Göz müayinəsi

Göz müayinəsi görmə qabiliyyətinin, gözün quruluşunun və müxtəlif göz funksiyalarının qiymətləndirilməsi üçün aparılan tibbi yoxlamadır. Müayinə zamanı görmə itiliyi, göz təzyiqi, göz dibinin vəziyyəti, gözlərin hərəkəti və refraksiya kimi göstəricilər yoxlanıla bilər. Göz müayinəsi oftalmoloq və ya digər ixtisaslaşmış göz sağlamlığı mütəxəssisi tərəfindən aparılır.

Görmə itiliyinin yoxlanması
Göz müayinəsinin əsas hissələrindən biri görmə itiliyinin qiymətləndirilməsidir. Bunun üçün müxtəlif ölçülü hərf, rəqəm və ya simvolların yerləşdiyi xüsusi cədvəllərdən istifadə edilir.

Bu test insanın müəyyən məsafədən nə qədər aydın gördüyünü müəyyən etməyə imkan verir.

Refraksiya müayinəsi nədir?
Refraksiya müayinəsi gözün işığı necə fokusladığını qiymətləndirir. Bu yoxlama yaxın və uzaq görmədə yaranan refraksiya qüsurlarının müəyyən olunmasına kömək edir.

Miopiya, hipermetropiya və astiqmatizm refraksiya ilə bağlı əsas görmə pozuntularındandır.

Miopiya nədir?
Miopiya uzaqdakı obyektlərin bulanıq görünməsi ilə xarakterizə olunan refraksiya qüsurudur. Bu zaman işıq şüaları torlu qişanın üzərində deyil, onun önündə fokuslana bilər.

Miopiya eynək, kontakt linza və bəzi hallarda cərrahi üsullarla korreksiya edilə bilər.

Hipermetropiya nədir?
Hipermetropiyada yaxın məsafədəki obyektlərin aydın görünməsi çətinləşə bilər. Bu vəziyyətdə gözün fokuslama sistemi işığı torlu qişanın arxasında toplamağa meyllidir.

Hipermetropiyanın dərəcəsi müayinə zamanı xüsusi linzalar vasitəsilə müəyyən edilir.

Astiqmatizm nədir?
Astiqmatizm buynuz qişanın və ya göz daxilindəki linzanın qeyri-bərabər əyriliyi ilə əlaqəli refraksiya problemidir. Bu vəziyyətdə görüntü müxtəlif istiqamətlərdə bulanıq və ya təhrif olunmuş görünə bilər.

Astiqmatizm də refraksiya müayinəsi zamanı aşkar edilə bilər.

Göz təzyiqinin ölçülməsi
Göz daxili təzyiqin ölçülməsi tonometriya adlanır. Bu test xüsusilə qlaukoma riskinin qiymətləndirilməsində istifadə olunur.

Göz təzyiqi yaşa, fərdi xüsusiyyətlərə və digər amillərə görə dəyişə bilər.

Qlaukoma nədir?
Qlaukoma görmə sinirinin zədələnməsi ilə əlaqəli xəstəliklər qrupudur. Bəzi hallarda yüksək göz daxili təzyiq bu zədələnmə ilə əlaqəli ola bilər.

Qlaukoma erkən mərhələlərdə nəzərə çarpan simptom vermədən inkişaf edə bildiyi üçün göz müayinəsi onun aşkarlanmasında mühüm rol oynayır.

Göz dibinin müayinəsi
Göz dibinin müayinəsi zamanı torlu qişa, görmə siniri və gözün arxa hissəsindəki damarlar qiymətləndirilir. Bunun üçün oftalmoskop və ya xüsusi görüntüləmə cihazlarından istifadə oluna bilər.

Bu müayinə yalnız göz xəstəlikləri deyil, bəzi ümumi sağlamlıq vəziyyətləri haqqında da məlumat verə bilər.

Torlu qişa nədir?
Torlu qişa gözün arxa hissəsində yerləşən işığa həssas toxumadır. O, daxil olan işıq siqnallarını sinir impulslarına çevirərək görmə siniri vasitəsilə beyinə ötürür.

Torlu qişada yaranan dəyişikliklər görmə keyfiyyətinə ciddi təsir göstərə bilər.

Görmə siniri necə yoxlanılır?
Görmə siniri göz dibinin müayinəsi və müxtəlif görüntüləmə üsulları ilə qiymətləndirilə bilər. Onun forması, rəngi və struktur xüsusiyyətləri müəyyən göz xəstəliklərinin diaqnostikasında əhəmiyyətlidir.

