Eka Tkeşelaşvili

Eka Tkeşelaşvili (ingiliscə Eka Tkeshelashvili, tam adı Ekaterine Tkeshelashvili) gürcü hüquqşünas, siyasətçi və beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspertdir. O, Gürcüstan hökumətində xarici işlər naziri, ədliyyə naziri, baş prokuror, Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi, baş nazirin müavini və reinteqrasiya məsələləri üzrə dövlət naziri kimi yüksək vəzifələrdə çalışıb. Sonrakı illərdə fəaliyyətini beynəlxalq təhlükəsizlik, demokratik idarəetmə, korrupsiyaya qarşı mübarizə və regional əməkdaşlıq istiqamətlərində davam etdirib.

2026-cı ildə Tkeşelaşvili həm də Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin İdarə Heyətinin üzvü kimi təqdim olunur. 7 sentyabr 2026-cı ildə Bakıda keçirilən Baku Climate Action Week çərçivəsində çıxış edərək Qarabağda aparılan yenidənqurma prosesindən və dayanıqlı inkişafın planlaşdırılmasından danışıb.

Doğum tarixi və təhsili

Eka Tkeşelaşvili 23 may 1977-ci ildə Tbilisidə anadan olub. Avropa Parlamentinin arxivində yerləşdirilmiş rəsmi bioqrafik məlumatda onun Tbilisi Dövlət Universitetində hüquq, beynəlxalq hüquq və beynəlxalq münasibətlər üzrə təhsil aldığı göstərilir.

Sonrakı dövrdə beynəlxalq hüquq sahəsində təhsilini davam etdirib. Peşəkar bioqrafiyasına əsasən, ABŞ-ın Notre Dame Law School məktəbində beynəlxalq hüquq üzrə magistr dərəcəsi alıb və Oksford Universitetində insan hüquqları hüququ üzrə proqram keçib.

Onun hüquq təhsili sonrakı fəaliyyətinin əsas istiqamətlərinə — insan hüquqları, beynəlxalq hüquq, məhkəmə sistemi, dövlət idarəçiliyi və korrupsiyaya qarşı mübarizəyə birbaşa təsir edib.

Hüquq sahəsində ilk fəaliyyəti

Tkeşelaşvilinin karyerası yalnız siyasi vəzifələrlə başlamayıb. O, müxtəlif beynəlxalq və hüquqi təşkilatlarda çalışaraq praktiki hüquq təcrübəsi qazanıb.

Peşəkar bioqrafiyasına görə, Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsində beynəlxalq humanitar hüququn milli səviyyədə tətbiqi ilə bağlı proqramlarda işləyib. Bundan başqa, keçmiş Yuqoslaviya üzrə Beynəlxalq Cinayət Tribunalının Prokurorluğunda və ABŞ-da Lawyers Committee for Human Rights təşkilatında təcrübə qazanıb. Daha sonra IRIS Georgia çərçivəsində hüququn aliliyi, hüquqi yardım və insan hüquqları layihələrində fəaliyyət göstərib.

Gürcüstan hökumətində fəaliyyəti

Eka Tkeşelaşvili 2000-ci illərdə Gürcüstanda aparılan dövlət və hüquq islahatları dövründə bir sıra yüksək vəzifələr tutub. 2004-cü ildə Gürcüstanın ədliyyə nazirinin müavini, 2005-ci ildə isə daxili işlər nazirinin müavini vəzifəsinə keçib.

2006–2007-ci illərdə Tbilisi Apellyasiya Məhkəməsinin sədri olub. Bu vəzifə onun karyerasında məhkəmə hakimiyyəti ilə birbaşa bağlı mühüm mərhələ idi. Sonrakı bioqrafik məlumatlarda həmin dövrdə məhkəmə islahatlarında iştirak etdiyi də qeyd olunur.

Gürcüstanın ədliyyə naziri

2007-ci ilin avqustunda Eka Tkeşelaşvili Gürcüstanın ədliyyə naziri təyin olunub. O, bu vəzifədə 2008-ci ilin əvvəlinədək çalışıb.

Ədliyyə naziri kimi fəaliyyəti onun hüquq sistemində əvvəlki təcrübəsinin davamı idi. Həmin dövr Gürcüstanda dövlət institutlarının və hüquq-mühafizə sisteminin geniş islahatlarla dəyişdirildiyi mərhələyə təsadüf edirdi.

