#hüseyn cavid məqbərəsi
Hüseyn Cavid məqbərəsi
Hüseyn Cavid məqbərəsi haqqında ümumi məlumat
Hüseyn Cavid məqbərəsi Azərbaycanın görkəmli şairi və dramaturqu Hüseyn Cavidin xatirəsinə ucaldılmış memarlıq-xatirə kompleksidir. Abidə Naxçıvan şəhərində, Hüseyn Cavidin ev-muzeyinin yaxınlığında yerləşir. Məqbərə Azərbaycan ədəbiyyatının böyük nümayəndəsinin həyat və yaradıcılığı ilə yanaşı, onun repressiya qurbanı kimi taleyini də xatırladan mühüm mədəni irs məkanıdır.
Məqbərənin yaradılması Azərbaycan xalqının Hüseyn Cavid irsinə verdiyi yüksək qiymətin göstəricilərindən biri hesab olunur. Azərbaycan Prezidentinin 2017-ci ildə imzaladığı sərəncamda da Cavidin nəşinin uzaq Sibirdən Azərbaycana gətirilməsi və Naxçıvanda məzarı üzərində məqbərənin ucaldılması xüsusi tarixi-mədəni hadisə kimi qeyd edilir.
Hüseyn Cavid kimdir?
Hüseyn Cavidin əsl adı Hüseyn Abdulla oğlu Rasizadədir. O, 1882-ci ildə Naxçıvanda anadan olub və Azərbaycan romantizminin ən görkəmli nümayəndələrindən biri kimi tanınır.
Şair və dramaturqun yaradıcılığında insan, azadlıq, ədalət, məhəbbət, mənəvi seçim və fəlsəfi düşüncə mühüm yer tutur. Onun “Şeyx Sənan”, “İblis”, “Peyğəmbər”, “Siyavuş”, “Xəyyam” kimi əsərləri Azərbaycan ədəbiyyatının qiymətli nümunələri sırasındadır. Rəsmi mənbələrdə Cavid yaradıcılığının Azərbaycan poeziyası və dramaturgiyasının inkişafında mühüm mərhələ yaratdığı vurğulanır.
Hüseyn Cavidin Naxçıvanda dəfn olunması
Hüseyn Cavid 1937-ci ildə repressiyaya məruz qalaraq həbs edilib və 5 dekabr 1941-ci ildə İrkutsk vilayətində həbs düşərgəsində vəfat edib.
1982-ci ildə onun nəşi İrkutsk vilayətinin Tayşet rayonundan Azərbaycana gətirilib. Nəş Naxçıvana aparıldıqdan sonra 3 noyabr 1982-ci ildə şairin doğma şəhərində, ev-muzeyinin yanında dəfn olunub.
Bu hadisə Cavidin ailəsi və Azərbaycan ədəbi mühiti üçün böyük tarixi əhəmiyyət daşıyırdı. 2022-ci ildə Hüseyn Cavidin 140 illiyi ilə bağlı imzalanmış Prezident sərəncamında da onun nəşinin 40 il əvvəl Sibirdən vətənə gətirilməsi xüsusi qeyd olunub.
Məqbərə nə vaxt tikilib?
Hüseyn Cavidin məzarı üzərində monumental məqbərənin yaradılması ideyası 1980-ci illərdə gündəmə gəlib. Nəticədə 1996-cı ildə Naxçıvanda şairin məzarı üzərində böyük memarlıq-xatirə kompleksi ucaldılıb.
Məqbərənin rəsmi açılışı 29 oktyabr 1996-cı ildə keçirilib. Kompleksin yaradılması Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin şəxsi təşəbbüsü və himayəsi ilə həyata keçirilib.
Hüseyn Cavid məqbərəsinin memarlığı
Məqbərə öz görünüşündə Naxçıvan memarlıq məktəbinin ənənələrini müasir monumental memarlıqla birləşdirir. Kompleks üst və aşağı – sərdabə hissələrindən ibarətdir.
Məqbərənin layihəsinin müəllifi Azərbaycanın əməkdar memarı Rasim Əliyev, heykəltəraşı isə xalq rəssamı Ömər Eldarovdur. Tikinti işləri Türkiyənin “Star” inşaat şirkəti tərəfindən həyata keçirilib.
Abidənin kompozisiyasında şairin həyat və yaradıcılığına uyğun simvolik memarlıq həllərindən istifadə olunub. Kompleksin monumental görünüşü onu Naxçıvanın diqqətçəkən memarlıq abidələrindən birinə çevirir.
Məqbərədə kimlərin məzarları yerləşir?
