#evetta zenina
Evetta Zenina
Evetta Zenina iqlim dəyişikliyi, təbii resursların davamlı idarə olunması, kənd təsərrüfatı və aqrar-ərzaq sistemlərinin iqlim dayanıqlılığı üzrə çalışan beynəlxalq mütəxəssisdir. 2026-cı ildə o, BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının — FAO-nun Türkiyə və Mərkəzi Asiya üzrə Subregional Ofisində Regional Environmental Specialist — regional ekoloji mütəxəssis kimi fəaliyyət göstərir. Zenina 2019-cu ildən region ölkələrinə iqlim dəyişikliyi, torpaq və su ehtiyatlarının dayanıqlı idarə olunması, fəlakət risklərinin azaldılması və Paris Sazişi çərçivəsində iqlim öhdəliklərinin həyata keçirilməsi üzrə texniki dəstək göstərir.
Onun fəaliyyəti yalnız nəzəri iqlim siyasəti ilə məhdudlaşmır. Evetta Zenina aqrar-ərzaq sistemlərinin iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşdırılması, torpaq deqradasiyasının azaldılması, ekosistemlərin bərpası, təbiətəsaslı həllər, kənd təsərrüfatında iqlim məlumatlarının istifadəsi və iqlim maliyyəsinə çıxış kimi mövzularla da işləyir. FAO çərçivəsində müxtəlif ölkələrdə layihələrin hazırlanması, metodologiyaların tətbiqi, dövlət qurumlarına texniki məsləhət və regional təcrübə mübadiləsi onun fəaliyyətinin mühüm hissəsidir.
Təhsili və akademik hazırlığı
Evetta Zeninanın akademik hazırlığı iqtisadiyyatla təbii resursların idarə olunmasını birləşdirir. O, Moskva Dövlət Universitetində iqtisadiyyat üzrə magistr təhsili alıb, daha sonra Berlin Humboldt Universitetində dayanıqlı təbii resursların idarə olunması üzrə ikinci magistr dərəcəsi əldə edib. Bu iki istiqamətin birləşməsi onun iqlim və ətraf mühit problemlərinə həm iqtisadi, həm də ekoloji baxımdan yanaşmasına imkan verir.
Zenina həmçinin Almaniyanın Potsdam İqlim Təsirləri Araşdırmaları İnstitutunda təcrübə keçib və magistr dissertasiyasını burada hazırlayıb. Onun tədqiqatı kənd təsərrüfatının qlobal səmərəliliyi ilə istixana qazı emissiyaları arasındakı əlaqənin təhlilinə yönəlib. Tədqiqat zamanı kəmiyyət və keyfiyyət metodlarından, həmçinin müxtəlif məlumat toplama yanaşmalarından istifadə edilib. Bu akademik təcrübə onun sonrakı fəaliyyətində kənd təsərrüfatı, emissiyalar və iqlim siyasəti arasındakı əlaqəyə xüsusi diqqət yetirməsinin əsaslarından biri olub.
UNEP-də fəaliyyəti
FAO-ya qoşulmazdan əvvəl Evetta Zenina BMT-nin Ətraf Mühit Proqramında — UNEP-də çalışıb. O, Cenevrədə yerləşən Chemicals and Health Branch strukturunda institusional gücləndirməyə yönəlmiş xüsusi proqramların idarə edilməsinə dəstək göstərib. Bu proqramlar kimyəvi maddələrin və təhlükəli tullantıların idarə olunması ilə əlaqəli Basel, Rotterdam, Stockholm və Minamata konvensiyalarının həyata keçirilməsini dəstəkləyirdi.
Zeninanın UNEP-dəki işi inkişaf etməkdə olan, ən az inkişaf etmiş və keçid iqtisadiyyatlı ölkələrdə institusional imkanların artırılması ilə bağlı olub. Bu təcrübə ona ekoloji problemlərin yalnız texniki həllərlə deyil, düzgün hüquqi, institusional və idarəetmə mexanizmləri vasitəsilə həll edilməli olduğunu göstərən praktiki baza verib.
