İlkin tibbi yardım

İlkin tibbi yardım — bədbəxt hadisə, xəsarət və ya qəfil xəstələnmə zamanı peşəkar tibbi yardım gələnə qədər hadisə yerində xəsarət alan şəxsə göstərilən təcili tədbirlər kompleksidir. İlkin yardımın əsas məqsədi xəstənin həyatını xilas etmək, vəziyyətinin pisləşməsinin qarşısını almaq və sağalma prosesini sürətləndirməkdir. İlkin yardım göstərərkən "Həyat Zənciri" prinsiplərinə əməl etmək vacibdir: 1. Hadisə Yerinin Qiymətləndirilməsi (Təhlükəsizlik) Yardım göstərməzdən əvvəl həm özünüzün, həm də xəsarət alanın təhlükəsizliyindən əmin olun. Məsələn, yanğın, elektrik sızması və ya yol qəzası zamanı ərazi təhlükəsiz deyilsə, yardıma başlamazdan əvvəl riskləri minimuma endirin. 2. Vəziyyətin Yoxlanılması (Bilinç yoxlaması) Xəsarət alanın huşunun yerində olub-olmadığını yoxlayın. Çiyinlərindən ehmalca silkələyərək "Yaxşısınızmı?" deyə soruşun. Əgər cavab verirsə: Vəziyyətini öyrənin və lazımi yardımı edin. Əgər cavab vermirsə: Dərhal nəfəs alıb-almadığını yoxlayın (10 saniye ərzində "Bax-Dinlə-Hiss et" metodu ilə). 3. Təcili Yardıma Zəng (103 və ya 112) Əgər şəxs huşunu itiribsə və ya vəziyyəti ağırdırsa, dərhal təcili yardıma zəng edin və ya ətrafdakı birindən zəng etməsini xahiş edin. 4. Əsas İlkin Yardım Texnikaları Süni Tənəffüs və Ürək Masajı (CPR) Əgər şəxs nəfəs almırsa və ürəyi dayanmışdırsa, CPR tətbiq olunmalıdır. Ürək masajı: Döş qəfəsinin mərkəzinə hər iki əllə dəqiqədə 100-120 dəfə olmaqla güclü təzyiq göstərilir. Nisbət: 30 ürək masajı, 2 süni nəfəs. Boğulma Zamanı: Heymlix (Heimlich) Manevrası Nəfəs borusuna yad cisim düşdükdə tətbiq edilir. Xəsarət alanın arxasına keçin, bir əlinizi yumruq edərək göbəyin bir az yuxarısına qoyun, digər əlinizlə yumruğunuzu tutun və sürətlə içəri-yuxarı doğru çəkin. Qanaxmaların Dayandırılması Yaranın üzərinə təmiz bir parça və ya bintlə birbaşa təzyiq göstərin. Əgər qanaxma ətraflardadırsa (qol və ya ayaq), həmin hissəni ürək səviyyəsindən yuxarı qaldırın. Yanıqlar Zamanı İlkin Yardım Yanmış nahiyəni dərhal 15-20 dəqiqə ərzində axar sərin (soyuq yox) suyun altında saxlayın. Yanığın üzərinə yağ, diş pastası və ya yoğurt çəkməyin. İlkin Yardım Çantası (Aptekçka) Hər bir evdə və avtomobildə mütləq olan ilkin yardım çantasında bunlar tapılmalıdır: Steril bint və pambıq. Antiseptik məhlullar (yod, spirt, peroksid). Tibbi əlcəklər. Qayçı və plastr. Üçbucaqlı sarğı (fiksasiya üçün). Qızıl Qayda: Zərər Verməyin! Əgər nə edəcəyinizi bilmirsinizsə, xəsarət alanı hərəkət etdirməyin (xüsusilə onurğa zədələnməsi şübhəsi varsa). Sadəcə təcili yardımı çağırın və xəstə ilə danışaraq onu sakitləşdirməyə çalışın.