#general polkovnik
General polkovnik
General-polkovnik Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində və qanunvericiliklə nəzərdə tutulan digər hərbi qurumlarda ali zabit heyətinə aid yüksək hərbi rütbədir. Azərbaycan Respublikasının “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Qanununa əsasən, ümumqoşun hərbi rütbələri sistemində general-polkovnik general-leytenantdan yuxarı, ordu generalından isə aşağı pillədə yerləşir.
General-polkovnik hansı rütbələr sırasında yer alır?
Azərbaycan qanunvericiliyində zabit heyəti kiçik zabitlər, baş zabitlər və ali zabitlər olmaqla qruplaşdırılır. General-polkovnik ali zabit heyətinin rütbələrindən biridir.
Ümumqoşun ali zabit rütbələrinin ardıcıllığı belədir: general-mayor, general-leytenant, general-polkovnik və ordu generalı. Bu iyerarxiya general-polkovnik rütbəsinin hərbi sistemdə çox yüksək mövqedə olduğunu göstərir.
General-polkovnikdən aşağı hansı rütbədir?
General-polkovnikdən bir pillə aşağı general-leytenant rütbəsi yerləşir. Hərbi qulluqçunun general-polkovnik rütbəsinə yüksəldilməsi onun əvvəlki rütbəsindən, tutduğu vəzifədən, xidmət təcrübəsindən və qanunvericiliklə müəyyən edilmiş digər meyarlardan asılıdır.
Məsələn, 7 noyabr 2024-cü ildə general-leytenant Hikmət Mirzəyevə general-polkovnik ali hərbi rütbəsi verilib.
General-polkovnikdən yuxarı hansı rütbədir?
Azərbaycanın ümumqoşun hərbi rütbələri sistemində general-polkovnikdən sonra ordu generalı gəlir. Beləliklə, general-polkovnik qanunla müəyyən edilən ümumqoşun rütbə iyerarxiyasında ən yüksək pillədən bir əvvəlki rütbədir.
General-polkovnik ali hərbi rütbə sayılırmı?
Bəli. Azərbaycan Respublikasının rəsmi sənədlərində general-polkovnik “ali hərbi rütbə” kimi göstərilir. Prezidentin hərbi qulluqçulara bu rütbənin verilməsi haqqında sərəncamlarında da məhz bu ifadə istifadə olunur.
Bu səbəbdən general-polkovnik sıravi general anlayışı deyil, ali zabit heyətinə daxil olan konkret hüquqi hərbi rütbədir.
General-polkovnik rütbəsini kim verir?
Azərbaycanda ali hərbi rütbələrin verilməsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərinə daxildir. Prezidentin rəsmi sərəncamlarında Konstitusiyanın 109-cu maddəsinin 24-cü bəndinə istinad edilməklə general-polkovnik və digər ali hərbi rütbələrin verildiyi göstərilir.
Bu, general-polkovnik rütbəsinin adi xidməti yüksəlişdən fərqli olaraq ən yüksək dövlət səviyyəsində rəsmiləşdirildiyini göstərir.
General-polkovnik hansı vəzifələri tuta bilər?
Rütbə ilə vəzifə eyni anlayış deyil. General-polkovnik hərbi rütbədir, konkret vəzifə isə şəxsin rəhbərlik etdiyi struktur və ya bölməni ifadə edir.
Bu rütbəyə malik şəxslər yüksək səviyyəli hərbi və təhlükəsizlik strukturlarında komandan, xidmət rəisi, baş qərargah rəhbəri və digər yüksək rəhbər vəzifələrdə xidmət edə bilərlər. Lakin hər bir vəzifə üçün tələb olunan rütbə ayrıca ştat və hüquqi qaydalarla müəyyən edilir.
Hərbi rütbə necə müəyyən olunur?
“Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Qanuna əsasən, hərbi qulluqçuya rütbə onun tutduğu vəzifə, hərbi və ya xüsusi hazırlığı, xidmət müddəti, qoşun və ya xidmət növünə mənsubiyyəti və xidmətləri nəzərə alınmaqla verilir.
Bu səbəbdən yüksək rütbəyə yüksəlmə yalnız uzun müddət xidmət etməklə avtomatik baş vermir.
General-polkovnik və polkovnik eyni rütbə deyil
Adlarında “polkovnik” sözü olsa da, polkovnik və general-polkovnik arasında ciddi rütbə fərqi var. Polkovnik baş zabit heyətinə, general-polkovnik isə ali zabit heyətinə daxildir.
Polkovnikdən sonra birbaşa general-polkovnik gəlmir. Rütbə iyerarxiyasında polkovnikdən sonra general-mayor, sonra general-leytenant və yalnız bundan sonra general-polkovnik yerləşir.
