Eskalator

Eskalator insanların binanın və ya nəqliyyat obyektinin müxtəlif səviyyələri arasında daşınması üçün istifadə edilən hərəkətli pilləkən sistemidir. Onun pillələri fasiləsiz dövr edən mexanizm üzərində hərəkət edir və sərnişinləri yuxarı və ya aşağı istiqamətdə daşıyır. Eskalatorlara metro stansiyalarında, hava limanlarında, dəmir yolu vağzallarında, ticarət mərkəzlərində və digər çoxsəviyyəli ictimai məkanlarda rast gəlinir.

Hərəkətli pilləkənin iş prinsipi

Eskalatorun görünən əsas hissəsini ardıcıl yerləşdirilmiş hərəkətli pillələr təşkil edir. Pillələr qapalı dövr üzrə hərəkət edən dartı sistemi ilə hərəkətə gətirilir və xüsusi istiqamətləndiricilər vasitəsilə müəyyən trayektoriya üzrə irəliləyir.

Eskalatorun giriş və çıxış hissəsində pillələrin səthi sərnişinin təhlükəsiz minib-düşməsini asanlaşdırmaq üçün tədricən düzləşir. Maili hissədə isə pillələr pilləkən formasını alır.

Sistem elektrik mühərriki, ötürücü mexanizm, pillələr, istiqamətləndiricilər, idarəetmə və təhlükəsizlik qurğuları daxil olmaqla müxtəlif komponentlərdən ibarətdir.

Eskalatorun hərəkətli əl tutacağı

Eskalatorun yan hissələrində sərnişinlərin tuta bilməsi üçün hərəkətli əl tutacaqları yerləşir. Onların hərəkəti eskalatorun pillələrinin hərəkəti ilə uyğunlaşdırılır.

Əl tutacağından istifadə sərnişinin hərəkət zamanı tarazlığını qorumasına kömək edir. Xüsusilə eskalatora daxil olarkən və ondan çıxarkən diqqətli olmaq vacibdir.

Metro stansiyalarında eskalatorlar

Eskalatorlar metro infrastrukturu ilə sıx əlaqələndirilən avadanlıqlardan biridir. Xüsusilə platforması yer səthindən dərində yerləşən stansiyalarda sərnişinlərin vestibül və platforma səviyyələri arasında daşınmasında istifadə olunur.

Bakı Metropoliteninin stansiyalarında da eskalatorlardan istifadə edilir. Konkret stansiyadakı eskalatorların sayı, modeli, uzunluğu və digər texniki göstəriciləri fərqli ola bildiyindən belə məlumatlar müvafiq stansiya üzrə rəsmi mənbədən yoxlanılmalıdır.

Ticarət mərkəzlərində eskalatorlar

Çoxmərtəbəli ticarət mərkəzlərində eskalatorlar ziyarətçilərin mərtəbələr arasında davamlı hərəkətini təmin edən əsas vasitələrdən biridir.

Yuxarı və aşağı istiqamətlər üçün ayrıca eskalatorların yerləşdirilməsi geniş yayılmış həll olsa da, onların sayı və yerləşmə sxemi konkret binanın layihəsindən asılıdır.

Eskalator liftin tam əvəzi hesab edilmir. Əlil arabası istifadəçiləri, hərəkət imkanları məhdud şəxslər və uşaq arabaları ilə hərəkət edən insanlar üçün lift kimi uyğun əlçatanlıq vasitələrinə ehtiyac ola bilər.

Eskalator və lift arasındakı fərq

Lift sərnişinləri kabin vasitəsilə müxtəlif mərtəbələr arasında daşıyır. Eskalator isə fasiləsiz hərəkət edən pillələrdən ibarətdir.

Eskalator böyük insan axınının mərtəbələr arasında davamlı hərəkəti üçün əlverişlidir. Lift isə sərnişinlərin qapalı kabin daxilində daşınmasını təmin edir və konstruksiyasından asılı olaraq əlil arabalarının, uşaq arabalarının və müəyyən yüklərin daşınmasına da uyğun ola bilər.

