Həsən bəy Zərdabi heykəli

Maarifçilik Rəmzi: Həsən bəy Zərdabi Heykəli Azərbaycanın ictimai-siyasi, mədəni və maarifçilik tarixində silinməz izlər qoymuş, ilk milli qəzetimiz olan "Əkinçi"nin banisi Həsən bəy Zərdabinin xatirəsini əbədiləşdirən heykəl, paytaxt Bakının mühüm mədəni-tarixi abidələrindən biridir. Bu heykəl sadəcə bir şəxsiyyətin deyil, bütövlükdə Azərbaycan milli mətbuatının, azad sözün və cəmiyyətin qaranlıqdan işığa doğru apardığı maarifçilik mübarizəsinin vizual rəmzi hesab olunur. Həsən bəy Zərdabi ömrünü xalqının savadlanmasına, elmin inkişafına və ana dilində mətbuatın formalaşmasına həsr etdiyi üçün, onun abidəsi də hər zaman ziyarətçilərdə dərin ehtiram və qürur hissi oyadır. Heykəlin Yerləşdiyi Məkan və Əhəmiyyəti Həsən bəy Zərdabinin heykəli Bakı şəhərinin mərkəzində, İçərişəhər metrostansiyasının və Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) əsas korpusunun yaxınlığında yerləşən eyniadlı kiçik, yaşıl və sakit meydançada ucaldılmışdır. Bu məkan təsadüfi seçilməyib; parkın ətrafı tələbə və gənclərin sıx toplaşdığı, elmin və təhsilin qaynadığı bir nöqtədir. Zərdabi də bütün həyatı boyu gənclərin təhsil almasını və elmi biliklərə yiyələnməsini müdafiə etdiyi üçün, heykəlin bu mühitdə ucalması simvolik bir məna daşıyır. Hər il iyulun 22-də — Azərbaycanda Milli Mətbuat və Jurnalistika Günündə dövlət rəsmiləri, media nümayəndələri, tanınmış jurnalistlər və ictimaiyyət fəalları bu abidənin önünə toplaşırlar. Heykəlin ziyarət olunması və önünə gül dəstələrinin qoyulması, Azərbaycan mətbuatının köklərinə və Zərdabi irsinə sadiqliyin ənənəvi göstəricisidir. Memarlıq Xüsusiyyətləri və Bədii Təsviri Heykəlin kompozisiyası Zərdabinin daxili dünyasını, onun ziyalı və müdrik xarakterini tam dolğunluğu ilə əks etdirir. Abidə tünd rəngli tuncdan tökülmüşdür və uca, möhkəm qranit postament (altlıq) üzərində yerləşdirilib. Həsən bəy Zərdabi heykəldə oturan vəziyyətdə, dərin düşüncələrə qərq olmuş bir görkəmdə təsvir edilib. Onun bir əlində tutduğu və ya dizinin üstünə qoyduğu vərəqlər (və ya qəzet nüsxəsi) birbaşa onun naşirlik və yazıçılıq fəaliyyətinə işarədir. Digər əlinin və bədəninin duruşu isə onun cəmiyyətin problemləri haqqında necə ciddi düşündüyünü və xalqın maariflənməsi yolunda çəkdiyi zəhməti simvolizə edir. Heykəltəraş Zərdabinin üz cizgilərindəki müdrikliyi, baxışlarındakı qətiyyəti və ziyalı əzəmətini çox böyük ustalıqla vizuallaşdırmağı bacarıb. Abidənin yerləşdiyi kiçik parkın landşaft dizaynı da heykəli ön plana çıxarmaq üçün qurulub. Heykəlin ətrafındakı yaşıl kollar, səliqəli ot örtüyü və oturacaqlar bura gələn insanların həm dincəlməsinə, həm də bu böyük şəxsiyyətin ucalığı fonunda zamanın axınını hiss etməsinə şərait yaradır.