Fiqur

Fiqur forma, görünüş və ya müəyyən obyektin təsvirini ifadə edən anlayışdır. Bu söz incəsənət, həndəsə, heykəltəraşlıq, moda, idman və gündəlik dildə müxtəlif mənalarda işlənə bilər. Məsələn, rəsmdə insan və ya heyvan təsviri fiqur adlandırıla bilər, həndəsədə isə müəyyən sərhədlərə malik forma fiqur kimi qəbul olunur.

Fiqur sözünün əsas mənaları
“Fiqur” sözü kontekstdən asılı olaraq fərqli məna daşıyır. Təsviri sənətdə bu anlayış insan və ya canlı formasını, həndəsədə isə dairə, üçbucaq və kvadrat kimi formaları bildirə bilər.

Gündəlik danışıqda isə “fiqur” insanın bədən quruluşunu və xarici siluetini təsvir etmək üçün də istifadə olunur.

Rəsmdə fiqur nədir?
Rəsm sənətində fiqur əsasən insan və ya heyvan obrazının təsviridir. Fiqur rəsmi anatomiya, proporsiya, hərəkət və işıq-kölgə biliklərinə əsaslanır.

Rəssam fiquru yalnız xarici görünüş kimi deyil, onun duruşunu, hərəkətini və emosional vəziyyətini də göstərməyə çalışır.

İnsan fiquru
İnsan fiquru təsviri sənətin ən mürəkkəb mövzularından biridir. Baş, gövdə, qollar və ayaqlar arasında düzgün proporsiya yaratmaq xüsusi məşq tələb edir.

Fiqur çəkilişində insanın müxtəlif pozalarda necə göründüyü öyrənilir. Oturan, dayanan, hərəkətdə olan və əyilən insan fiqurları fərqli quruluş xüsusiyyətlərinə malikdir.

Fiqur və anatomiya
İnsan fiqurunun düzgün təsviri üçün anatomiya bilikləri böyük əhəmiyyət daşıyır. Sümük və əzələ quruluşunun əsas prinsiplərini bilmək bədənin hərəkətini daha real göstərməyə kömək edir.

Rəssam üçün bütün anatomik detalları tibbi səviyyədə bilmək vacib deyil, lakin bədənin əsas quruluşunu anlamaq dəqiq təsvir üçün faydalıdır.

Proporsiya nədir?
Proporsiya fiqurun müxtəlif hissələri arasındakı ölçü münasibətidir. İnsan təsvirində başın, gövdənin, qolların və ayaqların bir-birinə uyğunluğu əsas məsələlərdən biridir.

Proporsiya bilərəkdən dəyişdirilə də bilər. Karikatura və stilizə olunmuş rəsmlərdə bu üsul geniş istifadə olunur.

Siluet nədir?
Siluet fiqurun daxili detalları göstərilmədən yalnız xarici konturu ilə təqdim olunmasıdır. Siluet vasitəsilə insanın və ya obyektin duruşunu və ümumi formasını tez tanımaq mümkündür.

Güclü siluet obrazın uzaq məsafədən belə aydın görünməsinə kömək edir.

Fiqurun pozası
Poza fiqurun müəyyən anda aldığı bədən vəziyyətidir. Duruş personajın əhvalını, xarakterini və fəaliyyətini göstərə bilər.

Məsələn, dik və açıq poza özünəinam təsiri yarada bilər, bükülmüş və qapalı duruş isə yorğunluq və ya narahatlıq hissini ifadə edə bilər.

Hərəkətdə fiqur
Hərəkətdə olan insanı təsvir etmək statik fiqur çəkməkdən daha çətin ola bilər. Rəssam bədənin ağırlıq mərkəzini, istiqamətini və hərəkətin ritmini düzgün göstərməlidir.

İdman, rəqs və gündəlik fəaliyyət səhnələrində hərəkətin təbii görünməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Fiqur eskizi nədir?
Fiqur eskizi insan formasının qısa müddətdə çəkilən ilkin təsviridir. Bu məşqlərdə əsas məqsəd bütün detalları göstərmək deyil, bədənin ümumi hərəkətini və proporsiyasını tutmaqdır.

Belə eskizlər rəssamın müşahidə qabiliyyətini və sürətli təsvir bacarığını inkişaf etdirir.

Heykəltəraşlıqda fiqur
Heykəltəraşlıqda fiqur üçölçülü insan, heyvan və ya digər obrazın plastika vasitəsilə yaradılmasıdır. Daş, metal, ağac, gil və müxtəlif müasir materiallardan istifadə edilə bilər.

