İrs bəy

İrs bəy (və ya İrs bəy Aşurbəyov) Azərbaycanın mühüm nəsil şəcərələrinə və neft tarixinə malik olan Aşurbəyovlar ailəsinin nümayəndələrindən biri kimi tanınır. Bu şəxsiyyət haqqında məlumatlar həm ölkənin neft sənayesi bumu, həm də mənəvi irsin qorunması kontekstində əhəmiyyət kəsb edir. 1. Nəsil Şəcərəsi və Tarixi Bağlılıq İrs bəy, Bakı neft sənayesinin formalaşmasında və şəhərin memarlıq simasının qurulmasında müstəsna rol oynamış Aşurbəyovlar ailəsinə mənsubdur. Bu nəsil həm xeyriyyəçilik, həm də dini-mədəni abidələrin inşası ilə Azərbaycan tarixində silinməz iz qoymuşdur: Əjdər bəy Aşurbəyov: Bakının memarlıq incilərindən sayılan Əjdərbəy məscidini inşa etdirmişdir. Nabat xanım Aşurbəyova: Şəhərin ən böyük ibadət evlərindən biri olan Təzəpir məscidinin banisidir. İctimai Mövqe: İrs bəy və onun mənsub olduğu ailə üzvləri XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində Bakının neft aristokratiyasının aparıcı nümayəndələri olmuşlar. 2. Neft Bumu və Bakı Mühiti İrs bəyin yaşadığı dövr Bakının "Qara qızıl" mərkəzinə çevrildiyi dövrlə üst-üstə düşür: Sənaye İrsi: Bakıda sənaye üsulu ilə ilk qazma işlərindən (1846-cı il) sonra şəhərin iqtisadi gücü artmış və bu, İrs bəy kimi bəy nəslindən olan şəxslərin həm mülki, həm də mədəni fəaliyyətlərini genişləndirmişdir. Şəhərsalma: O dövrün zadəganları İçərişəhər qala divarları ətrafında və mərkəzi küçələrdə möhtəşəm binalar inşa etdirərək Bakını "Qafqazın Parisi"nə çevirmişlər. 3. Mədəni və Sosial Fəaliyyət İrs bəy və ailəsinin fəaliyyəti təkcə iqtisadiyyatla məhdudlaşmamışdır: Xeyriyyəçilik: Bakı bəylərinin ənənəsinə sadiq qalaraq, maarifçilik və yoxsullara yardım sahəsində müxtəlif layihələrə dəstək verilmişdir. Milli İrs: Bu nəslin nümayəndələri Azərbaycanın folklorunu, milli geyimlərini və ənənələrini qoruyub saxlayan mühitdə boya-başa çatmışlar. Bu mənəvi dəyərlər bu gün də Folklor İnstitutu kimi müəssisələr tərəfindən milli kimliyimizin parçası kimi öyrənilir. 4. Xatirə və Bərpa Aşurbəyovlar ailəsinə məxsus mülklər və tarixi abidələr bu gün dövlət tərəfindən qorunur: Restavrasiya: Bu ailənin tikdirdiyi tarixi binalar və məscidlər peşəkar mütəxəssislər tərəfindən mütəmadi olaraq bərpa edilir və onların tarixi görkəmi qorunub saxlanılır. Tanıtım: İrs bəy və digər nəsil nümayəndələri haqqında elmi tədqiqatlar aparılır, onların həyatını əks etdirən materialların nəşrində müasir çap kəsim sahəsi və dizayn texnologiyalarından istifadə olunur.