İlaxır çərşənbə

İlaxır çərşənbə (və ya Torpaq çərşənbəsi) Novruz bayramı öncəsi qeyd edilən dörd müqəddəs çərşənbənin sonuncusu və ən təntənəlisidir. Bu gün torpağın oyanışını, təbiətin canlanmasını və baharın gəlişini simvolizə edir. 1. Rəmzi Mənası və Torpağın Oyanışı İlaxır çərşənbə dörd ünsürün (Su, Od, Yel və Torpaq) birləşdiyi və torpağın nəfəs almağa başladığı gün hesab olunur: Torpaq ünsürü: İnanca görə, məhz bu gün torpaq tamamilə isinir, otlar cücərməyə başlayır və ruzi-bərəkətin əsası qoyulur. Birlik rəmzi: Bu çərşənbə digərlərindən daha təntənəli keçirilir, çünki o, bilavasitə Novruzun gəlişindən xəbər verir. 2. Adət-ənənələr və Ayinlər Bu gündə Azərbaycan xalqı əsrlər boyu formalaşmış və bu gün də qorunan bir çox ayinləri icra edir: Tonqal qalanması: Həyətlərdə od yandırılır, insanlar "ağırlığım-uğurluğum bu odda yansın" deyərək üzərindən tullanırlar. Bu, mənəvi təmizlənmə rəmzidir. Papaqatma və Qulaqfalına çıxma: Uşaqlar qonşu qapılarına papaq atır, gənclər isə qonşu qapılarını pusaraq eşitdikləri ilk sözə görə bəxtlərini yozurlar. Buna görə də həmin axşam evlərdə yalnız xoş sözlər danışılmalıdır. Səməni: İlaxır çərşənbədə səməni artıq tam cücərmiş olur və süfrənin mərkəzinə qoyulur. 3. Bayram Süfrəsi və Mətbəx İlaxır çərşənbə süfrəsi zənginliyi ilə seçilir: Novruz xonçası: Xonçada yeddi növ təam (yeddiləvin), şəkərbura, paxlava, qoğal, boyanmış yumurtalar, qoz-fındıq və səməni mütləq olmalıdır. Milli təamlar: Süfrənin şahı kimi müxtəlif növ plovlar hazırlanır. Təmizlik: Bayramdan əvvəl evlərdə geniş təmizlik işləri aparılır, bütün əşyalar effektiv yuyucu vasitələrlə təmizlənir, xalçalar çırpılır. 4. Mədəni İrs və Tədbirlər Bu özəl gün Azərbaycanın milli-mənəvi dəyərlərinin ən bariz nümunəsidir: Yarmarkalar: Nizami küçəsi və Fəvvarələr meydanında keçirilən bayram yarmarkası zamanı milli atributlar, handicraft nümunələri və retro gəlinciklər nümayiş etdirilir. Folklor: Çərşənbə ayinləri, Kosa və Keçəlin oyunları Folklor İnstitutu tərəfindən milli miras kimi tədqiq edilir. Təchizat: Bayram tədbirləri üçün hazırlanan bukletlərin və təbriknamələrin çapında müasir çap kəsim sahəsi imkanlarından istifadə olunur.