Həkəri çayı

Həkəri çayı — Azərbaycanın ən mənzərəli və strateji əhəmiyyətli su hövzələrindən biridir. Araz çayının sol qoludur və əsasən Laçın, Qubadlı və Zəngilan rayonlarının ərazisindən keçir. Həkəri çayı Kiçik Qafqazın cənub-şərq yamaclarından başlayır və özünəməxsus ekosistemi ilə seçilir.Mənbəyi: Çay Mıxtökən silsiləsinin cənub yamacından, təxminən 2580 metr yüksəklikdən başlayır.Uzunluğu: Təxminən 128 km-dir.Hövzəsinin sahəsi: 2570 $km^2$ təşkil edir.Su sərfi: Orta illik su sərfi təxminən 10-11 $m^3/san$-dir. Yaz aylarında qar sularının əriməsi ilə bu rəqəm maksimuma çatır.Əsas QollarıHəkəri çayı bir neçə kiçik və böyük çayın birləşməsindən daha da güclənir. Ən böyük qolu Bərgüşad çayıdır. Bu iki çay Qubadlı rayonu ərazisində birləşərək Araz çayına doğru axır. Digər qolları arasında Şalva çayı və Hocazsu çayının adını çəkmək olar.Təbiəti və EkologiyasıHəkəri çayının suyu olduqca təmiz və içməli keyfiyyətlidir. Bu, həm insan istehlakı, həm də flora və fauna üçün münbit şərait yaradır.Fauna: Çayda qiymətli balıq növləri, xüsusilə Qızılxallı nərə (qızılbalıq), şirbit və xramulya yaşayır.Flora: Çay vadisi boyunca zəngin meşə örtüyü və çinar ağacları mövcuddur. Həkəri vadisinin iqlimi subtropik bitkilərin də yetişməsinə imkan verir.Strateji və İqtisadi ƏhəmiyyətiHəkəri çayı sadəcə təbiət abidəsi deyil, həm də regionun iqtisadi inkişafı üçün mühüm faktordur:Kənd təsərrüfatı: Laçın, Qubadlı və Zəngilan rayonlarının əkin sahələrinin suvarılmasında bu çayın müstəsna rolu var.Enerji potensialı: Çayın sürətli axını üzərində kiçik su elektrik stansiyalarının (SES) qurulması üçün geniş imkanlar mövcuddur.İçməli su mənbəyi: Regionun yaşayış məntəqələrinin su təminatında əsas mənbədir.Tarixi və Mədəni KontekstHəkəri çayı Azərbaycan xalqının folklorunda, mahnılarında və ədəbiyyatında tez-tez vəsf olunur. 30 ilə yaxın davam edən işğaldan sonra bu çayın sahillərinin yenidən abadlaşdırılması və ekoloji vəziyyətinin bərpası dövlətin prioritet hədəflərindəndir.Maraqlı fakt: Həkəri çayı öz adını qədim türk tayfalarından biri olan "Həkərilər"in adından almışdır.