Heykəldə fiqur hər tərəfdən görünə bildiyi üçün həcm və tarazlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Dekorativ fiqur nədir?
Dekorativ fiqur interyer, bağ, sərgi və ya digər məkanın bəzədilməsi üçün hazırlanmış kiçik və ya böyük həcmli obyektdir.

Belə fiqurlar insan, heyvan, fantastik obraz və ya abstrakt forma şəklində ola bilər.

Oyuncaq fiqur
Oyuncaq fiqur müəyyən personajı, heyvanı, nəqliyyat vasitəsini və ya fantastik obrazı kiçik həcmdə təqdim edən oyuncaq növüdür.

Hərəkətli oynaqları olan modellər, kolleksiya fiqurları və film və oyun personajlarının miniatürləri bu kateqoriyaya daxildir.

Kolleksiya fiqurları
Kolleksiya fiqurları adətən müəyyən film, komiks, oyun, idmançı və ya tarixi personaj əsasında hazırlanır. Onlar adi oyuncaqlardan daha detallı və məhdud sayda istehsal edilə bilər.

Bəzi modellər xüsusi seriyalara aid olur və kolleksiya bazarında yüksək dəyər qazana bilər.

Həndəsi fiqur nədir?
Həndəsədə fiqur nöqtə, xətt və səthlərdən ibarət müəyyən formadır. Dairə, kvadrat, düzbucaqlı və üçbucaq ikiölçülü həndəsi fiqurlara nümunədir.

Kub, kürə, silindr və konus isə üçölçülü həndəsi cisimlər hesab olunur.

İkiölçülü və üçölçülü fiqurlar
İkiölçülü fiqurun uzunluğu və eni olur, lakin real həcmə malik deyil. Üçölçülü fiqurda isə uzunluq, en və hündürlük mövcuddur.

Bu fərq rəsm, memarlıq, dizayn və modelləşdirmədə əsas anlayışlardan biridir.

Fiqur və forma arasındakı fərq
Forma daha geniş anlayışdır və obyektin ümumi quruluşunu bildirir. Fiqur isə adətən həmin formanın müəyyən sərhədlərə malik konkret təsviridir.

İncəsənətdə isə bu iki söz bəzən bir-birinə yaxın mənada istifadə oluna bilər.

Bədən fiquru nədir?
Gündəlik dildə “fiqur” sözü insanın bədən quruluşunu ifadə edə bilər. Boy, çiyin, bel, omba və digər bədən hissələrinin ümumi nisbəti insanın siluetini formalaşdırır.

Moda sahəsində geyimin bədən üzərində necə görünməsi də fiqurun xüsusiyyətləri ilə əlaqələndirilir.

Modada fiqur anlayışı
Geyim dizaynında insan fiqurunun proporsiyaları əsas rol oynayır. Paltarın kəsimi bədənin müəyyən hissələrini vurğulaya və ya vizual balans yarada bilər.

Moda eskizlərində fiqurlar çox vaxt real insan proporsiyalarından daha uzun və stilizə edilmiş şəkildə çəkilir.

Fiqurlu konkisürmə
“Fiqur” sözü idmanda da istifadə olunur. Fiqurlu konkisürmə buz üzərində sürüşmə, fırlanma, tullanmalar və xoreoqrafik hərəkətlərin birləşdirildiyi idman növüdür.

Adındakı “fiqurlu” anlayışı bu idman növünün tarixi inkişafında buz üzərində müxtəlif naxış və formaların çəkilməsi ilə bağlıdır.

Şahmat fiqurları
Şahmatda oyun daşları da fiqur adlandırılır. Şah, vəzir, qala, fil, at və piyadaların hər birinin lövhə üzərində öz hərəkət qaydası var.

Danışıq dilində bütün şahmat daşlarına “fiqurlar” deyilsə də, klassik şahmat terminologiyasında piyadalarla digər daşlar arasında müəyyən fərqləndirmələr aparılır.

Fiqurun sənətdə əhəmiyyəti
Fiqur təsviri sənətin ən qədim və davamlı mövzularından biridir. İnsan bədəni və onun hərəkəti minilliklər boyunca rəssam və heykəltəraşların əsas araşdırma obyektlərindən biri olub.

Fiqur vasitəsilə təkcə fiziki forma deyil, xarakter, emosional vəziyyət və müəyyən hadisə də ifadə edilə bilər.