Filarmoniya

Filarmoniya simfonik, kamera, vokal və digər akademik musiqi janrlarında konsertlərin təşkil olunduğu mədəniyyət və musiqi müəssisəsidir. Filarmoniyaların fəaliyyəti peşəkar musiqi kollektivlərini və ifaçıları bir araya gətirir, klassik musiqinin geniş auditoriyaya təqdim olunmasına xidmət edir. Simfonik orkestr, kamera orkestri, xor, instrumental ansambl və solistlərin çıxışları filarmoniya proqramlarının əsas hissəsini təşkil edə bilər.

Filarmoniya sözünün mənası
“Filarmoniya” anlayışının kökü yunan mənşəli sözlərlə əlaqələndirilir və ümumi mənada “musiqiyə sevgi” anlayışını ifadə edir. Avropada filarmoniya cəmiyyətləri xüsusilə XVIII–XIX əsrlərdə klassik musiqinin inkişafı və müntəzəm konsertlərin təşkili ilə əlaqədar geniş yayılıb.

Müasir dövrdə filarmoniya sözü həm musiqi təşkilatını, həm konsert fəaliyyətini həyata keçirən qurumu, bəzi hallarda isə həmin qurumun yerləşdiyi konsert binasını ifadə etmək üçün işlədilir. Buna görə “filarmoniya orkestri”, “filarmoniya zalı” və “filarmoniya konserti” kimi ifadələr geniş istifadə olunur.

Filarmoniyada keçirilən konsertlər
Filarmoniya səhnəsində simfonik musiqi, kamera musiqisi, instrumental və vokal əsərlər, opera musiqisindən parçalar, milli musiqi proqramları və müxtəlif bəstəkarların yaradıcılığına həsr olunmuş konsertlər təqdim edilə bilər. Proqramlarda həm klassik musiqi irsi, həm də müasir bəstəkarların əsərləri yer alır.

Konsertlərdə dirijorlar, pianoçular, skripkaçılar, violonçel ifaçıları, vokalçılar və digər musiqiçilər çıxış edirlər. Böyük simfonik əsərlərin təqdimatında müxtəlif alət qruplarından ibarət orkestr iştirak edir.

Simfonik orkestr və filarmoniya
Simfonik orkestr filarmoniya fəaliyyəti ilə ən sıx əlaqəli musiqi kollektivlərindən biridir. Belə orkestrdə simli, nəfəsli və zərb alətləri qrupları birlikdə çıxış edir. Orkestrə dirijor rəhbərlik edir və əsərin vahid interpretasiyasının formalaşdırılmasını təmin edir.

Filarmoniya konsertlərində simfoniyalar, konsertlər, süitalar, uvertüralar və digər iri həcmli musiqi əsərləri səsləndirilir. Solist və orkestr üçün yazılmış əsərlərdə piano, skripka, violonçel və digər alətlər əsas solo partiyanı ifa edə bilər.

Azərbaycan musiqi mədəniyyətində filarmoniya
Azərbaycanda “Filarmoniya” anlayışı xüsusilə Bakıdakı Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyası ilə əlaqələndirilir. Filarmoniya Azərbaycan klassik musiqisinin, simfonik yaradıcılığın və milli musiqi irsinin təqdim edildiyi əsas konsert məkanlarından biridir.

Burada Azərbaycan və dünya bəstəkarlarının əsərləri səsləndirilir, simfonik və kamera musiqisi konsertləri, festivallar, yubiley proqramları və beynəlxalq musiqi layihələri keçirilir. Üzeyir Hacıbəyli, Qara Qarayev, Fikrət Əmirov və digər Azərbaycan bəstəkarlarının əsərləri filarmoniya səhnəsində təqdim olunan milli musiqi repertuarının mühüm hissəsini təşkil edir.

Bakı Filarmoniyasının binası
Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasının binası Bakının tanınmış memarlıq abidələrindən biridir. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilib və əvvəlcə ictimai toplantılar və musiqili tədbirlər üçün nəzərdə tutulan məkan kimi istifadə olunub. Sonradan bina Azərbaycan filarmoniyasının əsas konsert məkanına çevrilib.

Filarmoniya binası İçərişəhərin yaxınlığında, şəhərin tarixi mərkəzində yerləşir. Onun memarlığı, konsert zalı və ətrafındakı bağ Bakı şəhərinin mədəni mühitinin tanınan elementlərindəndir.

Filarmoniyanın mədəni əhəmiyyəti
Filarmoniya peşəkar musiqinin qorunması, inkişaf etdirilməsi və yeni nəsillərə çatdırılmasında mühüm rol oynayır. Bu müəssisələr bəstəkar, dirijor və ifaçıların yaradıcılığının auditoriyaya təqdim edilməsi üçün əsas səhnələrdən biridir.

Filarmoniya həm də beynəlxalq musiqi əlaqələrinin inkişaf etdiyi məkandır. Xarici dirijorların, solistlərin və musiqi kollektivlərinin konsertləri müxtəlif musiqi məktəbləri və ifaçılıq ənənələri arasında mədəni mübadiləyə şərait yaradır.