Həzi Aslanov

Həzi Aslanov (1910–1945) — Azərbaycan xalqının qəhrəmanlıq simvolu, İkinci Dünya Müharibəsinin əfsanəvi sərkərdəsi, tank qoşunları qvardiya general-mayoru və iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüş yeganə azərbaycanlıdır. 1. Həyatı və Hərbi Təhsili Həzi Əhəd oğlu Aslanov 1910-cu il yanvarın 22-də Lənkəranda anadan olmuşdur. İlk addımlar: Bakıdakı hərbi məktəbi (hazırda onun adını daşıyan liseyin sələfi) bitirdikdən sonra Leninqrad (Sankt-Peterburq) Süvari Məktəbində təhsil almışdır. Tank qoşunlarına keçid: O, gələcəyin texnika üzərində qurulacağını öncədən görərək tank qoşunları ixtisasına yiyələnmiş, bu sahədə mükəmməl strateq kimi yetişmişdir. 2. Stalinqrad və İlk Qəhrəman Ulduzu Həzi Aslanovun adı bütün SSRİ-də 1942-ci ildə, müharibənin taleyinin həll olunduğu Stalinqrad döyüşündə məşhurlaşdı. Şücaəti: Onun rəhbərlik etdiyi 55-ci tank alayı düşmənin mühasirə halqasını yarmağa çalışan feldmarşal Manşteynin ordusuna qarşı sarsıdıcı zərbələr endirdi. Az sayda tankla düşmənin böyük qüvvələrini dayandırmağı bacardı. Nəticə: 1942-ci ilin dekabrında göstərdiyi bu qəhrəmanlığa görə ona ilk dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verildi. 3. "Aslanov taktikası" və General Rütbəsi Aslanov döyüş meydanında yalnız cəsarəti ilə deyil, həm də çevik zəkası ilə seçilirdi. O, tankların qəfil və sürətli manevrlərindən istifadə edərək düşməni gözlənilməz tərəfdən vurmaqda ustad idi. General rütbəsi: 1944-cü ildə cəmi 34 yaşında ona general-mayor rütbəsi verildi. İkinci Ulduz: Belarusun və Baltikyanı ölkələrin azad edilməsi zamanı (məsələn, "Baqration" əməliyyatı) göstərdiyi misilsiz komandirlik bacarığına görə o, ölümündən çox sonra — 1991-ci ildə rəsmi olaraq ikinci dəfə Qəhrəman adına layiq görüldü. 4. Sirli Ölümü Həzi Aslanovun ölümü bu gün də bəzi qaranlıq məqamları ilə tarixçilərin müzakirə mövzusudur. Hadisə: 1945-ci il yanvarın 24-də Latviyanın Liepaya rayonu yaxınlığında döyüş meydanını müşahidə edərkən yaxınlıqda partlayan mərmi qəlpəsindən ağır yaralanmış və vəfat etmişdir. Sui-qəsd şübhələri: Bəzi versiyalara görə, onun artan nüfuzu və hərbi uğurları müəyyən dairələri narahat etdiyi üçün bu ölüm təsadüf olmayıb, məqsədli şəkildə təşkil edilmiş sui-qəsd idi. 5. Xatirəsinin Əbədiləşdirilməsi Azərbaycan xalqı öz qəhrəman oğlunu böyük ehtiramla anır: Bakıda: Bakı metrosunun stansiyalarından biri, bir qəsəbə və mərkəzi küçələr onun adını daşıyır. Şəhidlər Xiyabanında onun əzəmətli abidəsi ucalır. Lənkəranda: Doğulduğu ev Həzi Aslanovun ev-muzeyi kimi fəaliyyət göstərir və şəhərin mərkəzində möhtəşəm büstü yerləşir. Hərbi Lisey: Azərbaycanda hərbi kadrların yetişdirildiyi əsas mərkəz — Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseyin sələfi bir müddət onun adını daşımışdır.