gözdən əlil

İnklüziv Səyahət və Lifestyle: Gözdən əlilliyi olan şəxslər üçün əlçatan turizm ekosistemiMüasir qlobal dünyada davamlı və dayanıqlı inkişafın ən mühüm şərtlərindən biri inklüzivlikdir. BMT-nin Ümumdünya Turizm Təşkilatının (UN Tourism) bəyan etdiyi prinsiplərə əsasən, səyahət etmək, mədəni irslə tanış olmaq və aktiv lifestyle keçirmək sosial statusundan və fiziki imkanlarından asılı olmayaraq hər bir fərdin rəsmi hüququdur. Bu xüsusda, gözdən əlil və ya görmə məhdudiyyəti olan şəxslər (visually impaired persons) üçün maneəsiz və əlçatan bir turizm ekosisteminin qurulması qlobal sənayenin əsas hədəflərindəndir.Əlçatan turizm (Accessible Tourism) sadəcə fiziki infrastrukturu deyil, həm də rəqəmsal texnologiyaların, xidmət sektorunun və lifestyle xidmətlərinin universal dizayn (universal design) prinsiplərinə uyğunlaşdırılmasını tələb edir.Görmə məhdudiyyəti olan şəxslər üçün əlçatanlığın əsas komponentləriGözdən əlilliyi olan səyyahların və yerli ziyarətçilərin destinasiyalardan, hotellərdən və muzeylərdən rahat istifadə edə bilməsi üçün aşağıdakı rəsmi standartların tətbiqi zəruridir:Rəqəmsal Əlçatanlıq və Audio-bələdçilər: Turizm platformalarının, otel bronetmə saytlarının və rəsmi portalların ekran oxuyucu (screen reader) proqramlara tam uyğun olması. Muzey və tarixi məkanlarda xüsusi audio-bələdçi (audio-description) sistemlərinin qurulması.Taktil (Toxunma) İnfrastruktur: Muzeylərdə eksponatların taktil nüsxələrinin (3D modellərinin) yaradılması, hotellərdə və ictimai məkanlarda Brayl əlifbası (Braille) ilə yazılmış xəritə və nişanların, eləcə də relyefli sarı istiqamətləndirici xətlərin yerləşdirilməsi.Peşəkar Qonaqpərvərlik Təlimləri: Turizm obyektlərində çalışan personalın gözdən əlilliyi olan şəxslərlə düzgün ünsiyyət, bələdçilik və lifestyle dəstəyi sahəsində rəsmi təlimlər keçməsi.İnklüziv turizm layihələrinin və infrastrukturun tətbiq zənciriMilli və regional səviyyədə turizm subyektlərinin görmə məhdudiyyəti olan şəxslər üçün tam əlçatan vəziyyətə gətirilməsi ardıcıl mərhələlərlə həyata keçirilir:1.Mövcud İnfrastrukturun və Rəqəmsal Resursların Qiymətləndirilməsi:Əlçatanlıq auditi.Muzeylər, hotellər, nəqliyyat qovşaqları və rəsmi veb-saytlar ekspertlər tərəfindən yoxlanılır. Görmə məhdudiyyəti olan şəxslərin qarşılaşa biləcəyi maneələr (barriers) müəyyən edilir.2.Taktil və Audio Sistemlərin Strukturlaşdırılması:Universal dizayn inteqrasiyası.Məkanlarda Brayl nişanları, relyefli döşəmələr və smart audio-bələdçilər quraşdırılır. Rəqəmsal platformalar beynəlxalq WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) standartlarına uyğunlaşdırılır.3.Xidmət Keyfiyyətinin Yoxlanılması və Davamlılıq Nəzarəti:Monitorinq və inklüziv PR.Yaradılmış infrastruktur gözdən əlil şəxslərdən ibarət fokus qrupları tərəfindən test edilir. İnklüziv lifestyle və səyahət marşrutları beynəlxalq səviyyədə təbliğ olunur.Qlobal Standart Qeydi: Beynəlxalq təcrübədə "Ağıllı şəhər" (Smart City) və "Ağıllı destinasiya" layihələri çərçivəsində tətbiq olunan bəzi mobil tətbiqlər, GPS və bluetooth sensorlar vasitəsilə gözdən əlil şəxslərə ətrafdakı obyektlər və maneələr barədə real zamanlı səsli bildirişlər göndərir.Azərbaycanın inklüziv turizm strategiyasıAzərbaycan dövləti sosial lifestyle tədbirləri və regional inkişaf proqramları çərçivəsində əlilliyi olan şəxslərin cəmiyyətə, mədəniyyətə və turizmə inteqrasiyasına xüsusi diqqət yetirir. Heydər Əliyev Fondu və müvafiq dövlət qurumları tərəfindən muzeylərdə görmə məhdudiyyəti olan şəxslər üçün xüsusi sərgilərin, taktil eksponatların vəBrayl əlifbalı rəsmi kataloqların hazırlanması bu sahədə mühüm addımlardandır.Dövlət Turizm Agentliyinin regional layihələrində, Bakı şəhərinin turizm infrastrukturunun yenilənməsində və işğaldan azad edilmiş ərazilərdə (Qarabağ və Şərqi Zəngəzur) sıfırdan qurulan "Smart Tourism" layihələrində əlçatanlıq meyarlarının və yaşıl/inklüziv lifestyle standartlarının nəzərə alınması, Azərbaycanın qlobal inklüziv turizm xəritəsindəki mövqeyini əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirir.