müəyyən funksiyaları həyata keçirir. Qeydiyyat sistemi hüquqi şəxslər haqqında rəsmi məlumatların dövlət tərəfindən sistemləşdirilməsinə imkan verir.

Bundan əlavə, Nazirliyin strukturunda notariat, qeydiyyat və reyestr məsələləri ilə məşğul olan ayrıca baş idarə fəaliyyət göstərir.

Məhkəmə qərarlarının icrası
Məhkəmə qərarının qəbul olunması hüquqi prosesin son mərhələsi deyil. Qərarın faktiki icrası da təmin edilməlidir. Ədliyyə Nazirliyinin İcra xidməti məhkəmə və digər aidiyyəti orqanların icra sənədlərinin yerinə yetirilməsi ilə bağlı fəaliyyət göstərir.

Bu xidmət borcların tutulması, müəyyən əmlak və digər icra tədbirləri ilə bağlı qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş prosedurları həyata keçirə bilər.

Probasiya xidməti nədir?
Probasiya azadlıqdan məhrum etmə ilə bağlı olmayan müəyyən cəzaların və digər hüquqi tədbirlərin icrasına nəzarətlə əlaqəli sistemdir.

Ədliyyə Nazirliyinin strukturunda Probasiya xidməti fəaliyyət göstərir. Bu xidmətin fəaliyyəti məhkumların nəzarətdə saxlanılması, sosial adaptasiya və cəzanın icrası ilə bağlı qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş mexanizmlərlə əlaqəlidir.

Penitensiar xidmətin rolu
Penitensiar xidmət Ədliyyə Nazirliyinin strukturuna daxil olan əsas qurumlardan biridir. Onun fəaliyyəti cəzaçəkmə müəssisələrinin və istintaq təcridxanalarının idarə olunması ilə bağlıdır.

Penitensiar sistemdə təhlükəsizlik, cəzanın icrası, məhkumların saxlanma şəraiti və qanunla nəzərdə tutulmuş digər tədbirlər həyata keçirilir.

Məhkəmə ekspertizası
Ədliyyə Nazirliyinin strukturunda Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi də fəaliyyət göstərir. Ekspertiza xüsusi bilik tələb edən məsələlər üzrə elmi və texniki araşdırmaların aparılmasına xidmət edir.

Məhkəmə ekspertizasının nəticələri cinayət, mülki və digər hüquqi proseslərdə mühüm sübut və qiymətləndirmə vasitələrindən biri ola bilər.

Ədliyyə Akademiyası
Ədliyyə Akademiyası Nazirliyin strukturuna daxil olan təhsil qurumudur. Akademiya hüquq və ədliyyə sahəsində peşə hazırlığı, ixtisasartırma və təlim istiqamətlərində fəaliyyət göstərir.

Burada ədliyyə sistemi ilə əlaqəli müxtəlif kateqoriyadan olan mütəxəssislərin bilik və bacarıqlarının inkişaf etdirilməsi nəzərdə tutulur.

Bələdiyyələrlə iş
Ədliyyə Nazirliyinin strukturunda Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi fəaliyyət göstərir. Bu istiqamət yerli özünüidarəetmə orqanlarının fəaliyyətinin hüquqi aspektləri ilə bağlıdır.

Nazirlik qanunvericiliyin verdiyi səlahiyyətlər çərçivəsində bələdiyyələrlə bağlı hüquqi və institusional məsələlər üzərində işləyir.

Beynəlxalq əməkdaşlıq
Ədliyyə Nazirliyi digər dövlətlərin ədliyyə qurumları və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq edir. Hüquqi yardım, ekstradisiya, məhkumların verilməsi və digər beynəlxalq hüquqi məsələlər belə əməkdaşlığın mövzularına daxil ola bilər.

Nazirliyin strukturunda bu işləri əlaqələndirən Beynəlxalq əməkdaşlıq baş idarəsi mövcuddur.

