Heyvan bazarı

Heyvan bazarı mal-qara, qoyun, keçi, at və digər kənd təsərrüfatı heyvanlarının alqı-satqısının həyata keçirildiyi xüsusi ticarət məkanıdır. Belə bazarlar kənd təsərrüfatı dövriyyəsinin mühüm hissəsi hesab olunur və fermerlər, heyvandarlıq təsərrüfatları, qəssablar, alıcılar və vasitəçilər arasında birbaşa ticarət əlaqəsi yaradır.

Heyvan bazarında hansı heyvanlar satılır?
Heyvan bazarlarında ən çox iribuynuzlu mal-qara, qoyun və keçi satılır. Bəzi bazarlarda at, eşşək, quş və digər təsərrüfat heyvanlarının satışı üçün ayrıca sahələr də ola bilər.

Satışa çıxarılan heyvanların növü regionun heyvandarlıq ənənələrindən və yerli tələbatdan asılıdır.

Heyvan bazarının əsas funksiyası
Heyvan bazarının əsas funksiyası canlı heyvanların alqı-satqısını təşkil etməkdir. Burada alıcı heyvanın yaşı, çəkisi, cinsi, sağlamlıq vəziyyəti və təsərrüfat məqsədinə uyğunluğunu qiymətləndirir.

Fermerlər üçün belə bazarlar yetişdirdikləri heyvanları birbaşa satışa çıxarmaq imkanı yaradır.

Qiymət necə müəyyən olunur?
Heyvanın qiymətinə onun çəkisi, yaşı, cinsi, cins xüsusiyyətləri, sağlamlıq vəziyyəti və bazardakı tələb təsir edir. Ətlik heyvanlarda canlı çəki əsas göstəricilərdən biri ola bilər.

Bayramlar və mövsümi tələbat da qiymətlərə təsir göstərə bilər. Xüsusilə Qurban bayramı ərəfəsində qoyun və digər qurbanlıq heyvanlara tələbat artır.

Canlı çəki nədir?
Canlı çəki heyvanın kəsilmədən əvvəl tərəzidə ölçülən ümumi çəkisidir. Heyvan bazarlarında qiymət bəzən bir baş üçün, bəzən isə canlı çəkinin kiloqramına əsasən müəyyən edilir.

Canlı çəki ilə ət çıxımı eyni göstərici deyil, çünki kəsimdən sonra sümük, dəri və digər hissələr ayrılır.

Baytarlıq nəzarəti
Heyvan bazarlarında baytarlıq nəzarəti xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Satışa çıxarılan heyvanların sağlamlıq vəziyyətinin yoxlanılması yoluxucu xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almaq üçün vacibdir.

Baytar müayinəsi zamanı heyvanın ümumi vəziyyəti, xəstəlik əlamətləri və identifikasiya məlumatları yoxlanıla bilər.

Heyvanların identifikasiyası
Müasir heyvandarlıq sistemində iribuynuzlu və xırdabuynuzlu heyvanlar xüsusi birka və ya digər identifikasiya vasitələri ilə qeydiyyata alına bilər.

Bu sistem heyvanın mənşəyini, sahibini və hərəkət tarixçəsini izləməyə imkan verir. Xəstəlik baş verdikdə mənbənin müəyyənləşdirilməsi üçün identifikasiya mühüm rol oynayır.

Biotəhlükəsizlik
Heyvan bazarında müxtəlif təsərrüfatlardan gətirilən çoxlu sayda heyvan bir ərazidə toplanır. Bu səbəbdən yoluxucu xəstəliklərin yayılma riski artır.

Nəqliyyat vasitələrinin təmizlənməsi, heyvanların xəstə və sağlam qruplara ayrılması, tullantıların düzgün idarə edilməsi və dezinfeksiya biotəhlükəsizliyin əsas tədbirlərindəndir.

Heyvan rifahı
Heyvanların bazara daşınması və bazarda saxlanması zamanı onların rifahı da nəzərə alınmalıdır. Heyvanların uzun müddət susuz, kölgəsiz və sıx şəraitdə saxlanması yolverilməz hesab olunur.

Suya çıxış, uyğun havalandırma, təhlükəsiz bağlama sahəsi və zədələnmənin qarşısını alan infrastruktur heyvan rifahının əsas elementləridir.

Heyvanların daşınması
Bazara gətirilən heyvanlar xüsusi nəqliyyat vasitələrində daşınmalıdır. Daşınma zamanı heyvanların yıxılmaması, sıxılmaması və zədələnməməsi üçün nəqliyyat vasitəsi uyğun quruluşa malik olmalıdır.

Yükləmə və boşaltma rampalarının sürüşməyən səthə malik olması da təhlükəsizlik baxımından vacibdir.

Sanitariya şəraiti
Heyvan bazarlarında peyin və digər bioloji tullantıların mütəmadi təmizlənməsi tələb olunur. Çirkli və nəzarətsiz ərazi həm heyvanlar, həm də insanlar üçün əlavə risk yarada bilər.

Tullantıların toplanması, su axınının idarə olunması və dezinfeksiya ümumi sanitariya sisteminin mühüm hissəsidir.

İnsan sağlamlığı üçün risklər
Bəzi heyvan xəstəlikləri insanlara da keçə bilər. Belə xəstəliklər zoonoz adlanır.

Heyvan bazarında çalışan və ya bazarı ziyarət edən şəxslər xəstə heyvanlarla birbaşa təmasdan çəkinməli, əllərin gigiyenasına diqqət etməli və açıq yaraları qoruma altında saxlamalıdırlar.

Heyvan bazarı və kəsim məntəqəsi fərqi
Heyvan bazarı canlı heyvanların satışı üçün nəzərdə tutulur. Kəsim məntəqəsi və ya sallaqxana isə heyvanların sanitar və baytarlıq qaydalarına uyğun kəsilməsi üçün təşkil olunan ayrıca obyektdir.

Bu iki fəaliyyət eyni prosesin müxtəlif mərhələləridir və fərqli sanitariya tələblərinə malikdir.

Kənd təsərrüfatında rolu
Heyvan bazarları kənd təsərrüfatı iqtisadiyyatında qiymətlərin formalaşmasına və heyvanların təsərrüfatlar arasında dövriyyəsinə təsir edir. Onlar fermerlər üçün satış kanalı, alıcılar üçün isə müxtəlif heyvanları müqayisə etmək imkanı yaradır.

Bu bazarlar xüsusilə heyvandarlığın geniş yayıldığı regionlarda kənd iqtisadiyyatının ənənəvi elementlərindən biri olaraq qalır.