ITF

ITF Enhancing Human Security (ITF) humanitar təhlükəsizlik, humanitar minatəmizləmə və münaqişədən sonrakı bərpa sahələrində fəaliyyət göstərən beynəlxalq humanitar, qeyri-kommersiya təşkilatıdır. ITF 1998-ci ilin martında Sloveniya Respublikası hökumətinin təşəbbüsü ilə yaradılıb. Təşkilatın ilkin məqsədi Bosniya və Herseqovinada mina probleminin aradan qaldırılmasına və münaqişədən sonrakı bərpaya dəstək göstərmək olub. Sonrakı illərdə ITF fəaliyyət coğrafiyasını və proqramlarını genişləndirərək Avropa, Cənubi Qafqaz, Mərkəzi Asiya, Yaxın Şərq və digər regionlarda layihələr həyata keçirməyə başlayıb.

ITF təşkilatı nədir?

ITF münaqişə və silahlı qarşıdurmaların insanlara və yaşayış ərazilərinə yaratdığı təhlükələrin azaldılması istiqamətində çalışan təşkilatdır.

Təşkilatın fəaliyyətində minaların və müharibənin digər partlayıcı qalıqlarının yaratdığı risklərin aradan qaldırılması xüsusi yer tutur. Bununla yanaşı, ITF mina qurbanlarına yardım, risklər barədə maarifləndirmə, milli potensialın gücləndirilməsi və digər humanitar təhlükəsizlik proqramlarında iştirak edir.

ITF-in yanaşması yalnız təhlükəli sursatların zərərsizləşdirilməsinə deyil, münaqişədən zərər çəkmiş insanların və icmaların təhlükəsiz həyata qayıtmasına da yönəlib.

ITF nə vaxt yaradılıb?

ITF 1998-ci ilin martında Sloveniya hökuməti tərəfindən yaradılıb.

Təşkilatın yaranması Bosniya və Herseqovinada müharibədən sonra geniş ərazilərin minalarla çirklənməsi və bunun əhali üçün yaratdığı ciddi təhlükələrlə əlaqəli idi.

İlkin mərhələdə ITF-in fəaliyyəti əsasən Bosniya və Herseqovinada minatəmizləmə layihələrinin və mina qurbanlarına yardım proqramlarının dəstəklənməsinə yönəlmişdi.

Zaman keçdikcə təşkilatın təcrübəsi və fəaliyyət coğrafiyası genişlənib.

ITF adının mənası

Təşkilat əvvəllər International Trust Fund for Demining and Mine Victims Assistance adı ilə tanınırdı. Bu ad onun ilkin fəaliyyət istiqamətlərini – minatəmizləmə və mina qurbanlarına yardımı əks etdirirdi.

2012-ci ildən təşkilat daha geniş fəaliyyət sahəsini ifadə edən ITF Enhancing Human Security adından istifadə etməyə başlayıb.

Yeni ad ITF-in fəaliyyətinin yalnız mina probleminin həlli ilə məhdudlaşmadığını, daha geniş humanitar təhlükəsizlik və münaqişədən sonrakı bərpa məsələlərini əhatə etdiyini göstərir.

Humanitar minatəmizləmə

Humanitar minatəmizləmə ITF-in əsas fəaliyyət istiqamətlərindən biridir.

Minalar və partlamamış hərbi sursatlar silahlı münaqişə başa çatdıqdan uzun müddət sonra belə insanlar üçün təhlükə yarada bilər. Belə ərazilərdə yaşayış məntəqələrinin bərpası, kənd təsərrüfatı, yol və infrastruktur layihələri, eləcə də əhalinin geri qayıtması çətinləşir.

ITF mina ilə çirklənmiş ərazilərin təhlükəsiz istifadəyə qaytarılmasına yönəlmiş layihələri dəstəkləyir və bu sahədə dövlət qurumları, donor ölkələr və ixtisaslaşmış təşkilatlarla əməkdaşlıq edir.

Mina qurbanlarına yardım

ITF-in yaranmasından etibarən mina qurbanlarına yardım təşkilatın fəaliyyətinin mühüm hissəsi olub.

Mina partlayışı nəticəsində xəsarət alan şəxslərin ehtiyacları yalnız ilkin tibbi yardımla yekunlaşmır. Fiziki reabilitasiya, protezləşdirmə, psixososial dəstək və sosial-iqtisadi reinteqrasiya uzunmüddətli proses ola bilər.

ITF müxtəlif layihələr vasitəsilə mina və digər partlayıcı sursatlardan zərər çəkmiş şəxslərin reabilitasiyasına və cəmiyyətə inteqrasiyasına dəstək göstərib.

Mina təhlükəsi barədə maarifləndirmə

Partlayıcı təhlükələrin olduğu ərazilərdə insanların düzgün davranış qaydalarını bilməsi yeni hadisələrin qarşısının alınması üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bu səbəbdən risklər barədə maarifləndirmə də ITF-in fəaliyyət istiqamətləri arasındadır.