Gürcüstanın baş prokuroru

2008-ci ilin əvvəlində Tkeşelaşvili Gürcüstanın baş prokuroru vəzifəsinə keçib. Avropa Parlamentinin bioqrafik sənədində onun 1 fevral 2008-ci ildən 5 may 2008-ci ilədək bu vəzifədə olduğu göstərilir.

Baş prokurorluqdan sonra onun siyasi karyerasında xarici siyasətlə bağlı ən mühüm mərhələlərdən biri başlayıb.

Xarici işlər naziri

5 may 2008-ci ildə Eka Tkeşelaşvili Gürcüstanın xarici işlər naziri təyin olunub. O, bu vəzifəni 2008-ci ilin sonunadək icra edib.

Onun xarici işlər naziri olduğu dövr Gürcüstan üçün son dərəcə mürəkkəb geosiyasi mərhələyə təsadüf edib. 2008-ci ilin avqustunda Rusiya–Gürcüstan müharibəsi baş verdi və Tkeşelaşvili ölkənin xarici siyasət rəhbəri kimi beynəlxalq diplomatik proseslərin əsas iştirakçılarından biri oldu.

Bu səbəbdən onun adı Gürcüstanın Avropa və transatlantik strukturlarla münasibətləri, regional təhlükəsizlik və Rusiya ilə münasibətlər mövzularında tez-tez çəkilir.

Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi

Xarici işlər naziri vəzifəsindən sonra Tkeşelaşvili Gürcüstan Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi olub. Bu vəzifədə ölkənin milli təhlükəsizlik siyasəti və strateji planlaşdırma prosesləri ilə məşğul olub.

Onun peşəkar bioqrafiyasında Milli Təhlükəsizlik Şurasına rəhbərlik etdiyi müddətdə milli strateji baxış prosesinə rəhbərlik etdiyi və hökumətin beynəlxalq strateji kommunikasiyalarında iştirak etdiyi göstərilir.

Baş nazirin müavini və dövlət naziri

2010–2012-ci illərdə Eka Tkeşelaşvili Gürcüstanın baş nazirinin müavini və reinteqrasiya məsələləri üzrə dövlət naziri olub. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytında da o, “Deputy Prime Minister of Georgia 2010–2012” kimi təqdim edilir.

Dövlət naziri kimi onun fəaliyyətinə Gürcüstanın münaqişə və işğal olunmuş ərazilərlə bağlı dövlət siyasətinin həyata keçirilməsi, eləcə də milli azlıqların inteqrasiyası məsələləri daxil idi. Gürcüstanın müvafiq dövlət qurumunun məlumatı onun bu vəzifəni 2010–2012-ci illərdə icra etdiyini təsdiqləyir.

Korrupsiyaya qarşı mübarizə sahəsində fəaliyyəti

Dövlət xidmətindən sonra Tkeşelaşvilinin fəaliyyətində Ukrayna və korrupsiyaya qarşı mübarizə xüsusi yer tutub. O, Avropa İttifaqının Ukraynadakı Anti-Korrupsiya Təşəbbüsünə — EU Anti-Corruption Initiative proqramına rəhbərlik edib. Daha sonra USAID-in Ukraynada korrupsiyaya qarşı mübarizəni dəstəkləyən proqramında rəhbər vəzifədə fəaliyyət göstərib.

Bu layihələrdə əsas istiqamətlər korrupsiyaya qarşı dövlət siyasətinin gücləndirilməsi, müvafiq institutların inkişafı və islahatların həyata keçirilməsinə dəstək olub.

2026-cı ildə də onun Ukrayna və korrupsiyaya qarşı mübarizə sahəsində əvvəlki fəaliyyəti aktual ekspert təcrübəsinin mühüm hissəsi kimi göstərilir.

Gürcüstan Strateji Araşdırmalar İnstitutu

Tkeşelaşvili Gürcüstan Strateji Araşdırmalar İnstitutunun — Georgian Institute for Strategic Studies (GISS) — rəhbəri kimi də fəaliyyət göstərib. Bu təşkilat Gürcüstan və daha geniş regionda siyasi proseslər, təhlükəsizlik və xarici siyasət məsələlərinin araşdırılması ilə məşğul olan analitik mərkəzdir.

