Hündür günbəzli hamam

Azərbaycanın şimal bölgəsinin incisi olan Quba şəhərində yerləşən Hündür günbəzli hamam (və ya Hacı Şahverdi hamamı), XVIII əsr Şərq memarlığının ən nadir nümunələrindən biridir. Bu hamam sadəcə bir təmizlik məkanı deyil, həm də dövrünün mühüm sosial toplaşma yeri və memarlıq sənətinin təzahürüdür. Memarlıq Quruluşu və Özəllikləri Hamam öz adını mərkəzi hissəsinin üzərində ucalan möhtəşəm günbəzindən almışdır. Tikilinin əsas memarlıq xüsusiyyətləri aşağıdakılardır: Qırmızı kərpic tikinti: Hamam tamamilə yerli istehsal olan bişmiş qırmızı kərpicdən inşa edilmişdir. Bu, ona həm möhkəmlik, həm də estetik görünüş qazandırır. İstilik sistemi: Qədim hamamlarda olduğu kimi, burada da "kan" sistemi (döşəməaltı istilik) tətbiq olunmuşdur. Qazanxanada qızdırılan hava xüsusi kanallar vasitəsilə bütün hamamın döşəməsini isidirdi. Akustika və Ventilyasiya: Günbəzin zirvəsindəki kiçik dəliklər həm məkanın təbii işıqlandırılmasını təmin edir, həm də buxarın çıxması üçün ventilyasiya rolunu oynayırdı. Tarixi və Sosial Əhəmiyyəti Hacı Şahverdi tərəfindən tikdirilən bu hamam, uzun illər Quba sakinlərinin istifadəsində olmuşdur. Şərq mədəniyyətində hamamlar həm də insanların xəbərləşdiyi, müəyyən mərasimlərin (məsələn, bəy-gəlin hamamı) keçirildiyi mədəni mərkəz funksiyasını daşıyırdı. Fransız yazıçısı Aleksandr Düma Qubada olarkən bu bölgənin hamam mədəniyyətindən öz qeydlərində heyranlıqla bəhs etmişdir. Müasir Vəziyyəti və Turizm Sovet dövründə bir müddət fəaliyyətsiz qalan və baxımsız qalan abidə, sonradan ciddi şəkildə bərpa edilmişdir. Hazırda Hündür günbəzli hamam dövlət tərəfindən qorunan mühüm tarixi-memarlıq abidəsidir. Qubaya gələn turistlərin ən çox ziyarət etdiyi məkanlardan biri olan bu hamam, bölgənin qədim simasını qoruyub saxlayır.