Belə proqramlarda insanlara şübhəli əşyaları tanımaq, mina və partlamamış sursat aşkar etdikdə təhlükəsiz davranmaq və aidiyyəti qurumlara məlumat vermək kimi məsələlər izah olunur.

Milli potensialın gücləndirilməsi

ITF-in fəaliyyətində yalnız konkret minatəmizləmə əməliyyatlarının maliyyələşdirilməsi deyil, mina problemi ilə üzləşən ölkələrin öz imkanlarının inkişaf etdirilməsi də mühüm yer tutur.

Bu istiqamət mütəxəssislərin hazırlanması, institusional potensialın artırılması, bilik və təcrübə mübadiləsi və milli mina fəaliyyəti strukturlarının gücləndirilməsini əhatə edə bilər.

Belə yanaşma ölkələrin uzunmüddətli perspektivdə mina və digər partlayıcı təhlükələri öz milli imkanları ilə idarə etmək qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsinə xidmət edir.

ITF hansı ölkələrdə fəaliyyət göstərir?

Bosniya və Herseqovinada başlayan ITF fəaliyyəti sonradan müxtəlif regionlara genişlənib.

Təşkilat Cənub-Şərqi və Şərqi Avropa, Cənubi Qafqaz, Mərkəzi Asiya, Yaxın Şərq və Afrikanın müxtəlif ölkələrində humanitar təhlükəsizlik proqramları həyata keçirib.

ITF-in fəaliyyət coğrafiyasına Azərbaycan, Ermənistan, Gürcüstan, Ukrayna, Bosniya və Herseqovina, Xorvatiya, Serbiya, Albaniya, Əfqanıstan, İraq, Livan və digər ölkə və ərazilər müxtəlif dövrlərdə daxil olub.

ITF və Azərbaycan

Azərbaycan ITF-in Cənubi Qafqazdakı fəaliyyət coğrafiyasına daxildir.

Təşkilatın Azərbaycanla əməkdaşlığı mina fəaliyyətinin müxtəlif istiqamətləri, o cümlədən mina qurbanlarına yardım və humanitar təhlükəsizlik məsələləri ilə əlaqəli olub.

Azərbaycan üçün mina problemi xüsusilə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda təhlükəsiz yaşayışın, infrastrukturun bərpasının və insanların öz yaşayış yerlərinə qayıdışının təmin edilməsi baxımından aktualdır.

Bu səbəbdən beynəlxalq mina fəaliyyəti təşkilatları ilə əməkdaşlıq təcrübə mübadiləsi, institusional potensial və humanitar təhlükəsizlik baxımından əhəmiyyət daşıyır.

ITF-in rəhbərliyi

ITF Enhancing Human Security təşkilatının direktoru Tomaş Lovrençiçdir (Tomaž Lovrenčič). O, 2018-ci ildən təşkilata rəhbərlik edir.

Lovrençiç ITF-ə gəlməzdən əvvəl Sloveniyanın diplomatik xidmətində müxtəlif yüksək vəzifələrdə çalışıb.

Direktor kimi o, ITF-in beynəlxalq fəaliyyətinin idarə olunması, donor və tərəfdaşlarla əlaqələrin inkişaf etdirilməsi və təşkilatın humanitar təhlükəsizlik proqramlarının həyata keçirilməsində iştirak edir.

ITF-in beynəlxalq əməkdaşlığı

ITF fəaliyyətini müxtəlif dövlətlər, beynəlxalq təşkilatlar, milli mina fəaliyyəti qurumları və donorlarla əməkdaşlıq əsasında həyata keçirir.

Tərəfdaşlıq modeli maliyyə və texniki imkanların birləşdirilməsinə, müxtəlif ölkələr arasında təcrübə mübadiləsinə və münaqişədən zərər çəkmiş ərazilərdə uzunmüddətli proqramların həyata keçirilməsinə şərait yaradır.

ITF-in fəaliyyəti humanitar minatəmizləməni daha geniş münaqişədən sonrakı bərpa və insan təhlükəsizliyi çərçivəsinin bir hissəsi kimi nəzərdən keçirir.

ITF-in humanitar təhlükəsizlikdə rolu

ITF 1998-ci ildə əsasən minatəmizləmə və mina qurbanlarına yardım məqsədilə yaradılsa da, sonrakı dövrdə fəaliyyətini daha geniş humanitar təhlükəsizlik istiqamətlərinə yönəldib.

Təşkilatın fəaliyyəti minalar və müharibənin partlayıcı qalıqları ilə mübarizə, qurbanlara yardım, risklərin azaldılması, potensialın gücləndirilməsi və münaqişədən sonrakı bərpa kimi bir-biri ilə əlaqəli istiqamətləri əhatə edir.

Bu yanaşmanın əsas məqsədi təhlükəli ərazilərin yalnız texniki baxımdan təmizlənməsi deyil, həmin ərazilərdə insanların təhlükəsiz həyatının və icmaların uzunmüddətli inkişafının təmin edilməsinə töhfə verməkdir.