General-polkovnik və general-leytenant fərqi
General-leytenant general-polkovnikdən bir pillə aşağı ali hərbi rütbədir. Hər iki rütbə general heyətinə aiddir, lakin rütbə üstünlüyünə görə general-polkovnik daha yüksək mövqedədir.
Bu fərq hərbi iyerarxiyada komanda tabeliyi, vəzifə uyğunluğu və protokol məsələlərində əhəmiyyət daşıyır.
General-polkovnik və ordu generalı fərqi
Ordu generalı Azərbaycan qanunvericiliyində general-polkovnikdən daha yüksək ümumqoşun hərbi rütbə kimi müəyyən olunub. Buna görə general-polkovnik çox yüksək rütbə olsa da, rütbə sisteminin mütləq zirvəsi deyil.
Bu iki rütbə arasında fərq hüquqi olaraq hərbi rütbələrin rəsmi ardıcıllığında müəyyən edilir.
Hərbi Dəniz Qüvvələrində qarşılığı
Azərbaycanın hərbi rütbələr sistemində quru və digər ümumqoşun strukturlarının rütbələri ilə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin rütbələri ayrıca göstərilir. Ali zabit heyətində general-mayora kontr-admiral, general-leytenanta vitse-admiral uyğun gəlir.
General-polkovnik səviyyəsində isə Hərbi Dəniz qüvvələrinin yüksək rütbəsi admiral kimi göstərilir.
General-polkovnik rütbəsi yalnız Müdafiə Nazirliyində olurmu?
Xeyr. Bu rütbəyə müxtəlif hərbi və təhlükəsizlik strukturlarında rast gəlmək mümkündür. Məsələn, Prezidentin 7 dekabr 2020-ci il sərəncamı ilə Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisi Əli Nağıyevə general-polkovnik ali hərbi rütbəsi verilib. Həmin tarixdə Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəisi Orxan Sultanov da eyni rütbəyə layiq görülüb.
Bu nümunələr rütbənin yalnız ordunun klassik qoşun hissələri ilə məhdudlaşmadığını göstərir.
Müdafiə Nazirliyində general-polkovnik rütbəsi
Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin yüksək vəzifəli hərbi qulluqçularına müxtəlif illərdə general-polkovnik rütbəsi verilib. Kərim Vəliyev 23 noyabr 2021-ci ildə bu rütbəyə yüksəldilib.
7 noyabr 2024-cü ildə isə Hikmət Mirzəyevə general-polkovnik ali hərbi rütbəsi verilib.
General-polkovnik rütbəsinin nişanları
Hərbi rütbə forma üzərində müəyyən edilmiş fərqləndirici nişanlarla göstərilir. Paqonlar, ulduzlar və digər elementlər hərbi qulluqçunun rütbəsinin vizual şəkildə tanınmasına imkan verir.
Konkret nişanların görünüşü hərbi geyim forması və aidiyyəti qurumun müəyyən etdiyi qaydalara uyğun tətbiq edilir.
General-polkovnik necə müraciət formasıdır?
Rəsmi hərbi ünsiyyətdə hərbi qulluqçuya onun rütbəsi ilə müraciət edilə bilər. “Cənab general-polkovnik” kimi müraciət forması rəsmi və protokol xarakterli ünsiyyətdə işlədilə bilər.
Gündəlik mediada isə şəxsin adı ilə birlikdə “general-polkovnik” rütbəsi göstərilir.
Rütbə və komandanlıq arasındakı əlaqə
Yüksək hərbi rütbə adətən böyük idarəetmə və komanda məsuliyyəti ilə əlaqələndirilir. Bununla belə, konkret komandanlıq səlahiyyəti yalnız rütbə ilə deyil, şəxsin tutduğu vəzifə ilə müəyyən olunur.
Eyni rütbəyə malik iki zabit fərqli vəzifələrdə və müxtəlif səlahiyyət dairəsində xidmət edə bilər.
General-polkovnik rütbəsinin əhəmiyyəti
General-polkovnik rütbəsi uzunmüddətli hərbi xidmət, yüksək peşəkarlıq və böyük rəhbərlik məsuliyyəti ilə əlaqəli ali hərbi statuslardan biridir. Belə rütbə dövlətin müdafiə və təhlükəsizlik sistemində ən yüksək səviyyəli zabit heyətinə aid edilir.
Azərbaycan hərbi rütbələr sistemində onun general-leytenantla ordu generalı arasında yerləşməsi bu statusun iyerarxik əhəmiyyətini aydın şəkildə göstərir.