Qlaukoma və bəzi nevroloji vəziyyətlər görmə sinirində dəyişiklik yarada bilər.

Biomikroskopiya nədir?
Biomikroskopiya gözün ön hissəsini xüsusi yarıq lampa ilə detallı şəkildə müayinə etməyə imkan verir. Bu cihaz buynuz qişa, iris, göz bülluru və digər strukturların böyüdülmüş görüntüsünü yaradır.

Oftalmoloji müayinələrdə ən geniş istifadə olunan üsullardan biridir.

Buynuz qişanın müayinəsi
Buynuz qişa gözün ön hissəsində yerləşən şəffaf təbəqədir. Onun səthi və şəffaflığı görməyə birbaşa təsir edir.

Müayinə zamanı buynuz qişada cızıq, iltihab, deformasiya və digər dəyişikliklər qiymətləndirilə bilər.

Göz bülluru nədir?
Göz bülluru işığın torlu qişa üzərində fokuslanmasına kömək edən şəffaf strukturdur. Yaş və digər amillər nəticəsində onun şəffaflığı azala bilər.

Büllurun bulanması katarakta adlanan vəziyyətin əsas xüsusiyyətidir.

Katarakta necə müəyyən edilir?
Katarakta göz büllurunun bulanması ilə xarakterizə olunur. Bu dəyişiklik biomikroskopiya zamanı görülə bilər.

Katarakta görmənin zəifləməsi, rənglərin solğun görünməsi və işığa həssaslıq kimi əlamətlərlə əlaqəli ola bilər.

Rəng görməsi necə yoxlanılır?
Rəng görmə testləri insanın müəyyən rəngləri bir-birindən fərqləndirmə qabiliyyətini qiymətləndirir. Bunun üçün xüsusi rəngli lövhələr və test şəkillərindən istifadə edilə bilər.

Bu testlər rəng görmə pozuntularının müəyyən edilməsində istifadə olunur.

Görmə sahəsi müayinəsi
Görmə sahəsi insanın düz qabağa baxarkən ətrafda görə bildiyi sahəni ifadə edir. Perimetriya adlanan test vasitəsilə görmə sahəsinin müxtəlif hissələri qiymətləndirilir.

Qlaukoma və bəzi nevroloji xəstəliklər görmə sahəsində itkilərə səbəb ola bilər.

Gözlərin hərəkətinin yoxlanması
Göz müayinəsi zamanı gözlərin müxtəlif istiqamətlərə birlikdə və ayrı-ayrılıqda necə hərəkət etdiyi də qiymətləndirilə bilər.

Bu müayinə göz əzələlərinin və onları idarə edən sinirlərin funksiyası haqqında məlumat verir.

Çəpgözlük müayinəsi
Çəpgözlük gözlərin eyni nöqtəyə paralel istiqamətdə baxmaması ilə xarakterizə olunan vəziyyətdir. Müayinə zamanı gözlərin düzülüşü və koordinasiyası qiymətləndirilir.

Bu vəziyyət uşaqlarda və böyüklərdə müxtəlif səbəblərlə yarana bilər.

Kontakt linza üçün göz müayinəsi
Kontakt linza seçimi zamanı yalnız görmə dərəcəsi deyil, buynuz qişanın ölçüləri və göz səthinin vəziyyəti də nəzərə alınır.

Uyğun linzanın seçilməsi üçün gözün anatomik xüsusiyyətlərinin qiymətləndirilməsi vacibdir.

Göz müayinəsində istifadə olunan cihazlar
Oftalmoloji müayinədə tonometr, oftalmoskop, yarıq lampa, autorefraktometr, perimetr və müxtəlif görüntüləmə cihazlarından istifadə edilə bilər.

Hansı cihazların tətbiq olunması müayinənin məqsədindən və pasiyentin vəziyyətindən asılıdır.

OCT nədir?
Optik koherent tomoqrafiya gözün, xüsusilə torlu qişa və görmə sinirinin yüksək dəqiqlikli kəsik görüntülərini əldə etməyə imkan verən görüntüləmə üsuludur.

Bu texnologiya qlaukoma, makula və digər retina xəstəliklərinin qiymətləndirilməsində geniş istifadə olunur.

Göz müayinəsinin tibbi əhəmiyyəti
Göz müayinəsi yalnız eynək dərəcəsinin müəyyən edilməsi ilə məhdudlaşmır. O, görmə sisteminin müxtəlif hissələrinin funksional və struktur vəziyyətini qiymətləndirməyə imkan verir.

Bu səbəbdən göz müayinəsi oftalmoloji diaqnostikanın əsas mərhələlərindən biridir.