FAO-da 2019-cu ildən fəaliyyəti
Evetta Zenina 2019-cu ilin yanvarından FAO-nun Türkiyə və Mərkəzi Asiya üzrə Subregional Ofisində iqlim və təbii ehtiyatlarla bağlı vəzifələrdə çalışır. Əvvəlki rəsmi və konfrans materiallarında o, Natural Resources Officer (Climate Change) kimi təqdim olunub. 2026-cı il məlumatlarında isə onun vəzifəsi Regional Environmental Specialist kimi göstərilir.
FAO-da Zenina region ölkələrinə Paris Sazişi üzrə milli öhdəliklərin həyata keçirilməsi, torpaq və su ehtiyatlarının idarə olunması, iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşma və fəlakət risklərinin azaldılması üzrə texniki yardım göstərir. O, həmçinin aqrar-ərzaq sistemlərinin iqlimə davamlı transformasiyasını dəstəkləyən layihələrin idarə edilməsində iştirak edir və müxtəlif ölkələrdə yeni metodologiya və alətlərin tətbiqinə kömək edir.
Kənd təsərrüfatı və iqlim dəyişikliyi
Zeninanın fəaliyyətinin əsas istiqamətlərindən biri kənd təsərrüfatının iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşdırılmasıdır. Temperaturun yüksəlməsi, quraqlıq, su ehtiyatlarının azalması, ekstremal hava hadisələri və yeni bitki zərərvericilərinin yayılması kənd təsərrüfatı üçün ciddi risk yaradır. FAO çərçivəsində Zenina bu risklərin qiymətləndirilməsi və fermerlərin daha davamlı istehsal modellərinə keçidi ilə bağlı layihələrdə iştirak edir.
FAO-nun iqlim dəyişikliklərinin bitki zərərvericilərinin yayılmasına təsirinə dair regional tədqiqatı da onun nəzarəti və texniki dəstəyi altında hazırlanıb. Tədqiqat Mərkəzi Asiya və Türkiyədə kənd təsərrüfatı üçün iqlim dəyişikliklərinin yeni bioloji risklər yaratmasını qiymətləndirirdi.
Torpaq və ekosistemlərin bərpası
Torpaq deqradasiyası və ekosistemlərin bərpası Zeninanın fəaliyyətində digər mühüm sahədir. O, Aral dənizi regionunda ekosistemlərin bərpası üzrə FAO tərəfindən hazırlanmış metodik sənədin hazırlanmasına nəzarət edən mütəxəssislərdən biri olub. Həmin sənəddə yerli ağac növlərinin qorunması, torpaqların bərpası və BMT-nin Ekosistemlərin Bərpası Onilliyinin prinsiplərinin regionda tətbiqi nəzərdən keçirilir.
Bu istiqamətdə məqsəd yalnız ağac əkmək deyil. Torpaq, su, biomüxtəliflik və yerli icmaların ehtiyaclarını birlikdə nəzərə alan uzunmüddətli ekoloji bərpa sistemləri yaradılmalıdır. Zeninanın fəaliyyətində məhz bu kompleks yanaşma üstünlük təşkil edir.
Təbiətəsaslı həllər
Evetta Zenina təbiətəsaslı həllərin iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşmada istifadəsini də təşviq edir. FAO-nun Türkmənistanda həyata keçirdiyi layihələrdən birində o, su idarəçiliyi, torpaq deqradasiyası və iqlim risklərinə qarşı təbiətəsaslı həllərin tətbiqi üzrə təlimlərə rəhbərlik edib. Zenina burada təbiətəsaslı həllərin iqlim dəyişiklikləri, torpaq deqradasiyası və su çatışmazlığı ilə mübarizədə yerli şəraitə uyğun praktik vasitə olduğunu vurğulayıb.
Bu yanaşmaya, məsələn, torpağın su saxlama qabiliyyətinin artırılması, təbii bitki örtüyünün bərpası, eroziyanın azaldılması və su hövzələrinin ekoloji vəziyyətinin yaxşılaşdırılması daxil ola bilər. Məqsəd yalnız texniki infrastruktura deyil, təbii ekosistemlərin öz qoruyucu funksiyalarına da əsaslanmaqdır.
Paris Sazişi və iqlim hesabatlılığı
Zenina Paris Sazişinin icrası və iqlim hesabatlılığı sahəsində də FAO-nun region üzrə əsas mütəxəssislərindən biridir. O, xüsusilə Enhanced Transparency Framework — Gücləndirilmiş Şəffaflıq Çərçivəsi, NDC-lərin həyata keçirilməsi və kənd təsərrüfatı sektorunda iqlim məlumatlarının toplanması məsələləri üzrə müxtəlif layihələrdə iştirak edib.
Özbəkistanda həyata keçirilən CBIT layihəsi çərçivəsində Zenina uyğunlaşma hesabatlılığının texniki tərəflərinin gücləndirilməsinin əhəmiyyətini vurğulayıb. Layihənin məqsədi ölkənin iqlim məlumatlarının toplanması, istixana qazı inventarları və Paris Sazişi üzrə hesabatların hazırlanması imkanlarını yaxşılaşdırmaqdır.
Türkiyədə də o, Paris Sazişinin 13-cü maddəsi üzrə hesabatlılıq və şəffaflıq mexanizmlərinin tətbiqinə yönəlmiş layihələrin texniki rəhbərlərindən biri olub.
COP29-da iştirakı
Evetta Zenina 2024-cü ildə Bakıda keçirilmiş COP29 zamanı da FAO-nu təmsil edib. Türkiyə pavilyonunda keçirilən tədbirlərdən birində o, torpaq deqradasiyasının neytrallaşdırılması və iqlim dayanıqlığının artırılması üçün regional fəaliyyət mövzusunda çıxış edib. Tədbirdə Türkiyədə səhralaşma, eroziya ilə mübarizə, karbon udma sahələri və FAO-nun regional iqlim fəaliyyəti müzakirə olunub.
COP29 iştirakçılığı onun Azərbaycanın iqlim gündəliyi ilə əlaqəsinin ilk mərhələsi olmayıb, lakin Bakı onun fəaliyyəti üçün mühüm beynəlxalq platformaya çevrilib.
Bakı İqlim Fəaliyyəti Həftəsi 2026-da iştirakı
8 sentyabr 2026-cı ildə Evetta Zenina Bakı İqlim Fəaliyyəti Həftəsinin ikinci günündə çıxış edib. O, tədbirdə FAO-nun təbii ehtiyatlar üzrə mütəxəssisi kimi təqdim olunub və aqrar-ərzaq sistemlərinin iqlim transformasiyası, fermerlərin iqlim maliyyəsinə çıxışı və beynəlxalq tərəfdaşlıqlar barədə danışıb.
Zenina xüsusilə “Bakı Harmoniya” təşəbbüsünün fermerlərin iqlim maliyyəsinə çıxışını yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıdığını bildirib. O, eyni zamanda COP27 zamanı yaradılmış FAST Partnership platformasının aqrar-ərzaq sistemlərinin iqlim transformasiyasını sürətləndirməyə yönəldiyini və 2026-cı ildə platformada 83 üzv və 11 müşahidəçinin iştirak etdiyini qeyd edib.
Bu istiqamət FAO üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır, çünki kiçik və orta fermerlərin bir çoxunda iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşmaq üçün zəruri maliyyə və texnologiyaya çıxış məhduddur. İqlim maliyyəsinin birbaşa kənd təsərrüfatına və yerli icmalara çatdırılması bu problemi azaltmağa yönəlir.
Evetta Zeninanın hazırkı peşəkar profili
2026-cı ilin sentyabrına olan aktual məlumata əsasən, Evetta Zenina FAO-nun Türkiyə və Mərkəzi Asiya üzrə Subregional Ofisində regional ekoloji mütəxəssisdir. Onun fəaliyyət istiqamətləri iqlim dəyişiklikləri, dayanıqlı torpaq və su idarəçiliyi, fəlakət risklərinin azaldılması, ekosistemlərin bərpası, Paris Sazişinin icrası və aqrar-ərzaq sistemlərinin iqlim dayanıqlılığının artırılmasını əhatə edir.
Onun iqtisadiyyat və təbii resursların idarə edilməsi üzrə akademik hazırlığı, UNEP-dəki əvvəlki fəaliyyəti və FAO-da 2019-cu ildən topladığı regional təcrübə bu mövzulara kompleks yanaşmasına imkan verir. BCAW 2026-dakı çıxışı isə Zeninanın hazırkı fəaliyyətində iqlim maliyyəsi və fermerlərin yeni maliyyə imkanlarına çıxışının da xüsusi yer tutduğunu göstərir.
