Futbol meydançası

Futbol meydançası futbol oyununun keçirilməsi üçün xüsusi ölçülərə və işarələmələrə malik düzbucaqlı idman sahəsidir. Meydanın səthi təbii ot, hibrid örtük və ya süni qazon ola bilər. Peşəkar futbol stadionlarında meydançanın ölçüləri, xətlərin eni, qapıların forması və cərimə meydançası kimi zonalar beynəlxalq qaydalara uyğun hazırlanır.

Futbol meydançasının ölçüləri
Futbol meydançasının ölçüləri oyunun səviyyəsinə və yarışın qaydalarına görə dəyişə bilər. Beynəlxalq matçlarda meydanın uzunluğu və eni daha məhdud interval daxilində seçilir. FIFA və IFAB qaydalarında beynəlxalq oyunlar üçün uzunluq 100–110 metr, en isə 64–75 metr aralığında nəzərdə tutulur.

Bununla belə, konkret stadion və turnir üçün meydançanın faktiki ölçüsü təşkilatçı və yarış reqlamenti əsasında müəyyən edilə bilər.

Futbol meydançasının əsas xətləri
Meydanın sərhədlərini yan xətlər və qapı xətləri müəyyən edir. Meydanın ortasında mərkəz xətti çəkilir və bu xətt sahəni iki bərabər hissəyə bölür. Mərkəzdə başlanğıc zərbəsinin yerinə yetirildiyi nöqtə və onun ətrafında dairə yerləşir.

Xətlərin hamısı meydançanın bir hissəsi hesab olunur. Buna görə top xəttin üzərindədirsə, oyun hələ davam edə bilər; top yalnız xətti tam keçdikdə meydanı tərk etmiş sayılır.

Cərimə meydançası nədir?
Hər qapının qarşısında cərimə meydançası yerləşir. Bu zona qapıçı üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır, çünki o, öz cərimə meydançası daxilində topa əllə toxuna bilər. Cərimə meydançası həmçinin penalti ilə bağlı qaydaların tətbiq edildiyi əsas sahədir.

Cərimə meydançasının daxilində penalti nöqtəsi yerləşir. Penalti zərbəsi bu nöqtədən qapıya doğru yerinə yetirilir.

Qapı meydançası nədir?
Qapı meydançası qapının qarşısında yerləşən daha kiçik düzbucaqlı sahədir. Qapı zərbələri bu zona ilə əlaqəli qaydalara əsasən yerinə yetirilir. Bu sahə cərimə meydançasının daxilində yerləşir və qapının hər iki dirəyindən müəyyən məsafədə çəkilmiş xətlərlə formalaşır.

Futbol qapısının ölçüləri
Standart futbol qapısı iki şaquli dirək və onları birləşdirən üfüqi tirdən ibarətdir. Qapının eni 7,32 metr, hündürlüyü isə 2,44 metrdir. Bu ölçülər böyüklər arasında keçirilən standart futbol oyunlarında istifadə olunur.

Qapı dirəkləri və tir təhlükəsiz şəkildə bərkidilməli, onların konstruksiyası oyunçular üçün əlavə risk yaratmamalıdır.

Künc sahəsi və künc bayraqları
Meydanın dörd küncündə künc bayraqları yerləşdirilir. Hər küncdə kiçik qövs çəkilir və künc zərbəsi bu sahədən yerinə yetirilir.

Künc bayraqları oyun zamanı meydanın sərhədlərini vizual şəkildə göstərən elementlərdən biridir. Onların yerləşdirilməsi və konstruksiyası qaydalara uyğun olmalıdır.

Təbii və süni futbol meydançası
Təbii ot örtüyü ənənəvi futbol meydançası səthidir. Belə meydançalar müntəzəm suvarma, biçilmə, gübrələmə və drenaj xidməti tələb edir. Ot örtüyünün vəziyyəti topun sürətinə və oyunçuların hərəkətinə təsir edə bilər.

Süni qazon isə sintetik materiallardan hazırlanır və bəzi hallarda daha az gündəlik qulluq tələb edir. Lakin süni meydançanın da periodik təmizlənməsi, liflərin vəziyyətinin yoxlanılması və örtüyün bərabərliyinin qorunması vacibdir.

Drenaj sistemi niyə vacibdir?
Yağış zamanı suyun meydançada toplanması oyunun keyfiyyətini və təhlükəsizliyini azalda bilər. Buna görə peşəkar futbol meydançalarında drenaj sistemi mühüm rol oynayır.

Düzgün işləyən drenaj suyun səthdən və torpaq qatlarından uzaqlaşdırılmasına kömək edir. Bu, həm ot örtüyünün qorunmasına, həm də meydançanın daha tez istifadəyə hazır vəziyyətə gəlməsinə imkan verir.

Futbol meydançasının işıqlandırılması
Axşam və gecə oyunları üçün meydança süni işıqlandırma ilə təmin edilir. İşıq səviyyəsi oyunçuların topu və digər oyunçuları aydın görməsi üçün kifayət qədər olmalıdır.

Televiziya yayımı olan peşəkar stadionlarda işıqlandırma tələbləri daha yüksək ola bilər. İşığın bərabər paylanması və həddindən artıq parıltının qarşısının alınması da mühüm məsələlərdəndir.

Futbol meydançasında təhlükəsizlik
Meydanın səthi bərabər olmalı və oyunçuların ilişməsinə səbəb ola biləcək təhlükəli obyektlərdən təmiz saxlanmalıdır. Qapılar düzgün bərkidilməli, örtükdə çuxur və ciddi səviyyə fərqləri olmamalıdır.

Süni meydançalarda örtük zədələri, birləşmə xətləri və sərt sahələr mütəmadi yoxlanmalıdır. Təbii ot meydançalarında isə sürüşkən və bataqlıq sahələr əlavə risk yarada bilər.

Stadion və futbol meydançası arasında fərq
Futbol meydançası oyunun keçirildiyi birbaşa sahədir. Stadion isə meydançadan əlavə tribunalar, soyunub-geyinmə otaqları, texniki zonalar, giriş-çıxışlar, media sahələri və digər infrastrukturu özündə birləşdirən daha geniş kompleksdir.

Bu səbəbdən hər futbol meydançası stadion deyil. Məktəb, park və məşq bazasında da ayrıca futbol meydançası ola bilər.

Mini futbol meydançası
Mini futbol üçün istifadə olunan meydançalar standart böyük futbol sahəsindən daha kiçik olur. Bu tip meydançalar idman komplekslərində, məktəblərdə və yaşayış məhəllələrində geniş yayılıb.

Mini futbolun konkret ölçüləri və qaydaları yarış formatına görə dəyişə bilər. Futzal meydançası isə ayrıca standartlara malikdir və adətən qapalı zalda istifadə olunur.

Futbol meydançasının texniki xidməti
Meydançanın keyfiyyətini qorumaq üçün müntəzəm texniki xidmət vacibdir. Təbii örtükdə biçilmə, havalandırma, suvarma və zədələnmiş hissələrin bərpası aparılır. Süni örtükdə isə səthin təmizlənməsi, liflərin düzəldilməsi və dolğu materialının vəziyyətinin yoxlanılması tələb olunur.

Xətlərin aydın görünməsi, qapıların vəziyyəti, drenaj və təhlükəsizlik elementləri də planlı şəkildə yoxlanmalıdır.