Hava Nəqliyyatında Baş Gömrük İdarəsi

Hava Nəqliyyatında Baş Gömrük İdarəsi Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin strukturuna daxil olan ixtisaslaşdırılmış gömrük idarələrindən biridir. İdarənin əsas fəaliyyət istiqaməti hava nəqliyyatı vasitəsilə ölkəyə daxil olan və ölkədən çıxarılan mallara, yüklərə və digər gömrük nəzarəti obyektlərinə münasibətdə gömrük prosedurlarının həyata keçirilməsi ilə bağlıdır.

İdarə Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu ərazisində fəaliyyət göstərir və hava nəqliyyatı ilə sərnişin və yük daşımalarının həyata keçirildiyi məntəqələrdə gömrük nəzarətinin təşkilində mühüm rol oynayır. Hava yolu ilə daşımaların sürəti və beynəlxalq xarakteri bu sahədə gömrük prosedurlarının operativ, təhlükəsiz və qanunvericiliyə uyğun aparılmasını xüsusi əhəmiyyətli edir.

Hava Nəqliyyatında Baş Gömrük İdarəsi Dövlət Gömrük Komitəsinin rəsmi strukturunda ixtisaslaşdırılmış gömrük idarəsi kimi göstərilir.

Gömrük nəzarəti və əsas fəaliyyət istiqamətləri

İdarənin fəaliyyəti hava nəqliyyatı ilə daşınan malların və yüklərin gömrük nəzarətindən keçirilməsi, gömrük rəsmiləşdirilməsinin təşkili və qanunvericiliyin tələblərinə əməl olunmasının təmin edilməsi ilə bağlıdır. Buraya kommersiya yükləri, hava karqosu, sərnişinlərin apardığı mallar və digər gömrük nəzarəti obyektləri daxil ola bilər.

Gömrük əməkdaşları risklərin idarə edilməsi prinsipləri əsasında sənədlərin və yüklərin yoxlanılmasını, zəruri hallarda fiziki baxış və digər nəzarət tədbirlərini həyata keçirirlər. Məqsəd qanuni ticarətin sürətləndirilməsi ilə yanaşı, gömrük qaydalarının pozulmasının və qanunsuz daşımaların qarşısının alınmasıdır.

Hava nəqliyyatında gömrük nəzarəti beynəlxalq sərnişin və yük axınının intensivliyi səbəbindən xüsusi təşkilati və texniki yanaşma tələb edir. Müasir gömrük sistemlərində elektron məlumatların əvvəlcədən emalı, risk analizi, skan və digər texniki nəzarət vasitələrindən istifadə bu prosesin əsas elementləri sırasındadır.

Hava limanlarındakı gömrük postları

Hava Nəqliyyatında Baş Gömrük İdarəsinin fəaliyyət istiqamətinə müxtəlif hava limanlarında yerləşən gömrük postları daxildir. Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatlarında Bakı Karqo Terminalı Hava Limanı Gömrük Postu, Gəncə Beynəlxalq Hava Limanı Gömrük Postu, Lənkəran Beynəlxalq Hava Limanı Gömrük Postu, Qəbələ Beynəlxalq Hava Limanı Gömrük Postu və Füzuli Beynəlxalq Hava Limanı Gömrük Postu kimi struktur vahidləri göstərilir.

Bakı Karqo Terminalı Hava Limanı Gömrük Postu Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunda hava yükdaşımaları və karqo əməliyyatları baxımından mühüm funksiyanı yerinə yetirir. Ayrı-ayrı hava limanı gömrük postlarının iş rejimi uçuşların və hava daşımalarının xüsusiyyətlərindən asılı olaraq sutkalıq və ya müəyyən iş saatları çərçivəsində təşkil oluna bilər.

Belə gömrük postlarının mövcudluğu Azərbaycanın beynəlxalq hava nəqliyyatı şəbəkəsində sərnişin və yük daşımalarının gömrük nəzarəti altında həyata keçirilməsinə imkan verir.

Qaçaqmalçılığa qarşı mübarizə və təhlükəsizlik

Hava Nəqliyyatında Baş Gömrük İdarəsinin mühüm fəaliyyət istiqamətlərindən biri gömrük sahəsində hüquqpozmaların aşkar edilməsi və qarşısının alınmasıdır. İdarənin əməkdaşları tərəfindən gömrük nəzarətindən gizlədilən mallar, qanunsuz dövriyyəyə yönəldilən məhsullar və digər qanun pozuntuları ilə bağlı mütəmadi tədbirlər həyata keçirilir.

Bu fəaliyyət zamanı risklərin idarə olunması, sərnişin və yük məlumatlarının təhlili, texniki yoxlama vasitələri və digər gömrük nəzarəti üsullarından istifadə edilir. Dövlət Gömrük Komitəsi tərəfindən yayımlanan məlumatlarda Hava Nəqliyyatında Baş Gömrük İdarəsinin əməkdaşlarının müxtəlif növ qanunsuz daşımaların aşkarlanmasında iştirak etdiyi mütəmadi qeyd olunur.

İdarə eyni zamanda xarici ölkələrin gömrük xidmətləri ilə təcrübə mübadiləsində iştirak edir. 2026-cı ildə Türkiyə gömrük xidmətinin nümayəndə heyətinin Hava Nəqliyyatında Baş Gömrük İdarəsinə səfəri zamanı hava nəqliyyatında gömrük işinin təşkili, risklərin idarə olunması, qaçaqmalçılıq və narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə məsələləri müzakirə olunub.

Beləliklə, Hava Nəqliyyatında Baş Gömrük İdarəsi Azərbaycanın hava sərhədlərində gömrük nəzarətinin həyata keçirilməsi, beynəlxalq ticarətin və sərnişin daşımalarının qanunvericiliyə uyğun təşkil olunması, eləcə də gömrük təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayan ixtisaslaşdırılmış dövlət strukturudur.