Fəvvarə

Fəvvarə suyun müəyyən təzyiq altında hərəkət etdirilərək yuxarıya və ya müxtəlif istiqamətlərə püskürdüldüyü memarlıq və landşaft elementidir. Fəvvarələr park, meydan, bağ, bulvar, həyət və digər ictimai məkanlarda istifadə olunur. Müasir şəhər mühitində onlar yalnız su qurğusu deyil, həm də ərazinin memarlıq görünüşünü tamamlayan dekorativ element kimi layihələndirilir. Bakının Mərkəzi Parkı kimi müasir ictimai məkanlarda fəvvarələr landşaft və istirahət zonasının bir hissəsi kimi istifadə edilir.

Fəvvarə necə işləyir?

Sadə fəvvarənin iş prinsipi suyun müəyyən təzyiqlə borular vasitəsilə forsunkalara çatdırılmasına əsaslanır. Forsunka su axınının istiqamətini və formasını müəyyən edən çıxış elementidir. Sistemə nasos, su çəni və ya hovuz, boru xətləri, forsunkalar, filtrasiya elementləri və idarəetmə avadanlığı daxil ola bilər.

Müasir fəvvarələrin böyük hissəsində su dövri sistemlə işləyir. Hovuza düşən su yenidən filtrasiya olunur və nasos vasitəsilə sistemə qaytarılır. Bu prinsip eyni suyun təkrar istifadəsinə imkan verir. Qurğunun növündən asılı olaraq sistemə su səviyyəsinə nəzarət, avtomatik doldurma, işıqlandırma və proqramlaşdırılmış idarəetmə də əlavə edilə bilər.

Fəvvarələrin hansı növləri var?

Fəvvarələr konstruksiyasına və yaratdığı su effektinə görə fərqlənir. Klassik fəvvarələrdə su əsasən mərkəzi və ya bir neçə nöqtədən yuxarı püskürür. Kaskad fəvvarələrdə su müxtəlif səviyyələr arasında axaraq hərəkət edir. Divar fəvvarələri bina, hasar və ya dekorativ divarla birləşdirilir.

Müasir şəhərlərdə yer səviyyəsindən birbaşa püskürən fəvvarələrə də rast gəlinir. Belə sistemlərdə forsunkalar səthin daxilində yerləşdirilir. Musiqili və işıqlı fəvvarələrdə isə suyun hərəkəti işıq, rəng və musiqi ilə əlaqələndirilərək vizual kompozisiya yaradılır.

Fəvvarə ayrıca qurğu olmaqla yanaşı, daha böyük su-landşaft kompleksinin tərkib hissəsi də ola bilər. Məsələn, Azerbaijan Travel Astara bulvarında fəvvarə kompleksi və süni şəlalələrin park-bulvarın landşaft elementləri arasında olduğunu qeyd edir.

Dekorativ fəvvarələr

Dekorativ fəvvarənin əsas məqsədlərindən biri məkanın vizual görünüşünü zənginləşdirməkdir. Layihə zamanı fəvvarənin ölçüsü, su şırnaqlarının forması, hovuzun quruluşu və ətrafdakı memarlıq nəzərə alınır.

Kiçik fəvvarələr həyət və bağlarda istifadə oluna bildiyi halda, şəhər meydanlarında daha iri komplekslər qurula bilər. Fəvvarənin ətrafında oturacaqların, yaşıllığın və piyada yollarının yerləşdirilməsi həmin ərazini istirahət məkanına çevirə bilər. Bakıdakı Mərkəzi Parkda süni göl və fəvvarələr geniş yaşıllıq və istirahət zonaları ilə birlikdə təqdim olunur.

Fəvvarə Meydanı

Azərbaycanda “fəvvarə” sözü Bakıdakı məşhur Fəvvarələr Meydanı ilə də sıx əlaqələndirilir. Meydan paytaxtın mərkəzində yerləşən tanınmış ictimai məkanlardan biridir. Azerbaijan Travel-in Bakı ziyarətçi xəritəsində Fəvvarələr Meydanı şəhər mərkəzində mağazalar, iaşə obyektləri və tarixi memarlıqla əhatə olunan məşhur görüş nöqtəsi kimi təqdim edilir.

Fəvvarələr Meydanı Nizami küçəsi və Bakının digər mərkəzi turizm məkanları ilə birlikdə şəhər gəzintilərinin əsas istiqamətlərindən biridir. Meydan müxtəlif tədbirlər zamanı da istifadə olunur. Məsələn, Azerbaijan Travel burada qış mövsümündə yarmarkaların təşkil edildiyini qeyd edir.

Məkanın şəhərin mədəni həyatındakı yeri kino tarixində də görünür. Azerbaijan Travel sovet dövrünün bir sıra məşhur filmlərinin Bakıda çəkiliş məkanları arasında Nizami küçəsi ilə yanaşı Fəvvarələr Meydanını da göstərir.

Park və şəhər mühitində fəvvarə

Fəvvarələr şəhərsalma və landşaft dizaynında meydanların, parkların və bulvarların kompozisiyasını tamamlayan elementlərdən biridir. Su, yaşıllıq, piyada yolları və memarlıq obyektləri birlikdə planlaşdırıldıqda daha bütöv ictimai məkan formalaşdırmaq mümkündür.

Bakının müxtəlif parklarında bunun nümunələrinə rast gəlinir. Mərkəzi Parkda fəvvarələr və süni göl istirahət zonasının bir hissəsidir. Nizami Gəncəvi Parkında da süni göl, fəvvarələr, amfiteatr və yaşıllıq vahid park mühitində birləşdirilib.

Dənizkənarı Milli Parkın ərazisində isə Azerbaijan Travel-in təqdim etdiyi obyektlər sırasında Qu quşları fəvvarə kompleksi də yer alır.

Fəvvarəyə necə qulluq edilir?

Fəvvarənin normal işləməsi üçün su dövriyyəsi, nasoslar, filtrlər, borular və forsunkalar mütəmadi yoxlanmalıdır. Suyun çirklənməsi filtr və forsunkaların tutulmasına, bu isə su şırnağının formasının dəyişməsinə və avadanlığın işinin pisləşməsinə səbəb ola bilər.

Hovuzun təmizliyi, su səviyyəsinin qorunması və elektrik avadanlığının təhlükəsiz vəziyyətdə saxlanması da vacibdir. İşıqlandırması olan fəvvarələrdə su ilə elektrik sistemlərinin birgə mövcudluğu nəzərə alınaraq elektrik qurğuları uyğun texniki və təhlükəsizlik tələblərinə əsasən quraşdırılmalı və istismar edilməlidir.