Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu

Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu (IATA: GYD, ICAO: UBBB), Azərbaycanın və bütün Qafqaz regionunun ən böyük, ən müasir və ən yüksək sərnişin-yük dövriyyəsinə malik baş hava limanıdır. Bakı şəhərindən 20 km şimal-şərqdə, Binə qəsəbəsində yerləşən bu aeroport, ölkənin milli aviadaşıyıcısı olan "Azərbaycan Hava Yolları" (AZAL) aviaşirkətinin əsas qərargahı (hub) rolunu oynayır.Özünün bənzərsiz futuristik arxitekturası və mühəndislik həlləri ilə tanınan aeroport, qlobal aviasiya reytinqi olan "Skytrax" tərəfindən bir neçə dəfə regional səviyyədə "Ən yaxşı hava limanı" adına və maksimal "5 Ulduz" (5-Star Airport) statusuna layiq görülmüşdür.Aeroport Kompleksinin Arxitekturası və Terminal StrukturuMuzey və interyer estetikasını aviasiya logistikası ilə birləşdirən Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu iki əsas sərnişin terminalından və böyük bir yük (karda) kompleksindən ibarətdir:Terminal 1 (Beynəlxalq Reyslər)2014-cü ildə istifadəyə verilən və aeroportun vizual siması hesab olunan bu bina, memarlıq dünyasında bənzərsiz bir konseptə malikdir:Xarici Görünüş: Binanın dam örtüyü nəhəng bir quşun qanadlarını və ya rəqəmsal dalğanı xatırladan tam şüşəbənd fasaddan ibarətdir.İnteryer və "Koza" (Cocoon) Konsepti: Terminalın daxilində sərnişinlərin istirahət zonalarını, kafeləri və "Duty Free" mağazalarını bürüyən, təbii palıd ağacından hazırlanmış, meşə mənzərəsi və ya mikro-kadrlar yaradan nəhəng qıf şəkilli taxta kozalar yer alır. Bu dizayn soyuq aeroport atmosferini tamamilə sındıraraq məkana akustik rahatlıq və vizual istilik bəxş edir.Terminal 2 (Daxili və Lou-kost Reyslər)Əvvəllər aeroportun əsas binası olan və tam bərpa edilərək modernləşdirilən bu terminal, hazırda ölkədaxili uçuşlara (məsələn, Naxçıvan, Füzuli, Zəngilan istiqamətlərinə) və bəzi aşağıbüdcəli (low-cost) xarici aviaşirkətlərin reyslərinə xidmət edir.Aeroportun Texniki və Aerodrom ParametrləriHava limanının uçuş-enmə zolaqları və naviqasiya infrastrukturu dünyanın ən ağır təyyarələrini belə qəbul etməyə imkan verir:Struktur / Texniki ParametrGöstəriciləri və TəchizatıUçuş-Enmə Zolaqları (Runways)İki əsas monolit zolaq: $4000 \times 60 \text{ metr}$ (Asfalt-beton örtüklü).Qəbul Edilən Təyyarə TipləriDünyanın ən böyük sərnişin (Airbus A380) və yük (Antonov An-124) təyyarələri daxil olmaqla bütün növ hava gəmiləri.Naviqasiya SistemiİCAO-nun İLSmir (Aletli Enmə Sistemi) CAT III b kateqoriyası (Məhdud görmə və dumanlı hava şəraitində tam avtomatlaşdırılmış təhlükəsiz eniş).Yük Kompleksi (Baku Cargo Terminal)Regionun ən böyük logistika mərkəzi; soyuducu anbarlar, təhlükəli və qiymətli yüklərin saxlanma zonaları.Sərnişin Logistikası və Aeroport daxili Hərəkət AlqoritmiHava limanında sərnişinlərin təhlükəsizlik və qeydiyyat zənciri beynəlxalq aviasiya protokollarına uyğun olaraq aşağıdakı ardıcıllıqla tənzimlənir:1.Aeroporta Daxilolma və Skrininq:İlkin yoxlama.Sərnişinlər və onların baqajları terminalın girişindəki rentgen (X-ray) aparatlarından və metal detektorlardan keçirilir.2.Qeydiyyat (Check-in) və Pasport Nəzarəti:Baqaj təslim və bilet.Sərnişinlər müvafiq aviaşirkətin masasına yaxınlaşaraq baqajlarını təslim edir və minik talonu (boarding pass) alırlar. Daha sonra Dövlət Sərhəd Xidmətinin pasport və vizual identifikasiya nəzarətindən keçirlər.3.Steril Zona, Duty Free və Boarding:Təyyarəyə minik.Sərnişinlər beynəlxalq gözləmə zalına (steril zona) daxil olurlar. Uçuş vaxtı çatdıqda teleskopik traplar (körpülər) vasitəsilə birbaşa təyyarənin gövdəsinə keçid təmin edilir.Memarlıq və Dizayn Qeydi: Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunun Terminal 1 binası Türkiyənin məşhur "Autoban" memarlıq studiyası tərəfindən layihələndirilmişdir. Dizaynerlər standart, monoton və kütləvi aeroport interyerlərindən qaçmaq üçün bəşəri duyğulara toxunan "isti qonaqpərvərlik" (hospitality) konseptini əsas götürmüşlər. AutoCAD və 3D Max-da işləyən dizaynerlər üçün bu bina parametrik memarlığın, şüşə və təbii taxtanın ($3\text{D}$ əyilmiş palıd panellərinin) məkanda necə mükəmməl akustik və estetik sintez yarada biləcəyinə dair qlobal bir nümunədir.