İnsan hüquqlarının qorunması
Ədliyyə Nazirliyi öz fəaliyyətini insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarına hörmət, qanunçuluq və humanizm prinsipləri əsasında qurmalıdır.

Bu prinsip xüsusilə penitensiar sistem, probasiya, icra fəaliyyəti və vətəndaşlarla münasibətlərdə mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Rəqəmsallaşma və elektron xidmətlər
Müasir ədliyyə sistemində elektron xidmətlərin rolu artır. Nazirliyin strukturunda Ədliyyə sahəsində rəqəmsallaşma və innovasiyalar idarəsi fəaliyyət göstərir.

Elektron xidmətlər və dövlət platformaları vasitəsilə bəzi müraciət və qeydiyyat prosedurlarının rəqəmsal şəkildə həyata keçirilməsi vətəndaşların xidmətlərə çıxışını asanlaşdırır.

Ədliyyə Nazirliyinin strukturu
Nazirliyin strukturunda Strateji planlaşdırma və monitorinq baş idarəsi, Qanunvericilik baş idarəsi, Notariat, qeydiyyat və reyestr baş idarəsi, İcra xidməti, Probasiya xidməti, Beynəlxalq əməkdaşlıq baş idarəsi, Bələdiyyələrlə iş baş idarəsi, Cəzaların icrasına nəzarət baş idarəsi və digər bölmələr fəaliyyət göstərir.

Penitensiar xidmət, Ədliyyə Akademiyası, Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi və Tibb baş idarəsi də Nazirliyin sisteminə daxildir.

Ədliyyə naziri kimdir?
2026-cı ilin sentyabrına olan rəsmi məlumata əsasən, Azərbaycan Respublikasının ədliyyə naziri Fərid Turab oğlu Əhmədovdur. O, Nazirliyin fəaliyyətinə rəhbərlik edir və quruma həvalə olunmuş vəzifələrin yerinə yetirilməsinə görə məsuliyyət daşıyır.

Nazir Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilir.

Vətəndaşların qəbulu
Ədliyyə Nazirliyi vətəndaşların müraciətlərinin qəbulu üçün müxtəlif imkanlar təqdim edir. Nazir və digər rəhbər şəxslər regionlarda da vətəndaş qəbulları keçirirlər.

Elektron müraciətlər, videoqəbullar və digər rəqəmsal kanallar da Nazirliyin vətəndaşlarla əlaqəsində istifadə olunur.

Nazirliyin yerləşdiyi ünvan
Ədliyyə Nazirliyinin mərkəzi ünvanı Bakı şəhəri, İnşaatçılar prospekti 1, AZ1073 olaraq göstərilir.

Nazirliyin müxtəlif xidmət və struktur bölmələri isə Bakı və regionlarda ayrıca ünvanlarda fəaliyyət göstərə bilər.

881 Çağrı Mərkəzi
Ədliyyə Nazirliyinin vətəndaşlarla əlaqə vasitələrindən biri “881” Çağrı Mərkəzidir. Buradan Nazirliyin fəaliyyəti və xidmətləri ilə bağlı məlumat almaq mümkündür.

2026-cı ildə Nazirlik çağrı mərkəzinin xidmət səviyyəsi ilə bağlı aylıq statistik göstəricilər də açıqlayıb.

Ədliyyə Nazirliyinin dövlət sistemində rolu
Ədliyyə Nazirliyi hüquqi dövlət mexanizminin əsas institutlarından biridir. Qanunvericilik aktlarının ekspertizasından məhkəmə qərarlarının icrasına, notariat xidmətlərindən penitensiar sistemə qədər müxtəlif sahələr Nazirliyin fəaliyyəti ilə əlaqəlidir.

Bu geniş səlahiyyət dairəsi Ədliyyə Nazirliyini hüquq sisteminin praktik işləməsini təmin edən əsas dövlət qurumlarından birinə çevirir.