#əleyhqaz
əleyhqaz
Əleyhqaz: Tənəffüs orqanlarının və üz nahiyəsinin kompleks fərdi mühafizə sistemi
Əleyhqaz — havada olan zəhərli qazların, buxarların, radioaktiv tozların, aerozolların və bakterioloji vasitələrin tənəffüs yollarına, gözlərə və üz dərisinə nüfuz etməsinin qarşısını alan ən effektiv fərdi mühafizə vasitəsidir. Hərbi sahədə, mülki mühafizə sistemlərində, sənaye müəssisələrində və fövqəladə hallar zamanı tətbiq olunan bu texniki cihaz, insan həyatının təhlükəsiz mühitdən kənar zonada qorunmasını təmin edir.
Konstruktiv quruluşu və əsas komponentləri
Müasir əleyhqazlar yüksək dərəcədə germetiklik (hava sızdırmazlığı) və mexaniki dözümlülük standartlarına cavab verən materiallardan hazırlanır. Standart bir əleyhqaz komplektinə aşağıdakı əsas hissələr daxildir:
Şlem-maska (Üzlük hissə): Xüsusi elastik rezin və ya silikon qarışığından hazırlanan, üz nahiyəsini tam örtən və hermetikliyi təmin edən gövdə.
Gözlük qovşağı: İstifadәçiyә geniş baxış bucağı verən, buxarlanmayan, zərbəyə və kimyəvi aktiv maddələrə qarşı davamlı şüşə və ya polikarbonat linzalar.
Klapanlar qutusu: Havanın daxilolma və xaric olma istiqamətlərini tənzimləyən, tənəffüs cərəyanının düzgün paylanmasına cavabdeh olan qovşaq.
Uducu süzgəc qutusu (Filtr): Daxil olan havanı fiziki və kimyəvi üsullarla zərərli qatışıqlardan təmizləyən komponent.
İş prinsipinə görə əleyhqazların təsnifatı
Təhlükəli mühitdə fəaliyyət göstərmə mexanizminə görə əleyhqazlar iki əsas qrupa ayrılır:
Süzgəcli (Filtrli) əleyhqazlar: Bu növ əleyhqazlar ətraf mühitdəki zəhərlənmiş havanı öz süzgəc qutusundan keçirərək təmizləyir. Süzgəcin daxilindəki aktivləşdirilmiş kömür (katalizatorlarla zənginləşdirilmiş) qazları və buxarları udur (adsorbsiya edir), xüsusi parça filtri isə tüstü və tozu saxlayır. Süzgəcli əleyhqazlardan yalnız havada sərbəst oksigenin miqdarı normal həddə (ən azı 17-18%) olduqda istifadə edilə bilər.
İzolyasiyaedici əleyhqazlar: Ətraf mühitin havasından tamamilə asılı olmayan, qapalı sistemlərdir. Bu zaman insan kənardan gələn havanı deyil, cihazın daxilindəki regenerativ patrondan və ya sıxılmış oksigen (hava) ballonundan gələn təmiz oksigeni tənəffüs edir. Havada oksigen çatışmadıqda və ya zəhərli maddənin növü naməlum olduqda yalnız izolyasiyaedici sistemlərdən istifadə olunur.
Təhlükəsizlik və istifadə qaydaları
Əleyhqazın effektivliyi onun ölçüsünün düzgün seçilməsindən və üzə tam oturmasından birbaşa asılıdır. Şlem-maskanın ölçüsü başın şaquli və üfüqi çevrəsinin ölçülməsi vasitəsilə təyin edilir. Üzdə olan saqqal, bakenbard və ya qalın saç təbəqəsi maskanın kənarlarında boşluqlar yaradaraq hermetikliyi pozur və zəhərli qazların daxilə sızmasına şərait yaradır. Əleyhqazların mütəmadi olaraq texniki baxışdan keçirilməsi, filtrlərin son istifadə tarixlərinin yoxlanılması mülki mühafizə və əməyin təhlükəsizliyi qaydalarının əsas tələbidir.