Onun ekspert fəaliyyətində Gürcüstanın Avropa və Avroatlantik strukturlara inteqrasiyası, regional təhlükəsizlik, dövlət institutlarının inkişafı və hüququn aliliyi əsas mövzular sırasında olub.

Akademik fəaliyyəti

Eka Tkeşelaşvili yalnız dövlət idarəçiliyi və beynəlxalq layihələrlə məşğul olmayıb, həm də akademik fəaliyyət göstərib. Müxtəlif dövrlərdə Kiyev və Tbilisidə dövlət quruculuğu, transformativ liderlik, Avropa araşdırmaları və beynəlxalq hüquq üzrə dərslər tədris edib.

Onun hüquq, dövlət idarəçiliyi və diplomatiyada praktiki təcrübəsi bu akademik fəaliyyətin əsasını təşkil edir.

Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi ilə əlaqəsi

Eka Tkeşelaşvilinin Azərbaycanla əlaqəsinin mühüm istiqamətlərindən biri Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzidir. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytında o, Mərkəzin Board of Trustees üzvü kimi təqdim olunub. 2020 və 2023-cü illərdə yayımlanmış rəsmi materiallarda onun həm Gürcüstanın keçmiş baş nazir müavini, həm də Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin rəhbər strukturunun üzvü olduğu göstərilir.

Mərkəzin fəaliyyəti çərçivəsində o, müxtəlif beynəlxalq forumlarda regional əməkdaşlıq, təhlükəsizlik, dövlət idarəçiliyi və qlobal çağırışlar barədə müzakirələrdə iştirak edir.

Eka Tkeşelaşvili və Azərbaycan

Tkeşelaşvili Azərbaycanda keçirilən beynəlxalq tədbirlərdə də iştirak edir. Onun Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzi ilə uzunmüddətli əməkdaşlığı Azərbaycanla əlaqələrinin əsas istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytında yayımlanan materiallar bu əməkdaşlığın ən azı 2020-ci ildən sənədləşdirildiyini göstərir.

2025-ci ilin avqustunda isə o, Daşkənddə keçirilmiş Azərbaycan–Özbəkistan–Avropa yüksək səviyyəli görüşünün iştirakçıları arasında olub. Tədbir regional əməkdaşlıq, iqtisadi inkişaf, innovasiya və nəqliyyat əlaqələrinə həsr edilmişdi.

Bakı İqlim Fəaliyyəti Həftəsi 2026

7 sentyabr 2026-cı ildə Eka Tkeşelaşvili Baku Climate Action Week 2026 çərçivəsində Bakıda keçirilən panel müzakirəsində iştirak edib. Tədbirdə o, Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin İdarə Heyətinin üzvü kimi təqdim olunub.

Tkeşelaşvili Qarabağa səfəri zamanı regionda aparılan bərpa və yenidənqurma işlərini müşahidə etdiyini bildirib və bu prosesi yenidənqurma baxımından uğurlu nümunə kimi qiymətləndirib. O, həmçinin elektrikləşmənin genişlənməsi və dayanıqlı inkişaf üçün əvvəlcədən düzgün planlaşdırmanın əhəmiyyətindən danışıb. Onun fikrincə, uzunmüddətli dayanıqlılıq üçün cəmiyyətin real ehtiyaclarının planlaşdırma prosesində nəzərə alınması vacibdir.

Eka Tkeşelaşvilinin fəaliyyət istiqamətləri

Tkeşelaşvilinin karyerasını bir neçə əsas istiqamət birləşdirir: beynəlxalq hüquq, dövlət idarəçiliyi, xarici siyasət, milli təhlükəsizlik, məhkəmə və hüquq islahatları, korrupsiyaya qarşı mübarizə, demokratik institutların inkişafı və regional əməkdaşlıq.

Onun fərqli dövlət institutlarında çalışması bu sahələrə həm hüquqşünas, həm diplomat, həm də dövlət idarəçisi mövqeyindən yanaşmasına imkan verib. Sonrakı beynəlxalq fəaliyyəti isə əsasən bu təcrübənin ekspert və institusional islahat layihələrinə tətbiqinə yönəlib.