Hüseyn Cavid məqbərəsi yalnız şairin məzarı ilə məhdudlaşmır. Sərdabə hissəsində onun ailə üzvlərinin də məzarları yerləşir.
Burada Hüseyn Cavidin həyat yoldaşı Müşkinaz xanımın, oğlu Ərtoğrul Cavidin və qızı Turan Cavidin məzarları var. Müşkinaz xanımın və Ərtoğrulun məzarları 1996-cı ildə məqbərənin sərdabəsi yaradılarkən buraya köçürülüb. Kompleksdə Hüseyn Cavidin büstü də yerləşdirilib.
Bu xüsusiyyət məqbərəni yalnız bir yazıçının xatirə abidəsi deyil, həm də Cavid ailəsinin tarixini yaşadan memorial məkan kimi təqdim edir. Məqbərə nə vaxt tikilib?
Hüseyn Cavidin məzarı üzərində monumental məqbərənin yaradılması ideyası 1980-ci illərdə gündəmə gəlib. Nəticədə 1996-cı ildə Naxçıvanda şairin məzarı üzərində böyük memarlıq-xatirə kompleksi ucaldılıb.
Məqbərənin rəsmi açılışı 29 oktyabr 1996-cı ildə keçirilib. Kompleksin yaradılması Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin şəxsi təşəbbüsü və himayəsi ilə həyata keçirilib.
Hüseyn Cavid məqbərəsinin memarlığı
Məqbərə öz görünüşündə Naxçıvan memarlıq məktəbinin ənənələrini müasir monumental memarlıqla birləşdirir. Kompleks üst və aşağı – sərdabə hissələrindən ibarətdir.
Məqbərənin layihəsinin müəllifi Azərbaycanın əməkdar memarı Rasim Əliyev, heykəltəraşı isə xalq rəssamı Ömər Eldarovdur. Tikinti işləri Türkiyənin “Star” inşaat şirkəti tərəfindən həyata keçirilib.
Abidənin kompozisiyasında şairin həyat və yaradıcılığına uyğun simvolik memarlıq həllərindən istifadə olunub. Kompleksin monumental görünüşü onu Naxçıvanın diqqətçəkən memarlıq abidələrindən birinə çevirir.
Məqbərədə kimlərin məzarları yerləşir?
Hüseyn Cavid məqbərəsi yalnız şairin məzarı ilə məhdudlaşmır. Sərdabə hissəsində onun ailə üzvlərinin də məzarları yerləşir.
Burada Hüseyn Cavidin həyat yoldaşı Müşkinaz xanımın, oğlu Ərtoğrul Cavidin və qızı Turan Cavidin məzarları var. Müşkinaz xanımın və Ərtoğrulun məzarları 1996-cı ildə məqbərənin sərdabəsi yaradılarkən buraya köçürülüb. Kompleksdə Hüseyn Cavidin büstü də yerləşdirilib.Bu xüsusiyyət məqbərəni yalnız bir yazıçının xatirə abidəsi deyil, həm də Cavid ailəsinin tarixini yaşadan memorial məkan kimi təqdim edir.
Hüseyn Cavid məqbərəsinin mədəni əhəmiyyəti
Məqbərə Azərbaycan ədəbiyyatının və milli mədəni yaddaşın qorunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Hüseyn Cavidin yaradıcılığı Azərbaycan romantizminin inkişafında mühüm rol oynayıb, onun əsərləri isə fəlsəfi və humanist ideyaları ilə seçilir.
Eyni zamanda məqbərənin tarixində repressiya dövrünün yaddaşı da mühüm yer tutur. Cavidin nəşinin uzun illərdən sonra vətənə gətirilməsi və doğma Naxçıvanda dəfn olunması onun xatirəsinin Azərbaycanda yaşadılmasının mühüm mərhələlərindən biri olub.
Naxçıvanın tarixi-memarlıq mühitində məqbərənin yaradılması həm də yerli memarlıq ənənələrinin müasir dövrdə davam etdirilməsi baxımından diqqət çəkir. Rəsmi mənbələrdə Hüseyn Cavid məqbərəsi Naxçıvan memarlıq məktəbinin müasir dövrdəki nümunələrindən biri kimi təqdim edilir.
Hüseyn Cavid ev-muzeyi
Məqbərənin yaxınlığında Hüseyn Cavid ev-muzeyi yerləşir. Muzey şairin həyat və yaradıcılığı ilə bağlı materialların qorunması və ziyarətçilərə təqdim edilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Muzey və məqbərənin bir-birinə yaxın yerləşməsi Naxçıvana gələn ziyarətçilərə Hüseyn Cavidin həyat yolu, ədəbi irsi və ailəsi haqqında daha ətraflı məlumat əldə etmək imkanı yaradır.