Bu səbəbdən lift və eskalator eyni funksiyanı tam şəkildə əvəz edən qurğular deyil.

Eskalator və travolator arasındakı fərq

Eskalator və travolator hərəkətli sərnişindaşıma sistemləri olsa da, onların konstruksiyası fərqlidir.

Eskalator pillələrdən ibarətdir və əsasən müxtəlif hündürlük səviyyələri arasında insanların daşınmasına xidmət edir. Travolator isə pilləsiz hərəkətli səthə malikdir və üfüqi və ya maili istiqamətdə hərəkət edə bilər.

Travolatorlara hava limanları, ticarət mərkəzləri və insanların uzun məsafələri piyada qət etdiyi digər böyük obyektlərdə rast gəlinir.

Eskalatordan təhlükəsiz istifadə

Eskalator hərəkətdə olan mexaniki sistem olduğundan istifadə zamanı təhlükəsizlik qaydalarına əməl etmək vacibdir.

Sərnişin eskalatora daxil olarkən və ondan çıxarkən hərəkətli pillələrə diqqət etməli və zərurət olduqda əl tutacağından istifadə etməlidir. Geyimin uzun və sallanan hissələrinin, ayaqqabıların və daşınan əşyaların eskalatorun hərəkətli hissələrinə yaxınlaşmasına yol verilməməlidir.

Uşaqların eskalatordan istifadəsi zamanı böyüklərin nəzarəti xüsusilə vacibdir. Eskalatorun çıxış hissəsində dayanmaq da arxadan gələn insanların hərəkətinə maneə yarada bilər.

Eskalatorlarda təhlükəsizlik sistemləri

Müasir eskalatorlarda təhlükəli və ya qeyri-normal vəziyyətlər zamanı avadanlığın dayandırılmasına xidmət edən müxtəlif təhlükəsizlik qurğuları tətbiq edilir.

Bunlara fövqəladə dayandırma vasitələri və müəyyən nasazlıqları aşkar edən təhlükəsizlik sistemləri daxil ola bilər. Konkret təhlükəsizlik qurğularının sayı və növü eskalatorun konstruksiyasından, istehsalçısından və tətbiq olunan texniki tələblərdən asılıdır.

Eskalatorun texniki xidməti

Eskalator elektrik və mexaniki komponentlərdən ibarət mürəkkəb avadanlıqdır. Təhlükəsiz və etibarlı istismar üçün ona müntəzəm texniki xidmət və yoxlamalar aparılmalıdır.

Pillələr, əl tutacaqları, ötürücü sistem, idarəetmə və təhlükəsizlik qurğuları texniki xidmət zamanı nəzarət edilən hissələr sırasına daxil ola bilər.

Yoxlamaların konkret həcmi və dövriliyi istehsalçının təlimatlarından, avadanlığın xüsusiyyətlərindən və tətbiq edilən normativ tələblərdən asılıdır.

Eskalatorun giriş və çıxış hissəsi

Sərnişin üçün eskalatorun ən diqqət tələb edən hissələrindən biri giriş və çıxış nöqtələridir. Pillələr burada hərəkət istiqamətini dəyişərək eskalator konstruksiyasının daxilinə keçir.

Giriş və çıxış sahəsinin sərbəst saxlanılması sərnişin axınının davamlılığı baxımından əhəmiyyətlidir. Eskalatordan düşdükdən dərhal sonra çıxış sahəsində dayanmaq arxadan gələn insanların yolunu bağlaya bilər.

Eskalatorların ictimai məkanlarda rolu

Eskalatorlar insanların intensiv hərəkət etdiyi çoxsəviyyəli obyektlərdə sərnişin axınının təşkilinə kömək edir. Metro stansiyaları, hava limanları, vağzallar və ticarət mərkəzləri bunun ən geniş yayılmış nümunələridir.

Eskalatorun təhlükəsiz fəaliyyəti düzgün layihələndirmə və quraşdırma ilə yanaşı, müvafiq texniki xidmətə və istifadə qaydalarına riayət olunmasına bağlıdır.